Ο Χαΐνης Δ. Αποστολάκης μιλάει στο koutipandoras.gr για τον "Ερωτόκριτο"

Έργο-σταθμός στην ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας και της Κρήτης του 17ου αιώνα, ο «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου είναι σήμερα το μοναδικό ίσως έργο που συντηρεί τη μεγάλη λαϊκή παράδοση των ραψωδών. Δύο γκουρού της κρητικής μουσικής, ο μύστης-λυράρης Ψαραντώνης και ο Δημήτρης Αποστολάκης των Χαΐνηδων, «διαβάζουν» τον Ερωτόκριτο ως μεικτό θέαμα, που επιστρατεύοντας ακόμα και ακροβάτες κλείνει το μάτι στις μεσαιωνικές λαϊκές γιορτές και εισάγει τον όρο «τραγουδαφήγηση». Με τους Χαΐνηδες, σε πλήρη ανάπτυξη, συμπράττει η ομάδα «κι όμΩς κινείται», και πολλοί ακόμα καλλιτέχνες.

Ο Χαΐνης Δ. Αποστολάκης μιλά στο Κουτί της Πανδώρας για τον «Ερωτόκριτο», που θα ανέβει στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, τη Δευτέρα 30 Ιουνίου, στις 21.00:

«Ο “Ερωτόκριτος” έπαιξε το ρόλο των ομηρικών επών – τόσο ο “Ερωτόκριτος” όσο η “Ιλιάδα” και η “Οδύσσεια” συλλέγουν τους περιρρέοντες μύθους και δημιουργούν μέσα από την επική αφήγηση το έλασσον γλωσσικό υπόστρωμα για να υπάρχει μια Ελλάδα. Για να υπάρξει γλώσσα σε ένα λαό, πρέπει να πραγματωθεί ποιητικά και μάλιστα επικά. Επίσης, τα έργα του Κορνάρου και του Όμηρου προβάλλουν και προτάσσουν σύστημα αξιακής θεμελίωσης. Τα προτάγματα της αρχαιότητας, έτσι όπως αυτά αναδύονται μέσα από τα ομηρικά έργα, ήταν η ανδρεία, η τιμή και το κάλλος. Αντίστοιχα, τα προτάγματα στον “Ερωτόκριτο” είναι η παλικαριά, η φρόνηση και η ομορφιά. Υπάρχει, βέβαια, και ένας επιπλέον λόγος: σε πνευματικά έργα, τα οποία είναι έργα αναφοράς και οικουμενική προίκα, μπορεί κάποιος να αντιληφθεί όλη την κοσμογονική αφήγηση.

Όταν, για παράδειγμα, ξεκινώντας ο “Ερωτόκριτος” λέει: «Tου Κύκλου τα γυρίσματα, που ανεβοκατεβαίνουν, και του Τροχού, που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνουν…», μπορεί καθένας να δει την κυκλικότητα του χρόνου, κυκλικότητα που ήταν πεποίθηση όλων των αρχαίων κοινωνιών, ενώ μέσα από τις παραινέσεις του Πολύδωρου της Νένας μπορεί να δει τον ορθολογισμό της Αναγέννησης, δηλαδή το έμβρυο της ατομικής συνείδησης που ξεπηδά από το Μεσαίωνα και γαλουχείται στην Αναγέννηση. Υπάρχουν πολλά πράγματα που ανακαλύπτεις στον “Ερωτόκριτο”: την επίδραση των νεοπλατωνικών, ενώ μέσα από την ισχυρή προσωπικότητα της Νένας, που διαπνέει όχι μόνο με το συντηρητισμό της αλλά και με την αυταπάρνησή της όλο το έργο, τις μητρογραμμικές κοινωνίες που υπήρχαν σε όλη τη Μεσόγειο και ακόμη διασώζονται στη νότια πλευρά αυτής της μεγάλης λεκάνης. Μπορεί, επίσης, να ανιχνεύσει την αντεξουσία, καθαρή και ξάστερη: όταν σκοτώνεται με ποιητικό τρόπο ο “κακός”, ο Καραμανίτης, λέει η Νένα στην Αρετούσα: “H Nένα τση ανεστέναζεν, και λέγει τση η καημένη· «είδες το τέλος το ’χουσι, Mάνα μου, οι αντρειωμένοι; Όλοι είν’ αυτοί του μακελειού, στο Θάνατο γυρίζουν, αμ’ οι Pηγάδες κάθουνται, και μοναχάς ορίζουν…».

Για τους συντελεστές του «Ερωτόκριτου» ο Χαΐνης Δ. Αποστολάκης μας είπε: «Σε αυτή την παράσταση εκτός από τους Χαΐνηδες και εξαιρετικούς προσκεκλημένους μουσικούς, συμμετέχει και ο Ψαραντώνης, από τους ελάχιστους καλλιτέχνες που υπάρχουν στην Ελλάδα, που καταφέρνει να ενσαρκώνει την κοινωνική ιδιότητα που είναι απαραίτητη στην ανθρώπινη υπόσταση, που είναι η ιδιότητα του ανθρώπου κέντρου αφηγηματικής βαρύτητας. Ο Ψαραντώνης είναι ο μοναδικός λυράρης που μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το ακροατήριο στη σκηνή και την αφήγηση. Είναι ο άνθρωπος που μετατρέπει την αφήγηση σε τελετουργία. Επίσης, μαζί μας θα βρίσκεται η χαρισματική ομάδα χορού και ακροβασίας “κι όμΩς κινείται”, η οποία δίνει την απαραίτητη σωματικότητα για να κατασκευάσουμε με λανθάνοντα τρόπο τον άνθρωπο που εγκυμονεί ο πλανήτης – ένας άνθρωπος που όχι μόνο συγκινείται και σκέφτεται, αλλά επιπλέον δρα».  

Ιδέα 

Χαΐνης Δ. Αποστολάκης
Τραγουδαφήγηση 
Ψαραντώνης
Χαΐνης Δ. Αποστολάκης
Μουσική 
Το μουσικό σχήμα Χαΐνηδες

Δημήτρης Αποστολάκης, λύρα

Δημήτρης Ζαχαριουδάκης, τραγούδι – κιθάρα

Μαρία Κώτη, τραγούδι

Αλέξης Νόνης, κρουστά – πλήκτρα

Τάκης Κανέλλος, κρουστά

Κλέων Αντωνίου, ηλεκτρική κιθάρα

Μιχάλης Νικόπουλος, λαούτο, μαντολίνο

Δημήτρης Μπρέντας, γκάιντα, κλαρίνο

Αντώνης Σκαμνάκης, μπάσο

Μαζί τους οι:

Ανδρέας Πολυζωγόπουλος, τρομπέτα

Φώτης Σιώτας, βιολί

Κίνηση 
κι όμΩς κινείται (Χριστίνα Σουγιουλτζή, Camilo Bentancor, Ερμής Μαλκότσης) & Δημήτρης Σωτηρίου 

Χορός – Ακροβατικά 
Camilo Bentancor
Αντιγόνη Λινάρδου
Ερμής Μαλκότσης
Ιωάννα Παρασκευοπούλου
Χριστίνα Σουγιουλτζή
Δημήτρης Σωτηρίου 

Σκηνογραφία 
Angeles Mira
Camilo Bentancor

INFO: «Ερωτόκριτος», Ωδείο Ηρώδου Αττικού, Δευτέρα 30 Ιουνίου, 21.00.   

Συνέντευξη στον Παναγιώτη Φρούντζο