Το «καυτό» καλοκαίρι της Κύπρου

Ενα θερμό καλοκαίρι σε περιβάλλον εντάσεων αναμένει την Κύπρο. Οι παράγοντες που οδηγούν σε αυτό το συμπέρασμα είναι πολύ συγκεκριμένοι: από τη μία, η διαδικασία για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων επίλυσης είναι νεκρή και, από την άλλη, οι αφορμές για την πρόκληση κρίσεων από την πλευρά της Τουρκίας, σε πιεστικές συνθήκες για τον Ταγίπ Ερντογάν, πολλαπλασιάζονται.

Η πιθανότητα πρόκλησης ενός σοβαρού περιστατικού ή ακόμα και θερμού επεισοδίου στη θάλασσα (κυπριακή ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα, Καστελόριζο) δεν υποτιμώνται καθόλου από κανέναν στην Αθήνα και τη Λευκωσία. Παράλληλα, η περίοδος αυτή μπορεί να εκληφθεί ως μεταβατική για την Ελλάδα, λόγω των εθνικών εκλογών, άρα και βολική για όλους όσοι στην Αγκυρα αναζητούν το «timing» για νέα τετελεσμένα.

Στα δύο χρόνια που πέρασαν από τη Διεθνή Διάσκεψη για την Κύπρο στο Κραν Μοντανά, η κατάσταση στο νησί έχει ολικά ανατραπεί. Το διαπραγματευτικό κεκτημένο που έφερε τις δύο κοινότητες, ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή, σε ακτίνα στρατηγικής συμφωνίας, έχει υποσκαφθεί, αφού κανείς δεν γνωρίζει πού στέκουν οι δύο πλευρές σε κρίσιμες πτυχές του προβλήματος.

Η επαναπροσέγγιση και η εμπιστοσύνη είναι ανύπαρκτες και η διεθνής κοινότητα, ο ΟΗΕ και η Ε.Ε., πλήρως αποστασιοποιημένοι. Μετά τον γ.γ. Αντόνιο Γκουτέρες, ήρθε η σειρά του απερχόμενου προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, να κάνει λόγο για το Κυπριακό ως μία από τις αποτυχίες της θητείας του: «Ημασταν τόσο κοντά και μετά τα πάντα εξανεμίστηκαν».

Η «νεκρή» διαδικασία και η ειρηνευτική δύναμη

Η Γιούρι Κιν, διευθύντρια Νοτίου Ευρώπης στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, περιέγραψε με δυο λόγια την κατάσταση: Εδώ και δύο χρόνια η διαδικασία είναι νεκρή!

Η διαπίστωση αυτή διαψεύδει εντυπώσεις που κατά καιρούς δημιουργούνται, ότι «κάτι κινείται» στο παρασκήνιο. Στην πραγματικότητα, όλα είναι νεκρά και έχουν ενταθεί οι αβεβαιότητες. Περί τα τέλη Ιουνίου, θα διεξαχθεί η ανά εξάμηνο συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας για την ανανέωση της θητείας της διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ (UNFICYP) που βρίσκεται στην Κύπρο από το…1964. Η ανανέωση της εντολής της UNFICYP απαιτεί την ομόφωνη τοποθέτηση των μόνιμων μελών του Σ.Α., που σήμερα δεν είναι πλέον δεδομένη.

Πρώτοι οι Αμερικανοί διαχωρίζουν τη θέση τους: «Οι ειρηνευτικές επιχειρήσεις του ΟΗΕ πρέπει να υποστηρίζουν και όχι να υποκαθιστούν την πολιτική διαδικασία, ενώ πρέπει να έχουν στρατηγική εξόδου: τα χρήματα των φορολογουμένων είναι πολύτιμα και δεν μπορούμε να συνεχίζουμε να πληρώνουμε υποστηρίζοντας αυτή τη διαδικασία…» (Γιούρι Κιν, 9 Ιουνίου 2019).

Το Συμβούλιο Ασφαλείας εξετάζει τρία σενάρια ως μέρος της «στρατηγικής εξόδου» της UNFICYP: πρώτον, την αναθεώρηση της εντολής της, ώστε να πάψει να έχει τον χαρακτήρα στρατιωτικής επιτήρησης της νεκράς ζώνης, δεύτερον την περαιτέρω μείωση της δύναμης, χωρίς αλλοίωση της εντολής της και, τρίτον, ένα συνδυασμό και των δύο.

Η κυβέρνηση του Ν. Αναστασιάδη καταβάλλει επίμοχθη προσπάθεια να συντηρήσει την παρουσία της UNFICYP, ψάχνοντας διαύλους επικοινωνίας κατευθείαν με τη διοίκηση Τραμπ. Η Λευκωσία έχει επίγνωση της τροπής που θα λάβουν τα γεγονότα, αν συμβεί το χειρότερο σενάριο –ή απόσυρση ή κινηθεί η «στρατηγική εξόδου». Το αντιλαμβάνονται και οι περισσότεροι στο Συμβούλιο Ασφαλείας, γιατί βλέπουν τι συμβαίνει τώρα στην ανοιχτή θάλασσα και ο κίνδυνος συνολικής αποσταθεροποίησης θα επεκταθεί και στην ξηρά.

Η UNFICYP, αυτή τη στιγμή, επιτηρεί μια εκτενή νεκρά ζώνη μήκους 180 χιλιομέτρων που καλύπτει το 3% του εδάφους της κυπριακής επικράτειας. Αν αποσυρθεί ή αλλάξει ουσιωδώς η εντολή της, θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου: από τις απλές φιλονικίες μεταξύ γεωργών που καλλιεργούν χωράφια μέχρι τη διακίνηση εγκληματικών στοιχείων, τη δημιουργία μιας διάτρητης γραμμής για διοχέτευση ναρκωτικών, σωματεμπορία και λαθροδιακίνηση μεταναστών, μέχρι την επέκταση της τουρκικής κατοχής κ.ο.κ. Το πιο επικίνδυνο σενάριο είναι το τελευταίο: δεν θα υπάρχει κανείς να συγκρατεί τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός του 1974 ανάμεσα στους δύο στρατούς. Τότε η κατάσταση θα γίνει εκρηκτική.

S-400, κυρώσεις και εντάλματα

Το υπουργείο Εξωτερικών στην Κύπρο παρακολουθεί την κορύφωση της αντιπαράθεσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Τουρκία για τους S-400 και θεωρεί ότι εξ αυτής κερδίζει στήριξη από ισχυρούς κύκλους στην Ουάσινγκτον, έναντι των προκλήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ. Στο διπλωματικό μέτωπο των Βρυξελλών, εξάλλου, ο ΥΠΕΞ Ν. Χριστοδουλίδης καλλιέργησε προσδοκίες ακόμα και για κυρώσεις σε βάρος της Αγκυρας από την πλευρά της Ε.Ε. και έκανε τον πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη να σηκώσει τον πήχη.

Τώρα και οι δύο προσπαθούν να δουν τι άλλο πέρα από δηλώσεις αλληλεγγύης μπορούν να δώσουν για ικανοποίηση ενός εσωτερικού ακροατηρίου, που βομβαρδίζεται από τις καθημερινές ειδήσεις. Η Τουρκία, από τη δική της πλευρά, αντιδρά με εκνευρισμό στην απόφαση της Λευκωσίας να εκδώσει ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης του πληρώματος του «Φατίχ», ασχέτως αν η εκτέλεσή τους είναι αμφίβολη.

Εχοντας επιβάλει επαναληπτικές εκλογές για την Κωνσταντινούπολη στις 23 Ιουλίου και εν αναμονή της κάλπης, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν βάζει πλέον μονίμως στο στόχαστρο την κυπριακή ΑΟΖ, προαναγγέλλοντας νέα τετελεσμένα και γεωτρήσεις. Το παιχνίδι με τη… φωτιά θα έχει, ως φαίνεται, συνέχεια τους επόμενους μήνες.

Πηγή: Η Εφημερίδα των Συντακτών

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr