Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»

Κάθε μεγάλη κρίση που πλήττει τον πλανήτη -ή ένα μέρος του- γίνεται κεφάλαιο στην Ιστορία τόσο για τον «πόνο» που προκαλεί όσο για το νέο «φυσιολογικό» που την ακολουθεί. Για παράδειγμα, η μεγάλη ύφεση που ακολούθησε την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 προκάλεσε ένα «νέο φυσιολογικό», το οποίο προηγουμένως στις σκέψεις των περισσότερων ήταν απίθανο αν όχι αδιανόητο. Τα χαρακτηριστικά της νέας «φύσης» που αποκαλύφθηκαν μετά τα τοξικά στεγαστικά και την ευρωπαϊκή κρίση χρέους περιελάμβαναν: το σακάτεμα της μεσαίας τάξης, τον ακρωτηριασμό των χαμηλότερων στρωμάτων της εισοδηματικής και κοινωνικής κλίμακας με την έκρηξη της ανισότητας, τον ευνουχισμό εννοιών και αξιών όπως «κυριαρχικά δικαιώματα» για τα ευάλωτα και φτωχά κράτη, τη συρρίκνωση του πολιτικού κέντρου. Αυτό το νέο «φυσιολογικό» που έπληξε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων τροφοδότησε τα πολιτικά κινήματα της οργής και του αντι-κατεστημένου, αλλά τελικά ενσωματώθηκε στη συνολική αντίληψη του σύγχρονου κόσμου.

Οταν κατακάτσει η σκόνη από την υγειονομική κρίση, είναι σίγουρο ότι θα εμφανιστεί ένα άλλο «φυσιολογικό» το ίδιο επώδυνο με το προηγούμενο και γι’ αυτό οι κυρίαρχες ελίτ αποφεύγουν να το περιγράψουν. Στην Ελλάδα για παράδειγμα, ο πρωθυπουργός με λεκτικά τεχνάσματα ή και εφευρήματα αποφεύγει κάθε συζήτηση για το αύριο. Χρησιμοποιεί, για να «θολώσει τα νερά» και για να ξεγλιστρήσει, τη λέξη «κανονικότητα», ενώ θα έπρεπε να γνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα στο «φυσιολογικό» και το «κανονικό».

«Ολάκερος ο πλανήτης αναρωτιέται πώς θα είναι η ζωή μετά την πανδημία και εσύ πιστεύεις ότι ο πρωθυπουργός μιας μικρής χώρας θα μπορούσε να προβλέψει το μέλλον;» θα απαντήσουν κάποιοι. Εκεί όμως βρίσκεται η ουσία: Αν δεν μπορεί να προβλέψει και αν δεν έχει συνεργάτες που θα μπορούσαν να τον συνδράμουν, τότε υπάρχει πρόβλημα καταλληλότητας. Αν όμως επιλέγει για πολιτική σκοπιμότητα να κρατά το στόμα του κλειστό, τότε υπάρχει θέμα δημοκρατίας.

Η αλήθεια είναι ότι σε αυτήν την προσπάθεια αποπροσανατολισμού που έχει αποδυθεί υποβοηθείται και από την αντιπολίτευση, η οποία έχει επιλέξει να αναλώνεται στο «μεροδούλι-μεροφάι» και να αγνοεί τα μεγάλα και τα σπουδαία που θα επηρεάσουν τις ζωές μας για τα επόμενα χρόνια. Ετσι, αφήνουν τον χώρο στον κ. Μητσοτάκη να αλωνίζει ανενόχλητος, να παραπληροφορεί, να παραπλανά και να φέρνει λίγο λίγο και αργά αργά τις ζωές μας στα μέτρα και στις επιδιώξεις του.

Ερωτήματα, όπως ποιες από τις ελευθερίες που ανεστάλησαν θα επανέλθουν, πότε και με ποια μορφή, είναι κρίσιμα για την ποιότητα της δημοκρατίας. Απορίες, όπως ποια από τα εργασιακά κεκτημένα θα επανέλθουν και ποια θα είναι η μορφή της εργασίας, χαρακτηρίζονται ως κομβικές για την κοινωνική οργάνωση. Ζητήματα που άπτονται του εύρους, της μορφής και της εμβέλειας της δημόσιας υγείας και της δημόσιας παιδείας είναι καθοριστικά για την καθημερινότητα των περισσότερων Ελλήνων. Αντιλήψεις που καθορίζουν τις έννοιες των κυριαρχικών δικαιωμάτων επηρεάζουν την υπόσταση της χώρας. Και ας μη γελιόμαστε, όλα όσα γίνονται στην Ελλάδα και στον κόσμο στο όνομα του κορονοϊού έχουν ήδη καταστήσει διαπραγματεύσιμες κατακτήσεις και αξίες που μέχρι πριν από λίγους μόλις μήνες θεωρούνταν δεδομένες και αδιαπραγμάτευτες. Είναι πολύ πιθανόν για τον κ. Μητσοτάκη η κατάργηση κάποιων από αυτές να συνθέτει την «κανονικότητα» που έχει στο μυαλό του. Σε καμία περίπτωση όμως μια κοινωνία με κουτσουρεμένα δικαιώματα και αμφισβητούμενες δικαιοδοσίες δεν αντιπροσωπεύει το «φυσιολογικό». Το σίγουρο είναι ότι το μετά τον κορονοϊό «φυσιολογικό» θα πρέπει να παλέψει με πολλά τέρατα. Μερικά από αυτά έχουν ήδη φανεί, όπως για παράδειγμα οι αντιλήψεις για τις «προσωποπαγείς» δημοκρατίες ή για τις «αυταρχικές» δημοκρατίες, άλλα όχι.

Ο πρωθυπουργός ίσως θα πρέπει να εγκαταλείψει τη βολική σιωπή και την πρόσφορη συσκότιση στις οποίες συστηματικά επιδίδεται και να πει καθαρά και ξάστερα πού θέλει -και σκοπεύει- να οδηγήσει τη χώρα όταν αυτή θα έχει περάσει τις Συμπληγάδες του κορονοϊού. Προφανώς σήμερα, στο μυαλό του κ. Μητσοτάκη μια τέτοια «εξομολόγηση» έχει τον χαρακτήρα της προαίρεσης. Κάνει όμως λάθος αν πιστεύει ότι η διαφάνεια και η ειλικρίνεια στους πολιτικούς είναι προαιρετικές «αρετές». Για τους εκλεγμένους, είναι συνταγματική υποχρέωση και όταν μάλιστα πρόκειται για εκλεγμένους πρωθυπουργούς, τότε είναι προαπαιτούμενο χρηστής διακυβέρνησης. Υπό το πρίσμα αυτό, οι ευθύνες της αντιπολίτευσης -μείζονος και ελάσσονος- είναι εξίσου μεγάλες και θα είναι συνυπεύθυνοι αν ξυπνήσουν κάποιο πρωί και συνειδητοποιήσουν ότι ζουν σε μια «κανονικότητα» την οποία ο κ. Μητσοτάκης έχει βαφτίσει ως «φυσιολογική».

*Ο Γιάννης Σιώτος είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας

Πηγή: Η Εφημερίδα των Συντακτών

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr