Για το ναυάγιο θα πω κάτι που μάθαμε στα γυμνασιακά μας χρόνια…

Προσπαθώ από χθες να σκεφτώ τι να γράψω με ψυχραιμία για το ναυάγιο.

Τι να πεις όμως χωρίς να χάσεις την ψυχραιμία σου; Να μπεις στη συζήτηση αν ήταν σε διεθνή ύδατα ή οχι; Αν δέχτηκαν τη βοήθεια ή όχι; Να αναρωτηθείς αν οι αρχές ήξεραν αρκετή ώρα και μπορούσαν να κάνουν κάτι;

Να ρίξεις μήπως όλη την ευθύνη στους διακινητές; Να αρχίσεις να απαντάς στους άλλους που θέλουν νεκρούς στα σύνορα της πατρίδας τους, γιατί μόνο έτσι γίνεται φύλαξη ή στους άλλους που αναρωτιούνται γιατί μπήκαν σε ένα τέτοιο σκάφος; Να πεις για τα pushbacks; Για την ΕΕ;

Επειδή όλα αυτά έχουν ειπωθεί ήδη, θα θυμηθώ κάτι που μάθαμε στα γυμνασιακά μας χρόνια.

Η ικεσία ήταν ένας σημαντικός θεσμός της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας. Τα ομηρικά έπη, τα αρχαιότερα κείμενα που έχουμε στη διάθεσή μας, παραδίδουν πολλές πληροφορίες για το πως αντιμετώπιζαν οι πρόγονοί μας το θέμα. Προστάτης της ικεσίας ήταν ο “Ικέσιος Δίας”.

Η ικεσία ήταν μια ιδιαίτερης μορφής αίτηση προστασίας, μια παράκληση, για την οποία ο άγραφος νόμος όριζε ότι έπρεπε να εισακουστεί. Είχε ιερό χαρακτήρα και απευθυνόταν προς ένα πρόσωπο που ήταν σε πιο ισχυρή θέση και μπορούσε να πραγματοποιήσει μια πολύ σημαντική επιθυμία του ικέτη, μία επιθυμία που συνήθως σχετιζόταν με την ασφάλεια της ίδιας της ζωής του.

Ο ικέτης χρειαζόταν άμεσα βοήθεια, προστασία ή άσυλο, βρισκόταν σε μεγάλο κίνδυνο και παρακαλούσε, προκειμένου να κερδίσει την εύνοια του ισχυρού προσώπου, από το οποίο έλπιζε βοήθεια και σωτηρία. Ικέτης μπορούσε να ήταν ακόμα και κάποιος που είχε διαπράξει ένα σοβαρό έγκλημα και καταδιωκόταν για να τιμωρηθεί ή ένας που είχε ο ίδιος αδικηθεί και ζητούσε βοήθεια για να αποκαταστήσει την τιμή του.

Ο Οδυσσέας θα βρεθεί αρκετές φορές στη θέση του ικέτη στο ταξίδι του, αλλά η πιο χαρακτηριστική σκηνή είναι μετά το ναυάγιό του στο νησί των Φαιάκων, όπου και ικετεύει την Ναυσικά για μερικά ρούχα και οδηγίες για να φτάσει στο παλάτι του Αλκίνοου. Στην Ιλιάδα, ο ίδιος ο Πρίαμος πηγαίνει ικέτης στον Αχιλλέα και του ζητάει γονατιστός να του επιστραφεί η σωρός του Εκτορα και να του επιτραπεί να κάνει την κηδεία με όλες τις τιμές.

Η απόρριψη μιας τέτοιας παράκλησης οδηγούσε στα όρια της ύβρης και πίστευαν ότι έφερνε βάσανα και δυστυχία στον ικετευόμενο. Στην Ιλιάδα αναφέρεται ότι, αν κάποιος θνητός αρνηθεί τις Ικεσίες (τις κόρες του Δία), αυτές παρακαλούν τον “πατέρα των ανθρώπων και των θεών” να στείλει την Άτη, για να τιμωρήσει τον ασεβή.

Στους ιστορικούς χρόνους, γνωστό έχει μείνει το “Κυλώνειο άγος” των Αθηνών. Ο Κύλων με τους οπαδούς του επιχείρησε να καταλάβει την Ακρόπολη το 632 π.Χ. Δεν πέτυχε όμως το σκοπό του και πολιορκήθηκε με συνέπεια ο ίδιος να ξεφύγει αλλά οι οπαδοί του να καταφύγουν ικέτες στον βωμό της Αθηνάς.

Οι Αθηναίοι τους υποσχέθηκαν οτι θα σεβαστούν την ικεσία αλλά τελικά τους εκτέλεσαν μόλις βγήκαν απο το ναό. Το έγκλημα αυτό προκάλεσε τη φρίκη των Αθηναίων και τη γενική κατακραυγή και εκτός της Αθήνας, και οι δε δράστες θεωρήθηκαν «εναγείς». Λοιμός λέγεται ότι έπληξε την πόλη, με πολλούς θανάτους, τον οποίο οι πολίτες θεώρησαν ως θεία δίκη για το έγκλημα.

Ζήτησαν μάλιστα την βοήθεια του Μαντείου των Δελφών και του σοφού Επιμενίδη για να εξιλεωθούν.

Σήμερα χρησιμοποιείται η έκφραση “Κυλώνειο άγος” για κάθε παρόμοια πράξη που μπορεί να επισύρει ντροπή σε μια πόλη ή ένα κράτος.

* Αναδημοσίευση από τη σελίδα στο Facebook του Pantelis Bagos

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr