Σταθερότητα στη φτώχεια και την ανεργία

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που αναφέρονται στην έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ILO) για την Παγκόσμια Κοινωνική Προστασία. Σύμφωνα με την έκθεση, η φτώχεια απειλεί στην ΕΕ το 24% του πληθυσμού, δηλαδή 124 εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ στην Ελλάδα το 2013 πάνω από το 35% του πληθυσμού ζούσε στην ανέχεια.

Στην Ευρώπη, οι μειώσεις σε κοινωνικά επιδόματα, δαπάνες για την υγεία και τις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες από μόνες τους απειλούν τα πιο ευαίσθητα κοινωνικά στρώματα: «Σε συνδυασμό με την ανεργία, τους χαμηλούς μισθούς και τους υψηλότερους φόρους, τα μέτρα αυτά έχουν ενισχύσει τη φτώχεια και την κοινωνική περιθωριοποίηση» τονίζει η έκθεση του ILO.

Τα κεκτημένα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, που συνέβαλε καθοριστικά στην αντιμετώπιση της φτώχειας μετά το B’ Παγκόσμιο Πόλεμο και άνοιξε το δρόμο για την ευημερία, «υπονομεύονται με βραχυπρόθεσμα προγράμματα προσαρμογής», επικρίνουν οι συντάκτες της έκθεσης. 

Τα πρώτα χρόνια της κρίσης (2008-2009) σε 48 χώρες με υψηλά και μεσαία εισοδήματα υπήρχαν ακόμα πακέτα τόνωσης της οικονομίας ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ, από τα οποία περίπου το 25% διοχετεύονταν στο κράτος προνοίας. Από το 2010 όμως οι περισσότερες κυβερνήσεις ξεκίνησαν διαδικασία «εξυγίανσης των οικονομικών και πρόωρων περικοπών των δαπανών», σημειώνεται στην έκθεση. Οι περικοπές αυτές «θέτουν σε κίνδυνο» την αποτελεσματικότητα του συστήματος κοινωνικής προστασίας, δηλαδή ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών ταμείων. 

Στην Ελλάδα, την οποία η έκθεση χρησιμοποιεί ως παράδειγμα για τις χώρες με μνημόνια, οι μεταστροφές του μοντέλου στην ασφάλιση συνοδεύονται από μείωση μισθών που μεσοσταθμικά φτάνουν σχεδόν το 35% και ανεργία σε επίπεδα ρεκόρ. «Αναπόφευκτα, η φτώχεια στην Ελλάδα έχει φτάσει σε ιστορικό υψηλό, ξεπερνώντας το 35% του πληθυσμού το 2013 και κάνοντας οικογένειες να υποφέρουν επειδή δεν έχουν πλέον πρόσβαση στα βασικά για μία αξιοπρεπή ζωή» τονίζει η έκθεση του ILO.

Ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO) αναμένει ότι συνολικά 122 χώρες, από τις οποίες 82 αναπτυσσόμενες, θα περιορίσουν και φέτος τις δημόσιες δαπάνες τους.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το κράτος προνοίας αποτελεί συχνά προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη, επειδή στηρίζει στην ουσία το εισόδημα των νοικοκυριών, αλλά και την ζήτηση στο εσωτερικό μιας χώρας.

«Η υψηλή φτώχεια και ανισότητα δεν είναι αποτελέσματα μόνο της κρίσης αλλά και συγκεκριμένων πολιτικών αποφάσεων που περικόπτουν τις κοινωνικές δαπάνες και περιορίζουν την πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες. Τα επιτεύγματα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου έχουν διαβρωθεί […] και έχουν αλλάξει οι όροι του κοινωνικού συμβολαίου που βρίσκονταν στη βάση του ευρωπαϊκού μοντέλου» επισημαίνεται στην έκθεση.

Η αποδυνάμωση του θεσμού της συλλογικής διαπραγμάτευσης μαζί με την απορρύθμιση στην αγορά εργασίας και την επέκταση των πιο «ευέλικτων» μορφών εργασίας έχουν «εντείνει περαιτέρω αυτή τη διάβρωση», τονίζει ο ILO.