Φρίντριχ Ένγκελς – Σαν σήμερα η γέννηση του

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Φρίντριχ Ένγκελς, γερμανός φιλόσοφος και σύντροφος του Καρλ Μαρξ. Μαζί έγραψαν το Κομουνιστικό Μανιφέστο. Ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα βιβλία σε όλο τον κόσμο, μαζί με την Αγία Γραφή, το Κοράνι και το Κόκκινο Βιβλιαράκι του Μάο, που άσκησε τεράστια επιρροή τον 19ο και 20ο αιώνα. Κυκλοφόρησε στις 21 Φεβρουαρίου του 1848. 

Το βιβλίο ήταν παραγγελία της «Κομμουνιστικής Λίγκας» στους δύο θεωρητικούς της κομμουνιστικής ιδέας, ενόψει του συνεδρίου της στο Λονδίνο. Το «Μανιφέστο» προτείνει ένα σχέδιο δράσης για την προλεταριακή επανάσταση, που θ’ ανατρέψει τον καπιταλισμό και τελικά θα φέρει την αταξική κοινωνία. Το βιβλιαράκι αυτό αναφέρει για την επιβολή του προοδευτικού φόρου, την κατάργηση της ιδιοκτησίας και την εθνικοποίηση των μέσων παραγωγής, ως βήματα για την δημιουργία του κομμουνισμού.Γραμμένο με όσο το δυνατόν απλό και κατανοητό τρόπο, αφού απευθύνεται στις μάζες, το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» επηρέασε εκατοντάδες ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη.Το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» ήταν το πρώτο μαρξικό έργο που μεταφράσθηκε στα Ελληνικά, μόλις το 1908, από τον συγγραφέα Κωνσταντίνο Χατζόπουλο. Δημοσιεύθηκε τότε σε συνέχειες στην εφημερίδα «Ο Εργάτης» του Βόλου και το 1913 ολόκληρο σε φυλλάδιο από το Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθήνας.

Ο Ένγκελς γεννήθηκε στο Μπάρμεν της Ρηνανίας στις 28 Νοέμβρη 1820 από μεγαλοαστική οικογένεια με εξαιρετικό κοινωνικό κύρος. Ο πατέρας του ήταν συνεταίρος σε εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας στο Μάντσεστερ της Αγγλίας. Όπως έγραψε κάποτε η Ελεονόρα Μαρξ “ποτέ δεν γεννήθηκε σε τέτοιου είδους οικογένεια γιος που να ξεστρατίσει τόσο πολύ”. Το 1838, πριν προλάβει να ολοκληρώσει τις ανώτερες σπουδές του, αναγκάστηκε από τις οικογενειακές συνθήκες να εργαστεί σε εμπορικό οίκο στο Μπάρμεν. Στην συνέχεια υπηρέτησε ένα χρόνο στο στρατό σαν εθελοντής στο Βερολίνο, και το 1842 πήγε στο Μάντσεστερ όπου έμεινε δύο χρόνια. Στον ελεύθερο χρόνο του μελέτησε πολιτική και επιστήμη και επηρεάστηκε από τη διδασκαλία του Γερμανού φιλοσόφου Γκεόργκ Χέγκελ. 

Στην αρχή, η πολιτική αντίληψη του Ένγκελς δεν ήταν σοσιαλιστική, αλλά  επαναστατικά δημοκρατική που αμφισβητούσε την εξουσία της αριστοκρατίας της εποχής του. Η Ευρώπη τρανταζόταν από μια σειρά αστικά δημοκρατικά κινήματα, όπου η ανερχόμενη καπιταλιστική τάξη προσπαθούσε να αμφισβητήσει την εξουσία της παλιάς αριστοκρατίας. Μόνο μετά το 1842, όταν μπλέχτηκε με το Βρετανικό εργατικό κίνημα και ειδικά με τους Χαρτιστές, έγινε ο Ένγκελς συνειδητός σοσιαλιστής. 

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο Ένγκελς βοηθούσε οικονομικά την οικογένεια του Μαρξ, η οποία όμως παρ’ όλα αυτά συνέχισε να ζει σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας για πολλά χρόνια. Σύμφωνα με τον Λένιν, αν δεν υπήρχε η σταθερή και φιλική οικονομική βοήθεια του Ένγκελς, ο Μαρξ όχι μόνο δε θα μπορούσε να τελειώσει τη συγγραφή του “Κεφαλαίου”, αλλά ήταν αμφίβολο αν θα επιβίωνε. 

Το 1864 ιδρύθηκε η Διεθνής Ένωση Εργατών, η Πρώτη Διεθνής, στην οποία ο Ένγκελς και ο Μαρξ έμελλε να παίξουν καθοριστικό ρόλο. Η Διεθνής εξέλεξε τον Μαρξ στο Γενικό της Συμβούλιο και του ανέθεσε την υπευθυνότητα της συγγραφής των κειμένων. Ο Ένγκελς εκλέχτηκε μέλος της Εκτελεστικής της Επιτροπής, και ανέλαβε την καθοδήγηση των τμημάτων του Βελγίου, της Ισπανίας και της Ιταλίας.

Μετά το θάνατο του Μαρξ, ο Ένγκελς αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στην προετοιμασία και τη δημοσίευση του Δεύτερου και του Τρίτου Τόμου του Κεφαλαίου, από υλικό που είχε αφήσει ατελείωτο ο ίδιος ο Μαρξ. Αυτοί οι τόμοι αποτελούν στην πραγματικότητα τη δουλειά και των δύο μεγάλων επαναστατών μαζί. Αμέσως μετά ο Ένγκελς έγραψε την “Καταγωγή της Οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους”, τη “Διαλεκτική της Φύσης” (που δημοσιεύτηκε σαν ανολοκλήρωτο χειρόγραφο μόλις το 1925), καθώς και πολλές εργασίες και άρθρα για την υπεράσπιση του Μαρξισμού.