Πολιτικός Κινηματογράφος: Ο μυστικός δείπνος με άλλη ματιά

Η πολιτική ταινία “Ο Μυστικός Δείπνος” του κουβανού σκηνοθέτη, Τόμας Γκουτιέρες Αλέα, παρουσιάζεται σε επανέκδοση από τη New Star από τις 3 Απριλίου. Μία τολμηρή καταγγελία των αντιφάσεων της θρησκείας και της αριστοκρατίας. 

Σύνοψη

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, στα τέλη του 18ου αιώνα, ένας Κουβανός γαιοκτήμονας επισκέπτεται τη φυτεία ζαχαροκάλαμου που του ανήκει, στην Αβάνα. Εκείνη τη μέρα έχει μόλις αποδράσει ένας σκλάβος. Ο γαιοκτήμονας διατάζει τον επιστάτη της φυτείας να διαλέξει 12 σκλάβους στο τραπέζι του. Παρά τις αντιρρήσεις του επιστάτη, το δείπνο ετοιμάζεται και σαν 12ος συνδαιτυμόνας κάθεται μαζί ο σκλάβος που είχε αποδράσει το πρωί και αιχμαλωτίστηκε και πάλι αργότερα. 

Στο δείπνο, ο γαιοκτήμονας, χρησιμοποιώντας θρησκευτικές διδαχές, προσπαθεί να μυήσει τους δούλους του στο νόημα της χριστιανικής θρησκείας και στη δυνατότητα κατάκτησης της απόλυτης ευτυχίας υπό συνθήκες σκλαβιάς. Οι σκλάβοι με τη σειρά τους του λένε τις ιστορίες τους και του ζητούν να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής τους. Ο γαιοκτήμονας υπόσχεται να μην εργαστούν τη Μεγάλη Παρασκευή. Όμως φεύγει νωρίς το επόμενο πρωί και ο επιστάτης ξυπνά άγρια τους σκλάβους για μια δύσκολη μέρα κοπής ζαχαροκάλαμων. Εκείνοι ξεσηκώνονται. Ποιού το μέρος θα πάρει ο γαιοκτήμονας;

Αλληγορία και σάτιρα στις καταπιεστικές κοινωνίες

Ο Μυστικός Δείπνος είναι ταυτόχρονα μια αλληγορία και μια σάτιρα στις καταπιεστικές κοινωνίες και στον τρόπο που χρησιμοποιούν το Χριστιανισμό. Η ταινία είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα που συνέβησαν στην Κούβα, προς το τέλος του 18ου αιώνα, όταν ένας Κόμης, βρισκόμενος σε δίλημμα ανάμεσα στην ανάγκη για συνεχή κέρδη από τη φυτεία του και την επιθυμία να μυήσει τους σκλάβους στη Χριστιανική πίστη, αποφασίζει να στήσει μια αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου. 

Ο σκηνοθέτης ισορροπεί αριστουργηματικά τις αντιθέσεις και τις συγκρούσεις σε αυτή την ταινία και, ακολουθώντας παράλληλα την ιστορία του Μυστικού Δείπνου, μας δίνει ένα αλληγορικό συμπλήρωμά της, όπου οι ρόλοι είναι αντιστραμμένοι.

Ο Tomás Gutiérrez Alea (Μνήμες υπανάπτυξης, Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη, Φράουλες και σοκολάτα, Οι επιζήσαντες), ήταν ο πιο γνωστός Κουβανός και ένας από τους σημαντικότερους λατινοαμερικάνους σκηνοθέτες. Επηρεάστηκε από τα ρεύματα της εποχής του (ιταλικός νεορεαλισμός, σουρεαλισμός), μεγάλους δημιουργούς (Luis Buñuel) αλλά και τις ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στη χώρα του και σε ολόκληρο τον κόσμο και ασχολήθηκε στο έργο του με τη σχέση του ατόμου με το κράτος (γραφειοκρατία) και την κοινωνία, πολλές φορές συμβολικά, αλληγορικά, σατιρικά και σουρεαλιστικά.

«Γιατί οι μαύροι πρέπει να ανέχονται τόσους ξυλοδαρμούς και γιατί δεν χτυπάνε και τους επόπτες;» ρωτά ένας από τους δούλους στο τραπέζι, και ο πλοίαρχος απαντάει φωνάζοντας. «Επειδή αυτό είναι το θέλημα του Θεού! Η τιμωρία του Θεού: ο Θεός είναι φιλεύσπλαχνος , αλλά όχι με τους ανυπάκουους…».

Ο ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ

Τόμας Γκουτιέρες Αλέα (1928-1996)

Ο σημαντικότερος σκηνοθέτης του σύγχρονου κουβανέζικου κινηματογράφου, ο Tomás Gutiérrez Alea είναι επίσης και ο πιο γνωστός στο δυτικό κοινό. 
Γεννήθηκε στην Αβάνα το 1928 και σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο της Αβάνας και κινηματογράφο στην Ιταλία, στο Centro Sperimentale di Cinematografia. 

Έντονα επηρεασμένος από τον Ιταλικό Νεορεαλισμό, επέστρεψε, την δεκαετία του 50, στην Κούβα και εντάχθηκε στη ομάδα Nuestro Tiempo. Μαζί με τον σκηνοθέτη Julio Garcia Espinosa σκηνοθέτησαν το 1955 ένα ντοκιμαντέρ που απαγορεύτηκε από το καθεστώς. Συμμετείχε ενεργά στον αγώνα ενάντια στην δικτατορία του Μπατίστα. Κεντρικό πρόσωπο στην κινηματογραφία της Κούβας μετά την επανάσταση, ο Tomas Gutierrez Alea είναι ένας από τους ιδρυτές του Instituto Cubano del Arte e Industrias Cinematograficos (ICAIC). 

Το έργο του αντανακλά και καταγράφει τους ιδεολογικούς και πολιτικούς προβληματισμούς, τις εσωτερικές ανησυχίες της κουβανέζικης κοινωνίας. Με τις ταινίες του παρακολουθεί την πορεία της χώρας του από τον αγώνα ενάντια στην δικτατορία του Μπατίστα, στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης και από τις δύσκολες συνθήκες του Ψυχρού Πολέμου στα χρόνια του οικονομικού αποκλεισμού. Το έργο του εκτός από ντοκιμαντέρ, περιλαμβάνει πολιτικές σάτιρες ενάντια στην γραφειοκρατία, ιστορικά δράματα, πολιτικές αλληγορίες, κωμωδίες.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία:Τόμας Γκουτιέρες Αλέα
Σενάριο: Τ. Γκ. Αλέα, Τόμας Γκονζάλες, Μαρία Εουτζένια Χάγια
Φωτογραφία: Μάριο Γκαρσία Τζόγια
Μουσική: Λέο Μπρούβερ

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ
Νέλσον Βιλάγκρα
Σιλβάνο Ρέυ
Λούις Αλμπέρτο Γκαρσία
Χοσέ Αντόνιο Ροντρίγκες