Ο «Θρήνος» της Γεωργίας Δεληγιάννη – Αναστασιάδη που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης στα «Τραγούδια του Αγώνα»

Πριν από τρία χρόνια είχα δημοσιεύσει στο koutipandoras.gr ένα αφιέρωμα στα δισκογραφημένα «Τραγούδια του Αγώνα» του Μίκη Θεοδωράκη. Το διαβάζετε εδώ: https://www.koutipandoras.gr/article/i-istoria-ton-tragoydion-toy-agona-toy-miki-theodoraki?fbclid=IwAR0ey6x4F3EoKxvg5qZcIDJ7e1DEtfVk0Puta4IS2jyWq4O9q9fzyDqwgY0. Επειδή τότε δεν είχα την ευχέρεια να εστιάσω στην ιστορία κάθε τραγουδιού, σήμερα, με αφορμή το θάνατο του μέγιστου Έλληνα συνθέτη και την επικείμενη κηδεία του, επανέρχομαι για να γράψω όλο το ιστορικό πίσω από το τραγούδι «Θρήνος» που απέδιδε στο άλμπουμ η Μαρία Φαραντούρη. 

Η πρώτη εκτέλεση του «Θρήνου» της Γεωργίας Δεληγιάννη – Αναστασιάδη από τα «Τραγούδια του Αγώνα» (1971) του Μίκη Θεοδωράκη με τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη

Η Γεωργία Δεληγιάννη – Αναστασιάδη ήταν ποιήτρια, συγγραφέας, δημοσιογράφος και αγωνίστρια της Αριστεράς. Μητέρα επίσης του αντιδικτατορικού αγωνιστή και σκηνοθέτη Σωτήρη Αναστασιάδη. Το ποίημα «Θρήνος» το έγραψε όταν η ασφάλεια της απριλιανής χούντας τής παρέδωσε τα αιματοβαμμένα ρούχα του άγρια βασανισμένου παιδιού της, δίχως να γνωρίζει αν είναι ζωντανό ή νεκρό. Παραθέτω ολόκληρο το στιχούργημα της που μελοποιήθηκε από τον Θεοδωράκη:

Ο πόνος λόγια δεν έχει, η άβυσσο τέλος δεν έχει κι η κόλαση μέτρο, το χάος είναι άπιαστο

Πιο πικρό κι απ’ το φαρμάκι δεν έχει, στον κόσμο δεν έχει

Κι όλες της γης οι οχιές δαγκώνουν τα σπλάχνα μου

Ο πόνος λόγια δεν έχει η άβυσσο, τέλος δεν έχει

Ο Σωτήρης Αναστασιάδης μαζί με τον Μίμη Δαρειώτη κι ακόμη έναν σύντροφο τους από τους Λαμπράκηδες, συνελήφθησαν από τη χούντα τον Απρίλιο του 1968 με την κατηγορία των βομβιστών – υπαίτιων για το θάνατο μίας κοπέλας. Λόγω της βαριάς κατηγορίας που «έτρεχε» ήδη από το 1967, ήταν οι πρώτοι επικηρυγμένοι για θάνατο από τη χούντα. Οι σφοδρές αντιδράσεις απ’ τη μεριά της μητέρας του Αναστασιάδη, κυρίως όμως η παρέμβαση του Μίκη Θεοδωράκη από την πρώτη στιγμή, που ανέλαβε όλη την ευθύνη ως αρχηγός των Λαμπράκηδων, έσωσε τους άνδρες από του Χάρου τα δόντια. Η υπόθεση είχε πάρει διεθνείς διαστάσεις κι έτσι καταδικάστηκαν τελικά σε κάθειρξη 18 χρόνων. Κι αν αποφυλακίστηκαν με την αμνηστία το 1974, ο Περικλής Κοροβέσης συνήθιζε να λέει πώς τα δικά του βασανιστήρια δεν ήταν τίποτα μπροστά στα δικά τους…

Ο Σωτήρης Αναστασιάδης στη μετέπειτα ζωή του ως σκηνοθέτης συνεργάστηκε εκτενώς με την Σινετίκ, γυρίζοντας πολλά ιστορικά και εθνογραφικά ντοκιμαντέρ. Απεβίωσε το 2006 σε ηλικία 67 ετών. Σύζυγος του ήταν η μουσικολόγος, ερευνήτρια, ποιήτρια, συγγραφέας και ραδιοφωνική παραγωγός Μιράντα Τερζοπούλου. Η κόρη τους, η ανθρωπολόγος και ακτιβίστρια Ιφιγένεια Αναστασιάδη, παραμένει αγωνίστρια σαν κι εκείνον, εφόσον σήμερα τα δίνει όλα στα νέα μετερίζια του προσφυγικού.

Εδώ ακούμε μιαν άλλη «live» εκτέλεση του «Θρήνου» των Γεωργίας Αναστασιάδη – Δεληγιάννη/ Μίκη Θεοδωράκη με την ερμηνεία της Νένας Βενετσάνου: