Η δημοκρατία στο απόσπασμα

To Documento είχε την τιμητική του. Μόλις είχαν μπει στη δημοσιογραφική μας ζωή τα Ellinika Hoaxes. Ως τότε τo ellinikahoaxes.gr ήταν ένα σχεδόν άγνωστο σάιτ το οποίο είχε δημοσιογραφική συνεργασία με την εφημερίδα «Athens Voice», γνωστή για τις νεοφιλελεύθερες θέσεις της. Μάθαμε λοιπόν ότι το Facebook είχε χρίσει το ellinikahoaxes.gr ως fact checker, «επαληθευτή» δηλαδή των ειδήσεων που υπάρχουν στο διαδίκτυο, ώστε να μη διασπείρονται ψεύτικες ή παραπλανητικές ειδήσεις.

Αυτός λοιπόν ο «ελεγκτής» του Facebook άρχισε να χαρακτηρίζει ως ψεύτικες ειδήσεις πληροφορίες του Documento από το διπλωματικό ρεπορτάζ, απόρρητες πληροφορίες που δημοσιεύαμε και των οποίων δεν μπορούσαν να ελέγξουν την ακρίβεια, ακόμη και άρθρα γνώμης.

Η υπόθεση εξελισσόταν σε επιχείρηση λογοκρισίας στο διαδίκτυο που (όπως κάθε προσπάθεια λογοκρισίας) βρομούσε από μακριά. Αρχίζοντας να ερευνούμε τι είναι οι «ελεγκτές» των Εllinika Ηoaxes ανακαλύψαμε ότι πρόκειται για λοχίες του ελληνικού στρατού και κάποιους συνεργαζόμενους μεταφραστές και δημοσιολογούντες σε προσωπικά blogs. Ηταν δηλαδή άτομα χωρίς την επαγγελματική κατάρτιση, τις γνώσεις και τη δυνατότητα να αποφανθούν περί της δημοσιογραφικής πληρότητας ενός κειμένου, πολύ δε περισσότερο της έρευνας. Μόνο ένας από αυτούς ήταν δημοσιογράφος, ο οποίος μάλιστα δεν είχε καμιά πολιτική ουδετερότητα όπως απαιτούσαν οι ίδιοι οι κανόνες του Facebook, αφού είχε γράψει αρκετές φορές κατά του Τσίπρα και υπέρ του Μητσοτάκη.

Κάτι λοιπόν έτρεχε με το Facebook, το οποίο φαινόταν ως προσπάθεια χειραγώγησης του διαδικτύου. Στην έρευνα και στις επαφές που κάναμε στο εξωτερικό μάθαμε για το σκάνδαλο Cambridge Analytica, λίγο προτού γίνει γνωστή η υπόθεση μέσα από το «Μεγάλο χακάρισμα» του Netflix.

Μια εταιρεία που εμφανιζόταν ως αναλυτής δεδομένων και αλγόριθμων, η Cambridge Analytica, είχε λάβει δεδομένα 30 εκατομμυρίων ανθρώπων από το Facebook τα οποία χρησιμοποίησε για να χειραγωγήσει πολιτικά ψηφοφόρους στις ΗΠΑ και να τους οδηγήσει να ψηφίσουν Τραμπ. Λίγο αργότερα επανέλαβε την ίδια τακτική για να καταλήξει το δημοψήφισμα στη Βρετανία υπέρ του Brexit.

Η Cambridge Analytica, όπως και η Palantir για την οποία μιλάμε σήμερα, χρησιμοποιούν δεδομένα των πολιτών («εξόρυξη» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν) για να χαρτογραφήσουν το ψυχολογικό τους προφίλ. Στη συνέχεια επιτίθενται με βίντεο και μηνύματα στις κατηγορίες εκείνες που έχουν χαρτογραφήσει ως ευάλωτες στο συγκεκριμένο μήνυμα, μέχρι να τις χειραγωγήσουν. Στόχος κυρίως είναι αυτοί που αποκαλούν «οι ευκολόπιστοι». Η Μπρίτανι Κάιζερ, πρώην στέλεχος της Cambridge Analytica που συμμετείχε στην αποκάλυψη, κατέθεσε πως «παίζαμε με την ψυχολογία μιας χώρας, χωρίς τη συναίνεση και την επίγνωση του πολίτη. Το κάναμε φαινομενικά στο πλαίσιο της δημοκρατίας. Εντοπίζαμε τους ευκολόπιστους και τους βομβαρδίζαμε με βίντεο μέχρι να δουν τον κόσμο όπως θέλαμε εμείς. Αναλύαμε δεδομένα και επιστρέφαμε στοχευμένα με μηνύματα».

Για όλη αυτή τη διαδικασία χειραγώγησης και διαστροφής της δημοκρατίας απαιτούνται μόνο αλγόριθμοι και αμοραλισμός. Το like που θα βάλει ο χρήστης σε μια ανάρτηση του Facebook, οι αναρτήσεις του, τα αθώα σχόλια που αφήνει σε αναρτήσεις δηλώνουν πολλά πράγματα για την προσωπικότητα και το θυμικό του. Αν κατέχεις αυτά τα δεδομένα, τότε μπορείς να χειραγωγήσεις οποιονδήποτε. Δεν χρειάζεται να παρουσιάσεις εκλογικό πρόγραμμα σε κάποιον που αφήνει like σε αναρτήσεις με όπλα, αρκεί να του πεις πως ο Τσίπρας επιχειρεί τον αφοπλισμό της χώρας.

Σε μια από τις προεκλογικές επιχειρήσεις στο Τρινιντάντ, όπου αντιμέτωποι για την προεδρία ήταν ένας μαύρος πολιτικός και ένας ινδιάνικης καταγωγής, η Cambridge Analytica είχε αναλάβει την εκστρατεία του Ινδιάνου. Μέσα από μια εκτεταμένη επιχείρηση προώθησε ως λαϊφστάιλ και ταυτόχρονα επαναστατική πράξη το μήνυμα «Δεν ψηφίζω». Ενα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, κυρίως νέοι, δεν πήγαν να ψηφίσουν, συντεταγμένοι με τον ραντικαλισμό της αδιαφορίας. Αυτή όμως η αντίληψη ευνόησε τον Ινδιάνο υποψήφιο, αφού οι πατριαρχικές ινδιάνικες οικογένειες ψήφισαν κανονικά με εντολή του αρχηγού. Ουσιαστικά η Cambridge Analytica δεν έκανε κάποιον πολιτικό πόλεμο ούτε επικοινωνία. Εκανε μια ψυχολογική επιχείρηση, έχοντας προσδιορίσει εκ των προτέρων με ακρίβεια τα θύματα.

Η Κάρολ Καντγουόλεντρ, εξαιρετική δημοσιογράφος του «Guardian» που μαζί με τους «New York Times» αποκάλυψαν το σκάνδαλο Cambridge Analytica, χαρακτηρίζει αυτό που κάνουν οι εταιρείες big data ως «ψυχολογικές πολεμικές επιχειρήσεις σε καιρό ειρήνης. Χρήση πληροφοριών εχθροπραξιών σε περίοδο εκλογών». Η Κάρολ δεν λέει μόνο αυτό. Περιγράφει πώς η σύγχρονη δημοκρατία και τα εκλογικά της συστήματα είναι ανήμπορα μπροστά στους σύγχρονους χειραγωγούς. Δεν έχουν μάθει να τους αντιμετωπίζουν ή μάλλον δεν καταλαβαίνουν καν τον κίνδυνο.

Ο Κρίστοφερ Γουάιλι, πρώην στέλεχος της Cambridge Analytica που συμμετείχε και αυτός στις αποκαλύψεις, προσπαθεί να αφυπνίσει το καλοπροαίρετο κοινό. «Είναι λάθος να αποκαλούμε την Cambridge Analytica εταιρεία επιστήμης ή αλγόριθμων. Είναι μια μηχανή που προσφέρει πλήρεις υπηρεσίες προπαγάνδας».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το ξεκίνημα της πανδημίας έφερε στην Ελλάδα την εταιρεία Palantir. Πρόκειται για την εταιρεία «επιστήμης και αλγόριθμων» που φαίνεται να είναι αυτή που πρότεινε στην Cambridge Analytica να υλοποιήσει το σχέδιο χειραγώγησης της κοινής γνώμης. Πρακτικά η Palantir έχει υπογράψει μια άγνωστη σύμβαση με το Μαξίμου και μαζεύει δεδομένα που θεωρητικά είναι για την Covid. Αθώα συλλογή θα πει κάποιος. Ναι όπως και αυτή με τις καρδούλες των likes στις αναρτήσεις που τελικώς έβγαλαν τον Τραμπ στην εξουσία. Ο Μητσοτάκης κρατάει κρυφή και τη σύμβαση και τις δραστηριότητες της εταιρείας. Δεν περιμένει κανείς η σύμβαση να λέει ότι «μαζεύουμε στοιχεία τα οποία θα χρησιμοποιήσουμε στις επόμενες εκλογές για να χειραγωγήσουμε τους πολίτες υπέρ του Μητσοτάκη», αλλά αν δημοσιοποιηθεί, ίσως μπορέσουμε να φτάσουμε στην αλήθεια.

Προσωπικά δεν έχω καμιά αμφιβολία πως στην Ελλάδα εφαρμόζεται το σχέδιο που χρησιμοποιήθηκε στο Τρινιντάντ. Ο Μητσοτάκης απέχει από την πολιτική αντιπαράθεση και προωθεί απλώς κατηγορίες για τον αντίπαλό του (όπως ακριβώς έκανε ο Τραμπ απέναντι στη Χίλαρι Κλίντον), την προσωπική του εικόνα ως απολιτίκ ειδώλου και φυσικά την οικογενειακή κομψότητα. Αν δεν είναι έτσι, να μας πει γιατί η Palantir από το ξεκίνημα της πανδημίας λαμβάνει πληροφορίες «για τα αυτοκίνητα και τα φανάρια», όπως διαρρέουν προκαλώντας γέλια και γιατί δίνει αναφορά στον ίδιο τον Μητσοτάκη. Οι επιθέσεις του νυν πρωθυπουργού στους ανθρώπους του Τύπου είναι απλώς απόδειξη του χαρακτήρα του. Το πρόβλημα είναι ότι έχει στήσει τη δημοκρατία στο απόσπασμα.

Πηγή:Documento#214

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr