Η συναυλία – group therapy της Σαβίνας Γιαννάτου με μοναδικό όργανο τη φωνή της

Ας ξεκινήσω μ’ αυτό: Είναι κρίμα που η Σαβίνα Γιαννάτου, αυτή η μεγάλη διεθνής ερμηνεύτρια, δεν εμφανίζεται τόσο συχνά με τα αμιγώς δικά της projects. Ευτυχώς δηλαδή που βρέθηκε ο Μιχάλης Σιγανίδης (άλλη μεγάλη περίπτωση στη μουσική) και της έδωσε τη μία από τις τέσσερις συνολικά παραστάσεις που γίνονται με τη δική του επιμέλεια αυτόν τον καιρό στο υπόγειο θεατράκι του «Black Duck Multiplarte». Αυτό που έγινε χθες βράδυ εκεί μέσα – 55 άτομα μπήκαν σε ένα χώρο 40 ατόμων και πολλοί έμειναν απ’ έξω -, φανέρωσε κάτι εντυπωσιακό: Την ανάγκη ενός κοινού, όχι μόνο να παρακολουθήσει το live μιας καλλιτέχνιδας που προφανώς εκτιμά, αλλά και να την ακολουθήσει σε ασκήσεις φωνητικής, να ενώσει τη φωνή του με τη δική της σε μία 90λεπτη performance που τα είχε όλα: τραγούδι, αφήγηση, χιούμορ, ψυχανάλυση, εκπαίδευση, ψυχαγωγία και, προπαντός, μια ακριβοθώρητη πλέον ακριβή αισθητική που απέχει μακράν απ’ οτιδήποτε άλλο «καλλιτεχνικό – έντεχνο – ποιοτικό» (πες το όπως θες) event τη συγκεκριμένη στιγμή στην Αθήνα!

Είμαι απόλυτα σίγουρος πως η εποχή τη «σηκώνει» πολύ τη Σαβίνα Γιαννάτου! Και εξηγούμαι: Μέχρι πρότινος, live τέτοιου ύφους είχαν απήχηση μόνο στα ψυχιατρεία και στις φυλακές, σε χώρους δηλαδή που η συγκεκριμένη καλλιτέχνιδα εμφανιζόταν στο πλαίσιο της ακτιβιστικής δράσης της. Σε χώρους που η Τέχνη αναλαμβάνει πλέον τον κανονικό της ρόλο, αυτόν της ψυχοθεραπείας, που οι άνθρωποι παίρνουν το κατάλληλο έναυσμα για να εκφραστούν καλλιτεχνικά κι οι ίδιοι, βυθιζόμενοι στα εσώψυχα τους για όση ώρα διαρκεί το live και σαφώς λυτρωμένοι αμέσως μετά. Αυτό φαίνεται να έχει διευρυνθεί στις μέρες μας, να μην ισχύει μόνο για το Μουσικό Σχολείο στο Πήλιο ή, όπως προείπα, για τις φυλακές και τα ιδρύματα. Σαν να είμαστε όλοι πια έγκλειστοι παρά τη φαινομενική υπάρχουσα ελευθερία μας και να ψάχνουμε την παραμικρή αφορμή για να «ξεφύγουμε», να υψώσουμε τη φωνή μας, ακόμη και να ουρλιάξουμε από μας για μας, για πάρτη μας, ούτε για τα Μνημόνια, ούτε για την κοινωνική αδικία, ούτε για τίποτα! Να ξαναθυμηθούμε τον «τρελό» Βιζυηνό, τους υπερρεαλιστές ποιητές, το θρόισμα του πεύκου, το κατσίκι που τρώει μια φλούδα μήλου απ’ τα χέρια μας, τους «ληστές» και τα αόρατα όντα που κρύβονταν κάτω από το παιδικό κρεβάτι μας. 

Ήταν δύσκολο το εγχείρημα για τη Σαβίνα Γιαννάτου, δεδομένης της απουσίας μουσικών οργάνων. Το όλο concept του Σιγανίδη ήταν ξεκάθαρο: Η ερμηνεύτρια ολομόναχη στο stage με μοναδικό όργανο τη φωνή της – μια φωνή αναλλοίωτη από το χρόνο, που αν κλείσεις τα μάτια, νομίζεις πως προέρχεται από ένα νέο κορίτσι στο ξεκίνημα του. Ομολογώ πως δεν έχω ακούσει καμία άλλη τραγουδίστρια, που να τραγουδά για 40 συνεχόμενα χρόνια, και να μην έχει «σπάσει» η φωνή της. Η Σαβίνα, βέβαια, δεν πίνει, δεν καπνίζει, δεν ξενυχτάει, δεν έχει «καεί» από τη νύχτα και όλα αυτά τα κάνει εντός ενός ρυθμού ζωής και άνευ άγχους για την καριέρα της. Εδώ που τα λέμε, αν υποτεθεί πως η φωνή της έχει ταυτιστεί με τον – κατά Λένα Πλάτωνος – Καρυωτάκη, ένα από τα πιο οριακά έργα της ελληνικής μουσικής, ακόμα και με ένα ξενόγλωσσο ρεπερτόριο που την έκανε γνωστή και στις πέντε ηπείρους, μιλάμε για μία καριέρα αξιοζήλευτη, όσο κι αν δεν την έφερε ποτέ στην «α’ γραμμή» με την πιο mainstream έννοια εδώ στην Ελλάδα που όλοι θέλουν να λέγονται λαϊκοί τραγουδιστές. Η ίδια είχε την εξήγηση γι’ αυτό, όταν τη ρώτησα κάποτε σε ραδιοφωνική εκπομπή αν αισθάνεται λαϊκή τραγουδίστρια: «Όχι, δεν είμαι λαϊκή τραγουδίστρια» είχε απαντήσει ορθά – κοφτά.

Κι όμως! Χθες βράδυ έμπλεξε μελωδίες των Βεδουίνων με παραδοσιακά σμυρναίικα και σεφαραδίτικα με μαδριγάλια. Με περισσή ευκολία από πρωτόγονη γυναίκα σε προγλωσσικό στάδιο έγινε Μαρίκα Παπαγκίκα κι από νεράιδα σε τραγουδίστρια του μπαρόκ. Κι όταν παρουσίασε το μελοποιημένο από την ίδια ποίημα του Γιώργη Παυλόπουλου («Το παιδί και οι ληστές») με τη σταδιακή πλήρη αποδόμηση του λόγου, και δάκρυα έτρεξαν, και ιαχές ενθουσιασμού ακούστηκαν, και παρατεταμένο χειροκρότημα ακολούθησε! Διότι στην ουσία ο κόσμος δεν παρακολουθούσε συμβατική συναυλία. Συμμετείχε σε ένα τελετουργικό λυτρωτικό δρώμενο με όχημα την ελευθερία της μουσικής (ή της μουσικότητας) και οδηγό μία απόλυτα επικοινωνιακή, τελικά, καλλιτέχνιδα. 

Θα μπορούσε πάλι να είναι μία βραδιά «εκπαιδευτικού» ή «ακαδημαϊκού» τύπου, σαν η Σαβίνα Γιαννάτου να παρέδιδε κάποιο σεμινάριο φωνητικής, ένας σκόπελος που αποφεύχθηκε μέσω της δομής του προγράμματος και, βασικά, μέσω ενός ολοζώντανου χιούμορ! Καθόλου δεν μας κούρασε δηλαδή με τις ιστορίες που συνόδευαν το κάθε τραγούδι, όπως εκείνο το σεφαραδίτικο, το όλο σεξουαλικά υπονοούμενα, που η Σαβίνα έκανε το λάθος κάποτε να το τραγουδήσει σε ένα συνέδριο συντηρητικών ραβίνων στην Ευρώπη…Το υπόγειο του «Black Duck» σείστηκε κυριολεκτικά από τα γέλια!  

Η Σαβίνα Γιαννάτου, στο περιθώριο των δραστηριοτήτων της στο εξωτερικό και της συνεργασίας της με την κορυφαία δισκογραφική ECM, οφείλει μια πιο ενεργή συμμετοχή στα πολιτιστικά δρώμενα της χώρας της! Οι «εξειδικευμένες» συναυλίες του παρελθόντος κάλλιστα μπορούν να γίνουν events ευρείας αποδοχής, αφού το κοινό, οι άνθρωποι δηλαδή, αλλάζουν βάσει των κοινωνικών συνθηκών (και πολύ γρήγορα πλέον θα πρόσθετα)! Εγώ τουλάχιστον ένιωσα χθες βράδυ όπως ο πιστός χριστιανός που άναψε το κεράκι του στην εκκλησία και ησύχασε με τη συνείδηση του! 

* Οι παραστάσεις του Μιχάλη Σιγανίδη με τίτλο «Κούκος Μόνος» θα συνεχιστούν στο «Black Duck Multiplarte» τις εξής μέρες και με τους εξής καλλιτέχνες: 

4 Μαρτίου, ώρα 21:00
Χάρης Λαμπράκης, νέι, πλήκτρα

18 Μαρτίου, ώρα 21:00
Μάρθα Μαυροειδή, φωνή, λάφτα, loop station

1 Απριλίου, ώρα 21:00
Μιχάλης Σιγανίδης, μπάσο, ηλ.κιθάρα, samples, videos