Γηρυόνης: Ο τρικέφαλος γίγαντας που έπεσε θύμα του Ηρακλή

Η συνήθεια να δίνονται ονόματα σε έντονα καιρικά φαινόμενα έχει γίνει δεδομένη και στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, όμως μερικές φορές, τα ονόματα που επιλέγονται δεν είναι ούτε τυχαία, ούτε αδιάφορα.

Η καταιγίδα που ξεκινάει σήμερα το απόγευμα και θα εξελιχθεί σε τρεις φάσεις, έλαβε το όνομα Γηρυόνης από τους επιστήμονες. Η αλήθεια είναι ότι συνηθίζεται τα ονόματα να δίνονται κατά αλφαβητική σειρά και να εναλλάσσονται τα αρσενικά με τα θηλυκά. Έτσι, λίγες ημέρες μετά τη «Βικτώρια», ήταν λογικό να έχουμε μια καταιγίδα με αντρικό όνομα που να αρχίζει από «Γ». Αλλά Γηρυόνης; Χάθηκε ένας Γιώργος ας πούμε;

Όπως φαίνεται όμως, το όνομα δεν είναι εντελώς τυχαίο, αφού το μυθικό πλάσμα που ονομαζόταν Γηρυόνης ήταν ένας τρισώματος ή τρικέφαλος γίγαντας που ζούσε στον δυτικό Ωκεανό και η μάχη του με τον Ηρακλή αποτέλεσε τον δέκατο άθλο του ημίθεου. «Τρικέφαλη», όμως φαίνεται πως είναι και η καταιγίδα που μας επισκέπτεται τις επόμενες ώρες, αφού τα φαινόμενα θα εξελιχθούν σε τρεις φάσεις από το απόγευμα της Κυριακής μέχρι το βράδυ της Τρίτης.

Ποιος ήταν όμως ο μυθικός Γηρυόνης;

Στην ελληνική μυθολογία ο Γηρυόνης (από το ρήμα γηρύω = φωνάζω, σκούζω) ήταν ένας τρισώματος ή τρικέφαλος γίγαντας, γιος του Χρυσάωρα ή του θεού Ποσειδώνα και της Καλλιρρόης, κόρης του Ωκεανού. Και στις δύο εκδοχές, είναι εγγονός της Μέδουσας Γοργώς. Είναι επίσης γνωστός με τα ονόματα Γηρυονέας, Γηρυονεύς και Γηρυών.

Οι αρχαίοι προσπάθησαν να ερμηνεύσουν ποικιλότροπα τον μύθο του τρισώματου Γηρυόνη, λέγοντας ότι στην πραγματικότητα ήταν οι τρεις γιοί του Χρυσάορα, που εξεστράτευσαν κατά του Ηρακλή, είτε ότι ο Γηρυόνης εκφράζει τις τρεις χρονικές κατηγορίες (παρελθόν – παρόν – μέλλον). Επιστημονικότερος, ο Θουκυδίδης ερμηνεύει τον μύθο ως ανάμνηση της παλαιότερης εποχής, κατά την οποία οι ληστείες ήταν συχνές, αλλά δεν θεωρούνταν επίμεμπτη πράξη. Ο Παλαίφατος, στο βιβλίο του “Περί Απίστων”, αναφέρει πως ο Γηρυόνης καταγόταν από την πόλη Τρικαρηνία (κάρα = κρανίο) κι έτσι από παρανόηση, όταν αναφέρονταν στον Γηρυόνη τον Τρικάρηνο, νόμιζαν πως είχε τρία κεφάλια.

Ο Γηρυόνης ταυτοποιείται μερικές φορές ως χθόνιος δαίμονας του θανάτου, κυρίως εξαιτίας του συνειρμού με την ακραία δυτική κατεύθυνση. Στη «Θεία Κωμωδία» του Δάντη, ο Γηρυόνης εμφανίζεται ως φτερωτό θηρίο με ουρά σκορπιού αλλά με το πρόσωπο ενός τίμιου ανθρώπου, να κατοικεί στην πλαγιά ανάμεσα στον έβδομο και τον όγδοο κύκλο της Κολάσεως (οι κύκλοι της βίας και της απάτης, αντιστοίχως).

Ο μύθος της μάχης με τον Ηρακλή… δραματοποιημένος

Η εξιστόρηση του μύθου της μάχης που έδωσε ο Γηρυόνης με τον Ηρακλή για να σώσει το κοπάδι με τα τεράστια βόδια του είναι απολαυστική. Ο θάνατος του Γηρυόνη και η μεταφορά του κοπαδιού του στην Τίρυνθα, αποτέλεσε τον δέκατο άθλο του Ηρακλή.

Αναδημοσιεύουμε λοιπόν τον μύθο των βοδιών του Γηρυόνη, όπως αυτός εξιστορείται στην ιστοσελίδα mythologikon.

«Κι ήρθε η σειρά του δέκατου και του τελευταίου άθλου, όπως είχε υποσχεθεί ο Ευρυσθέας αρχικά.

Μακριά προς τη δύση, βρισκόταν μια χώρα όπου κατοικούσε ένας τερατώδης άνθρωπος που ονομαζόταν Γηρυόνης. Ο άνθρωπος αυτός είχε δυο πόδια αλλά από τη μέση και πάνω χωριζόταν σε τρεις ανθρώπους. Είχε δηλαδή, τρία κορμιά, τρία κεφάλια και έξη χέρια.

Ο Γηρυόνης είχε ένα ξακουστό κοπάδι από κόκκινα βόδια, μεγάλα και παχιά, που όμοιά τους δεν υπήρχαν πουθενά στον κόσμο. Το κοπάδι του, εκτός από τον ίδιο το φύλαγαν ο πιστός βοσκός του Ευρυτίωνας, που ήταν σωστός γίγαντας και ένας τρομερός σκύλος, με δυο κεφάλια, που τον έλεγαν Όρθο. Ο Ηρακλής, λοιπόν, ύστερα από προσταγή του Ευρυσθέα, έπρεπε να πάει στη χώρα του Γηρυόνη και να τα φέρει στην Τίρυνθα. Για να φτάσει ως τη χώρα του Γηρυόνη ο Ηρακλής, πέρασε από πολλές χώρες και το ταξίδι του κράτησε πολλούς μήνες. Καθώς περνούσε από τη Λιβύη, γνώρισε το βασιλιά εκείνης της περιοχής που ονομαζόταν Ανταίος. Ήταν ένας αγριάνθρωπος και τρομερά δυνατός, που λεγόταν ότι ήταν γιος της Γης. Καλούσε τους ξένους να παλέψουν μαζί του και τους σκότωνε.

Κάλεσε και τον Ηρακλή. Η πάλη τους ήταν άγρια και κράτησε πολλές ώρες γιατί είχαν την ίδια δύναμη και οι δυο. Και μπορεί να νικούσε στο τέλος ο Ανταίος αν ο Ηρακλής δεν έπαιρνε είδηση ότι ο αντίπαλός του, όταν τον σήκωνε ψηλά, έχανε τη δύναμή του. Δηλαδή αντλούσε δύναμη από τη μητέρα του, τη Γη. Έτσι τον κράτησε αρκετή ώρα πάνω από τη γη και κατάφερε να τον νικήσει και να τον σκοτώσει.

Όταν ύστερα από πολύ καιρό έφτασε στη χώρα του Γηρυόνη και πλησίασε το ξακουστό κοπάδι του, του επιτέθηκε πρώτος ο Όρθος. Με το χοντρό του ρόπαλο ο Ηρακλής τον αντιμετώπισε και κατάφερε να τον σκοτώσει. Εκείνη τη στιγμή τον πήρε είδηση ο βοσκός του κοπαδιού, ο Ευρυτίωνας. Έτρεξε να σκοτώσει τον ξένο αλλά το ρόπαλο του Ηρακλή θαυματούργησε και πάλι. Μ’ ένα δυνατό χτύπημα ξάπλωσε τον πελώριο Ευρυτίωνα νεκρό καταγής.

Και να που , από μια σπηλιά, ξεπρόβαλε το τρομερό τέρας, ο Γηρυόνης. Αν τον πλησίαζε, θα ήταν δύσκολο στον Ηρακλή να τον αντιμετωπίσει. Γιατί αν προλάβαινε να σκοτώσει το ένα κορμί του Γηρυόνη, θα τον σκότωναν τα άλλα δύο…. Έτσι χρησιμοποίησε το τόξο του με τα δηλητηριασμένα βέλη και κατάφερε να σκοτώσει και τα τρία κορμιά του αντιπάλου του πριν προλάβει να τον πλησιάσει. Τότε έστησε και δύο στήλες σημεία της πορείας του , τη μία στην Ευρώπη και την άλλη στην Λιβύη, τις λεγόμενες Ηράκλειες στήλες.

Όταν επέστρεφε, σταμάτησε για λίγο στη Σικελία. Εκεί πάλεψε με τον Έρυκα, γιο του Ποσειδώνα, και τον σκότωσε, γιατί του έκλεψε έναν ταύρο. Ύστερα από πολλές περιπέτειες κατάφερε να φέρει το κοπάδι του Γηρυόνη στην Τίρυνθα Αλλά τα βάσανά του δεν πήραν τέλος.

-Πρέπει να κάνεις ακόμα δύο κατορθώματα, του είπε ο Ευρυσθέας. Τη Λερναία Ύδρα τη σκότωσες με τη βοήθεια του Ιόλαου και για τους στάβλους του Αυγεία πληρώθηκες. Έτσι, σβήνω αυτούς τους δυο άθλους και πρέπει να τους αντικαταστήσεις με δύο άλλους».

Αυτός είναι λοιπόν ο μύθος του Γηρυόνη. Εμείς τον περιμένουμε το απόγευμα της Κυριακής με την ελπίδα να μη μας δυσκολέψει πάρα πολύ στη «μάχη». Άλλωστε, εμείς, σε αντίθεση με τον Ηρακλή, δεν θέλουμε να του κλέψουμε το κοπάδι…