Αυτά που μας έμαθε ο Μηνάς Χατζησάββας για τη ζωή – Πέντε χρόνια από τον θάνατο του

Απόσπασμα από συνέντευξη που έδωσε στην Ιλιάνα Δημάδη το καλοκαίρι του 2015, με αφορμή την παράσταση στο φεστιβάλ Αθηνών «Οι Τυφλοί ή ο ήχος των μικρών πραγμάτων σε μεγάλο σκοτεινό τοπίο».

«Είμαστε σε μόνιμη διαπραγμάτευση με τον θάνατο, έτσι δεν είναι; Εγώ, πάντως, πιστεύω πως δεν υπάρχει τίποτα μετά τη ζωή. Τίποτα απολύτως! Η ζωή μας είναι ό,τι είμαστε, τελεία και παύλα. Γι’ αυτό θέλω να δουλεύω, να δουλεύω, να δουλεύω. Αν δεν είχα τη δουλειά μου να με κρατάει, δεν ξέρω τι θα έκανα… Όσο έχω ακόμη δυνάμεις, ας παιδεύομαι. Περνάει καλύτερα έτσι η ζωή, δεν συμφωνείτε;».

«Πολιτικοποιήθηκα στο ελέυθερο θέατρο. Ήμουν από μια οικογένεια που δεν είχε σχέση με την πολιτική. Πολιτικοποιήθηκα πραγματικά – ήταν και χούντα, μην το ξεχνάμε. Μ’ αρέσει η συλλογικότητα. Είναι μεγάλη ιστορία να μπορείς να είσαι με τους άλλους. Να μπορείς να μην υπάρχεις μερικές φορές, να υπάρχουν οι άλλοι. Να προσπαθείς να καταλάβεις γιατί στο λέει αυτό ο άλλος και να μην τον παρεξηγείς και να προχωράει. Βέβαια, είναι πάρα πολύ επώδυνο, πάρα πολύ κουραστικό. Κι επειδή έμαθα να ζω έτσι, μερικά πράγματα κρατήσανε. Οι περισσότερες σχέσεις μου είναι πάντα μακροχρόνιες. Και οι ερωτικές και οι θεατρικές. Είναι μερικά πρόσωπα σημαντικά στη ζωή μου -και στη ζωή μου την προσωπική- που επανέρχονται.

Είμαι άνθρωπος χαμηλών τόνων – πολύ δύσκολα θυμώνω, πολύ δύσκολα εξάπτομαι. Βέβαια, όταν συμβεί αυτό γίνομαι πάρα πολύ κακός. Ακριβώς γιατί φτάνω στα όριά μου και δεν μου αρέσει που μ’ αναγκάζουν να είμαι έτσι. Όμως δεν έγινα με πολλούς, πολύ κακός.

Θέλω να με αγαπάνε. Δεν ξέρω γιατί -είναι αδυναμία, είναι κόμπλεξ; Μερικές φορές κιόλας, εις βάρος άλλων πραγμάτων, πιθανόν να μην λέω μερικές φορές την αλήθεια, ακριβώς γιατί αυτός που έχω απέναντί μου θέλω να μ’ αγαπήσει. Δεν ξέρω από πού πηγάζει αυτό. Φοβάμαι ότι είναι φοβερή αδυναμία δική μου, ενώ μ’ αρέσει να συγκρούομαι για να υπάρχει αποτέλεσμα – γιατί χωρίς σύγκρουση δεν υπάρχει, παντού, άλλωστε. Παρ’ όλα αυτά, στην προσωπική μου ζωή θέλω να μ’ αγαπάνε.

Στις προσωπικές μου σχέσεις προσπαθώ να δώσω χώρο όσο μου επιτρέπει ο εγωισμός μου. Για να ‘ναι κανείς με κάποιον άνθρωπο αρκετά χρόνια, πάει να πει ότι υπάρχουν και από τις δύο πλευρές παραχωρήσεις. Αλλιώς δεν γίνεται. Μπορεί να μου καταλογίζουν ότι μερικές φορές είμαι φοβερά εγωιστής, ότι σκέφτομαι μόνο τη δουλειά μου, όμως δεν είναι έτσι. Κάνω πράγματα που οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν ότι τα κάνω. Τα κάνω με κάποιο τρόπο όχι κρυφό, θα έλεγα διακριτικό που ο άλλος δεν το καταλαβαίνει.

Όσες φορές είχε έρθει διαζύγιο στις σχέσεις, είχα φτάσει στον πάτο. Δηλαδή άντεξα ως τον πάτο, και πιο κάτω απ’ τον πάτο, θα έλεγα. Και πήρα την απόφαση σαν αυτοσυντήρηση, γιατί αισθανόμουν ότι τελειώνω. Προσέχω πάρα πολύ στις σχέσεις μου τις προσωπικές. Αν δεν είμαι έτσι δεμένος δεν μπορώ να ανταπεξέλθω και στο θέατρο. Πρέπει να είμαι ήρεμος για να μπορώ να κάνω και τη δουλειά μου – γιατί την αγαπάω τη δουλειά μου.

Έφτιαξα τη ζωή μου ώστε να μην εξαρτάται κανείς από μένα. Έχω συλλάβει τον εαυτό μου να εξαρτώμαι, αλλά, όταν δεν αντέχω άλλο, μπορώ να ζήσω και τη ζωή μου μόνος μου. Μπορώ να το κάνω. Με πόνο καρδιάς, γιατί είμαι και τεμπέλης – θά ‘θελα να μου λύνονται τα προβλήματα, αλλά μπορώ να κάνω και μόνος μου. Άλλωστε μόνος σου είσαι στο θέατρο και στην τέχνη, μόνος σου προσπαθείς.