80 χρόνια μετά, η Ισπανία κλαίει για την Retirada

Φιλοξενήθηκαν σε στρατόπεδα στη Γαλλία και έζησαν σε άθλιες συνθήκες ”Ήμασταν πεινασμένοι, φοβισμένοι και κρυώναμε”, αναφέρει η Madeleine Morena που τότε ήταν έξι ετών Πολλά παιδιά πέθαναν από το κρύο…

Επιμέλεια: Βαγγέλης Σπυράκης

Ο πατέρας και ο θείος μου ήταν Ρεπουμπλικανός μαχητής, οπότε έπρεπε να φύγουμε από το χωριό μας κοντά στα γαλλικά σύνορα. Έφυγα με τη μητέρα μου, τον αδελφό μου, τη θεία μου και τους παππούδες μου. Ο παππούς μου ήταν εξοργισμένος, λέγοντας: «Γιατί πρέπει να φύγουμε; Δεν έκανα τίποτα λάθος. ” Όλοι πανικοβλήθηκαν και ήμουν πολύ φοβισμένη. Ξέραμε ότι είμαστε σε κίνδυνο. Μόλις πήραμε ρούχα και λίγα υπάρχοντα. Το πρωί περάσαμε στην Γαλλία”

Η οικογένεια της Morena μεταφέρθηκε σε κοντινό στρατόπεδο κράτησης, ενώ οι μαχητές και τα αγόρια άνω των 14 μεταφέρθηκαν βιαστικά σε  ανοιχτά στρατόπεδα στις αφιλόξενες πεδιάδες γύρω από το Perpignan. “Θεωρήθηκαν χειρότερα από τους αιχμαλώτους πολέμου”, λέει ο ιστορικός του ισπανικού εμφύλιου πολέμου David Wingeate Pike.  Μόλις έφτασαν οι πρόσφυγες στη Γαλλία, η επίσημη υποδοχή ήταν εχθρική. Μάλιστα, ο Γαλλικός ακροδεξιός τύπος, υποστήριξε ότι οι περισσότεροι πρόσφυγες είναι  εσωστρεφείς,  εγκληματίες ή σοφοί κομμουνιστές, χλευάζοντάς τους. 

Μάλιστα για να αντιμετωπίσουν αυτή την εισροή, οι Γάλλοι, χρησιμοποίησαν τους Ισπανούς κρατούμενους  ως εργάτες για να μετατρέψουν 600 στρέμματα στο Rivesaltes σε καταυλισμό (Φυλακές), όπου θα έφερνε  άλλους 50.000 φυλακισμένους στην περιοχή, κυρίως Εβραίους και άλλους ανεπιθύμητους από την Γαλλική τοπική κοινωνία: τσιγγάνους, ομοφυλόφιλους και κομμουνιστές.

Περίπου 200.000 πρόσφυγες επέστρεψαν στην Ισπανία – αφού οι Γάλλοι τους ενθάρρυναν να επιστρέψουν λέγοντας τους ότι ο Φράνκο δεν θα τους σκοτώσει. Αυτοί που παρέμειναν υπέφεραν πολύ, μετακινήθηκαν μεταξύ στρατοπέδων ή χρησιμοποιήθηκαν ως καταναγκαστική εργασία. 

Το Retirada

26 Ιανουαρίου 1939

Η Βαρκελώνη, το τελευταίο οχυρό των ισπανοκρατών, πέφτει στα φασιστικά στρατεύματα του Φράνκο, προκαλώντας την έξωση των Ρεπουμπλικανών μαχητών και των οικογενειών τους.

27-28 Ιαν

Η Γαλλία ανοίγει τα σύνορά της σε πρόσφυγες – γυναίκες, παιδιά και τραυματίες.

30 Ιαν

Η Γαλλία ανοίγει ένα στρατόπεδο για να υποδεχθεί τους πρόσφυγες στην παραλία Argelès.

5-9 Φεβ

Η Γαλλία δέχεται τον στρατό που υποχωρεί, κρατώντας όπλα και οχήματα.

9 Φεβ

Ο στρατός του Φράνκο, κυνηγώντας τους  πρόσφυγες, φτάνει στα σύνορα.

13 Φεβ

Οι τελευταίοι πρόσφυγες περνούν τα σύνορα, θέτοντας  το τέλος στο Retirada.

(Με πληροφορίες από την Guardian)