Σημαντικές διαστάσεις λαμβάνει η αποψίλωση των τροπικών δασών παγκοσμίως, με τη Βολιβία να καταγράφει τα τελευταία χρόνια από τις υψηλότερες απώλειες, σύμφωνα με δημοσίευμα του Vox.
Όπως επισημαίνεται, τις τελευταίες δεκαετίες πυρκαγιές, αγροτικές δραστηριότητες και κτηνοτροφία έχουν οδηγήσει στην καταστροφή εκατομμυρίων στρεμμάτων τροπικών δασών, κυρίως σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και η Ινδονησία.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η Βολιβία αναδεικνύεται σε μία από τις πλέον επιβαρυμένες χώρες. Σύμφωνα με ανάλυση του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ και του World Resources Institute, το 2025 η χώρα έχασε 1,5 εκατομμύριο στρέμματα πρωτογενούς δάσους, τη δεύτερη μεγαλύτερη απώλεια παγκοσμίως μετά τη Βραζιλία. Η έκταση αυτή προσεγγίζει την επιφάνεια της πολιτείας του Ντελαγουέρ.
Οι απώλειες αυτές αφορούν οικοσυστήματα διεθνούς σημασίας, όπως το δάσος του Αμαζονίου και τα ξηρά δάση Chiquitano, τα οποία φιλοξενούν σημαντική βιοποικιλότητα, μεταξύ άλλων και το είδος maned wolf, καθώς και μεγάλα αποθέματα άνθρακα. Με την αποψίλωση, ο αποθηκευμένος άνθρακας απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα, εντείνοντας την κλιματική αλλαγή. Σημειώνεται ότι οι ετήσιες εκπομπές άνθρακα από την αποψίλωση των τροπικών δασών υπερβαίνουν τις συνολικές εκπομπές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε γενικές γραμμές, το φαινόμενο στη Βολιβία ακολουθεί τα πρότυπα άλλων τροπικών χωρών, με βασικούς παράγοντες την επέκταση της κτηνοτροφίας και των καλλιεργειών. Η εκχέρσωση πραγματοποιείται συχνά μέσω πυρκαγιών, οι οποίες, λόγω της εντεινόμενης ξηρασίας που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή, ξεφεύγουν πιο εύκολα από τον έλεγχο και επεκτείνονται σε μεγαλύτερες εκτάσεις πρωτογενούς δάσους.
Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ταυτότητα μέρους των δραστών της αποψίλωσης.
Ο ρόλος της θρησκευτικής κοινότητας
Κεντρικός παράγοντας αποψίλωσης παραμένει η εκτροφή βοοειδών, καθώς η αγορά δασικών εκτάσεων και η εκχέρσωσή τους είναι οικονομικά πιο συμφέρουσα από την απόκτηση ήδη διαμορφωμένων βοσκοτόπων. Παράλληλα, το νομικό πλαίσιο της Βολιβίας προβλέπει ότι οι ιδιοκτήτες γης πρέπει να αποδεικνύουν «παραγωγική χρήση» της, διαφορετικά κινδυνεύουν να τη χάσουν, δημιουργώντας κίνητρα για αποψίλωση.
Σημαντική συμβολή στην απώλεια δασών έχει και η επέκταση των καλλιεργειών σόγιας, που αποτελεί το βασικό εξαγώγιμο προϊόν της χώρας. Μεταξύ 2001 και 2021, οι καλλιέργειες αυτές κατέστρεψαν περίπου 2,2 εκατομμύρια στρέμματα δάσους.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της περίπτωσης της Βολιβίας είναι η συμμετοχή των Μενονιτών, μιας κυρίως λευκής χριστιανικής θρησκευτικής κοινότητας με ρίζες παρόμοιες με εκείνες των Άμις. Οι Μενονίτες μετανάστευσαν στη Λατινική Αμερική από τον Καναδά στις αρχές του 20ού αιώνα, εγκαθιστάμενοι αρχικά στο Μεξικό και την Παραγουάη και στη συνέχεια σε χώρες όπως το Περού και η Βολιβία, η οποία σήμερα φιλοξενεί τη μεγαλύτερη και ταχύτερα αναπτυσσόμενη κοινότητά τους στην περιοχή.
Η κοινότητα δραστηριοποιείται παραδοσιακά στη γεωργία και υπήρξε από τους πρώτους φορείς εισαγωγής της εμπορικής καλλιέργειας σόγιας στη Βολιβία, συμβάλλοντας στην ανάδειξη της χώρας σε έναν από τους δέκα μεγαλύτερους παραγωγούς παγκοσμίως. Παρά την αποφυγή σύγχρονων τεχνολογιών στην καθημερινή ζωή, οι αγροτικές τους δραστηριότητες βασίζονται σε σύγχρονο εξοπλισμό.
Σύμφωνα με μελέτες, οι Μενονίτες ευθύνονται για το 20% έως 40% της παραγωγής σόγιας στη χώρα, ενώ εκτιμάται ότι έχουν συμβάλει σε περίπου το ένα τέταρτο της αποψίλωσης που συνδέεται με τη σόγια τις τελευταίες δύο δεκαετίες, με το ποσοστό αυτό να αυξάνεται τα τελευταία χρόνια.
Διευκρινίζεται ότι η καλλιέργεια σόγιας προϋποθέτει την αποψίλωση δασικών εκτάσεων και δεν αποδίδεται αποκλειστικά σε συγκεκριμένες πρακτικές των παραγωγών. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η κρατική πολιτική, η οποία έχει ενθαρρύνει την αγροτική επέκταση, επιτρέποντας την αποψίλωση χωρίς ουσιαστικές κυρώσεις. Επιπλέον, έχουν δοθεί κίνητρα, όπως η αδασμολόγητη εισαγωγή γεωργικού εξοπλισμού.
Σημαντική είναι και η επίδραση της διεθνούς ζήτησης, καθώς η αυξημένη κατανάλωση κρέατος ενισχύει τη ζήτηση για σόγια και ζωοτροφές. Σε σχετική έκθεση του 2023, η εταιρεία Cargill συνδέθηκε με προμήθεια σόγιας από εκτάσεις που είχαν πρόσφατα αποψιλωθεί, αν και η ίδια ανέφερε ότι δεν προέκυψαν τέτοια στοιχεία από τους ελέγχους της.
Προκλήσεις και προοπτικές
Η αποψίλωση των δασών παραμένει ένα από τα πιο σύνθετα περιβαλλοντικά ζητήματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Παρά τη μικρή μείωση το 2025, οι απώλειες ανήλθαν σε 10,6 εκατομμύρια στρέμματα, δηλαδή πάνω από 11 γήπεδα ποδοσφαίρου ανά λεπτό.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι το βασικό πρόβλημα είναι πως τα δάση αποφέρουν μεγαλύτερη οικονομική αξία όταν καταστρέφονται παρά όταν διατηρούνται. Ελλείψει ισχυρών αγορών άνθρακα και βιοποικιλότητας, η αποτελεσματική εφαρμογή κρατικών πολιτικών και ελέγχων αποτελεί βασικό εργαλείο περιορισμού της αποψίλωσης.
Ωστόσο, καταγράφονται και θετικά παραδείγματα. Η Βραζιλία σημείωσε το 2025 μείωση 42% στην απώλεια δασών σε σχέση με το 2024, εξέλιξη που αποδίδεται σε αυστηρότερες περιβαλλοντικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν από τον πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Μεταξύ άλλων, επανενεργοποιήθηκε ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης της αποψίλωσης και ενισχύθηκαν οι μηχανισμοί ελέγχου.
Αντίστοιχες τάσεις παρατηρούνται και σε χώρες όπως η Κολομβία και η Μαλαισία, όπου η εφαρμογή περιβαλλοντικών πολιτικών και η ενίσχυση των τοπικών κοινοτήτων συνέβαλαν στη μείωση των απωλειών.
Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν, σύμφωνα με αναλυτές, ότι η μείωση της αποψίλωσης είναι εφικτή, εφόσον υπάρξει αποτελεσματική διακυβέρνηση.
Για τη Βολιβία, ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη αλλαγής αναπτυξιακού μοντέλου, με έμφαση στη βιώσιμη αξιοποίηση των δασών αντί της εκμετάλλευσής τους.
Σε σχετική μελέτη, ερευνητές προτείνουν την ενίσχυση των περιβαλλοντικών θεσμών, την αναστολή αδειών για αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, καθώς και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ιθαγενών κοινοτήτων επί της γης τους.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη μελέτη, η Βολιβία έχει τη δυνατότητα, θέτοντας τη φύση στο επίκεντρο της πολιτικής της, να περιορίσει την απώλεια βιοποικιλότητας και να διαμορφώσει ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί τις επιλογές της χώρας ως προς την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει.
Διαβάστε επίσης:
Ρόδος: Άγρια επίθεση με πολλαπλές μαχαιριές σε οικιακή βοηθό – Συνελήφθη 54χρονη
Final Four 2026: Το πρόγραμμα των αγώνων – Η ημέρα του τελικού
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
