Τυμπανισμός: Πώς προκαλείται, συμπτώματα και τρόποι αντιμετώπισης

Ο τυμπανισμός, ή για πολλούς φούσκωμα στην κοιλιά, αποτελεί μια κατάσταση υγείας που προκαλεί δυσφορία και αίσθημα βάρους στον ασθενή.

Παρότι συχνά συνδέεται με διατροφικές συνήθειες, μπορεί να οφείλεται και σε πιο σοβαρά προβλήματα υγείας.

Στη συνέχεια, θα εξετάσουμε τις βασικές αιτίες του τυμπανισμού, συχνά συμπτώματα που περιλαμβάνει και αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης, από αλλαγές στη διατροφή μέχρι ιατρικές θεραπείες, ώστε να βοηθήσετε το σώμα σας να αισθάνεται πιο άνετο και ελαφρύ.

Τυμπανισμός: ορισμός και πως επηρεάζει την καθημερινότητα

Τα εντερικά αέρια, με τα οποία συνδέεται το φαινόμενο του τυμπανισμού, είναι ένα θέμα που οι άνθρωποι συχνά δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν, αλλά δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός πως όλοι παρουσιάζουμε, είτε λιγότερο, είτε περισσότερο.

Πως ορίζεται ο τυμπανισμός;

Σύμφωνα με το American College of Gastroenterology, ο όρος τυμπανισμός ή μετεωρισμός, αναφέρεται στην αποβολή αερίων από το ορθό.

Τα αέρια αποτελούν τον συνδυασμό καταπιεσμένου αέρα και αερίων που παράγονται από τη δράση των βακτηρίων του παχέος εντέρου σε άπεπτους υδατάνθρακες.

Ο αέρας και τα αέρια που συγκεντρώνονται στο δεξί άνω τμήμα του παχέος εντέρου μπορεί να προκαλέσουν πόνο, όπως ένας πόνος στη χοληδόχο κύστη.

Τα αέρια που συσσωρεύονται στο αριστερό άνω τμήμα του παχέος εντέρου μπορούν να ακτινοβολήσουν μέχρι το στήθος και να παρομοιάζουν με καρδιακό πόνο.

Πώς επηρεάζει ο τυμπανισμός την καθημερινότητα του ασθενή;

Τυπικά, η αποβολή αερίων αποτελεί φυσική διεργασία του οργανισμού, ωστόσο, ο τυμπανισμός διαφέρει, καθώς μπορεί να επηρεάσει έντονα την καθημερινότητα του ασθενή. Ως εκ τούτου, τα αέρια μπορούν να προκαλέσουν πόνο και φούσκωμα, δυσκολεύοντας τις καθημερινές δραστηριότητες.

Επίσης, ο τυμπανισμός μπορεί να επηρεάσει την ψυχολογία του ασθενή, καθώς αρκετοί αισθάνονται άβολα λόγω των αερίων που παράγει ο οργανισμός τους, αισθανόμενοι ντροπή.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου για τυμπανισμό

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι παράγοντες που ευθύνονται για τον μετεωρισμό είναι ελεγχόμενοι. Αυτό συμβαίνει επειδή τα εντερικά αέρια προέρχονται συνήθως από δύο πηγές: τον καταπιεσμένο αέρα ή τη δράση των εντερικών βακτηρίων σε άπεπτες τροφές.

Συνήθως, η διατροφή αποτελεί βασικό παράγοντα εμφάνισης τυμπανισμού. Ωστόσο, ο τυμπανισμός, μπορεί να αποτελεί σημάδι κινδύνου λόγω ύπαρξης κάποιας υποκείμενης κατάστασης υγείας, που σχετίζεται με τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Διατροφή

Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Harvard, τα βακτήρια στο έντερο μπορούν να παράγουν αέρα κατά την επεξεργασία τροφών, οι οποίες μεταφέρονται στο παχύ έντερο χωρίς να γίνεται πέψη τους υψηλότερα στην πεπτική οδό. Μερικά συνηθισμένα παραδείγματα τροφών που τείνουν να προκαλούν αέρια περιλαμβάνουν:

• Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες: φρούτα, φασόλια, μπιζέλια και πίτουρο βρώμης.
• Τρόφιμα με περιεκτικότητα σε φρουκτόζη: φρούτα, όπως σύκα, χουρμάδες, δαμάσκηνα, αχλάδια και σταφύλια, λαχανικά όπως κρεμμύδια, σπαράγγια, αγκινάρες και σιτάρι και ως γλυκαντικό σε αναψυκτικά, φρουτοχυμούς και σε ορισμένα μπισκότα και κέικ.
• Λαχανικά που περιέχουν ραφινόζη: σύνθετο σάκχαρο που βρίσκεται σε πολλά σταυρανθή λαχανικά (λάχανο, λαχανάκια Βρυξελλών, μπρόκολο, κουνουπίδι) και στα φασόλια.
• Σορβιτόλη: γλυκαντικό που εντοπίζεται στις τσίχλες και καραμέλες χωρίς ζάχαρη και μπορεί επίσης να προστεθεί ως αδρανές συστατικό σε φάρμακα.
• Γαλακτοκομικά προϊόντα που περιέχουν λακτόζη.

Καταστάσεις υγείας του πεπτικού συστήματος

Εάν η διατροφή σας δεν περιέχει υψηλές ποσότητες υδατανθράκων ή σακχάρων και δεν καταπίνετε υπερβολικό αέρα, τότε ο τυμπανισμός μπορεί να οφείλεται σε κάποια ιατρική πάθηση.

Καταστάσεις υγείας που μπορούν να προκαλέσουν μετεωρισμό κυμαίνονται από προσωρινά προβλήματα υγείας έως χρόνια πεπτικά προβλήματα.

Μερικές από αυτές τις παθήσεις, σύμφωνα με τον ιστότοπο Healthline, περιλαμβάνουν:

• Δυσκοιλιότητα
• Γαστρεντερίτιδα
• Τροφικές δυσανεξίες, όπως δυσανεξία στη λακτόζη
• Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
• Νόσος του Crohn
• Κοιλιοκάκη
• Διαβήτης
• Διατροφικές διαταραχές
• Ελκώδης κολίτιδα
• Σύνδρομο αποβολής
• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
• Αυτοάνοση παγκρεατίτιδα
• Πεπτικά έλκη

Τρόπος ζωής και στρες

Παράγοντες που μπορεί να μην είναι ευρέως γνωστοί, όπως η κατάποση αέρα, μπορούν να συμβάλλουν στην εμφάνιση μετεωρισμού.

Παράλληλα, ο τρόπος ζωής και το άγχος, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πρόκληση τυμπανισμού. Όσον αφορά το άγχος, προωθεί την έκκριση κορτιζόλης, προκαλώντας δυνητικά κατακράτηση υγρών και διαταραχή της πέψης, επιδεινώνοντας το φούσκωμα.

Παράλληλα, ο τρόπος ζωής μπορεί να αποτελέσει παράγοντα εμφάνισης τυμπανισμού. Συνήθειες που μπορούν να προκαλέσουν τυμπανισμό περιλαμβάνουν:

• ακανόνιστα γεύματα
• υπερβολική κατανάλωση αλατιού, επεξεργασμένων τροφών ή ανθρακούχων ποτών
• περιορισμένη σωματική δραστηριότητα – μπορεί να επιβραδύνει την κινητικότητα του εντέρου και να αυξήσει την παραγωγή αερίων, ενισχύοντας τον τυμπανισμό

Συμπτώματα του τυμπανισμού

Σύμφωνα με το WebMD, κοινά συμπτώματα που συνοδεύουν τον τυμπανισμό, περιλαμβάνουν:

• Συχνή διαρροή αερίων
• Απελευθέρωση άοσμων ή αθόρυβων αερίων
• Έντονη και δύσοσμη απελευθέρωση εντερικών αερίων
• Φούσκωμα και δυσφορία
• Ερυγή (ρέψιμο)
• Αίσθημα πληρότητας (φούσκωμα)
• Ορατό οίδημα στην περιοχή της κοιλιάς
• Πόνος ή κράμπες στην κοιλιά

Διάγνωση του τυμπανισμού

Η επικοινωνία με έναν γιατρό αποτελεί το πρώτο βήμα για σωστή και άμεση διάγνωση του τυμπανισμού.

Πότε να επικοινωνήσετε με έναν ειδικό

Εφόσον παρουσιάσετε κάποια από τα παρακάτω συμπτώματα, σε συνεχή ένταση για αρκετές ημέρες, είναι σημαντικό να επικοινωνήστε με έναν ειδικό.

Μέθοδοι διάγνωσης και εξετάσεις

Όταν επισκεφτείτε έναν γιατρό, είναι πολύ πιθανό να σας ρωτήσει τα παρακάτω:

• ιατρικό ιστορικό
• διατροφικές συνήθειες
• αριθμό κενώσεων και τάση για αφόδευση
• αν υπάρχει κοιλιακός πόνος μετά τα γεύματα και διάρκεια του μετεωρισμού

Μετά τη λήψη του ιστορικού, ο γιατρός μπορεί να πραγματοποιήσει μια κλινική εξέταση, για να διαπιστώσει εάν υπάρχει πρήξιμο στην κοιλιά.

Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει έλεγχο για αέρια, όπου ο ειδικός μπορεί να χτυπήσει ελαφρά την κοιλιά, προσπαθώντας να ακούσει κάποιο κούφιο ήχο.

Επιπλέον, ο γιατρός, μπορεί να συστήσει κάποιες άλλες εξετάσεις, όπως:

• Εξετάσεις αίματος
• Ψηφιακή ορθική εξέταση
• Εξέταση κοπράνων
• Ακτινογραφίες

Αντιμετώπιση του τυμπανισμού

Για την αντιμετώπιση του τυμπανισμού, ορισμένες διατροφικές αλλαγές, συμπληρώματα διατροφής και
φαρμακευτικά σκευάσματα μπορούν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση στον ασθενή.

Φαρμακευτική αγωγή

Ορισμένες αλλαγές στη διατροφή, μπορούν να επιφέρουν μείωση των συμπτωμάτων του τυμπανισμού.

Εάν, όμως, αυτές οι αλλαγές δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση του μετεωρισμού, ίσως απαιτηθεί χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Σύμφωνα με το WebMD, ορισμένα σκευάσματα που μπορούν να συμβάλλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων είναι:

• Αντιόξινα, ειδικά αυτά που περιέχουν σιμεθικόνη
• Συμπληρώματα λακτάσης, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν εάν έχετε δυσανεξία στη λακτόζη

Διατροφικές αλλαγές και συστάσεις

Σύμφωνα με την Yvette Brazier, ο τυμπανισμός μπορεί να αποφευχθεί μέσω της διακοπής ή μείωσης κατανάλωσης τροφών που τον πυροδοτούν, όπως αυτές με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες, που δεν απορροφούνται εύκολα.

Σύμφωνα με το Medical News Today, τροφές με υδατάνθρακες που είναι πιο εύπεπτες, περιλαμβάνουν:

• σταφύλια
• μαρούλι
• ντομάτες
• ρύζι
• αυγά

Εκτός της διατροφής, σημαντικός είναι κι ο τρόπος κατανάλωσης των τροφών και αποφυγή ορισμένων άλλων συνηθειών. Ορισμένες συστάσεις περιλαμβάνουν:

• Κατανάλωση μικρότερων γευμάτων: Η καθημερινή κατανάλωση 4-6 γευμάτων, αντί για 3 μεγάλα, μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση των συμπτωμάτων.
• Τρώτε αργά: Η πέψη αρχίζει από το στόμα, επομένως είναι κρίσιμη η σωστή μάσηση πριν την κατάποση.
• Άσκηση: Η φυσική άσκηση ενισχύει τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος και ειδικότερα την κινητικότητα του εντέρου, συμβάλλοντας στη μείωση των αερίων και του φουσκώματος.
• Προβιοτικά: Θεωρούνται χρήσιμα για αναστολή της ανάπτυξης επιβλαβών βακτηρίων και στην ενσωμάτωση βοηθητικών βακτηρίων στο πεπτικό σας σύστημα.
• Αποφυγή τσίχλας και ανθρακούχων ποτών: Η τσίχλα συμβάλλει στην κατάποση περισσότερου αέρα, αυξάνοντας τον τυμπανισμό, όπως και τα ανθρακούχα ποτά, λόγω του ανθρακικού που
  περιέχουν.
• Αποφύγετε το κάπνισμα: Το κάπνισμα συμβάλλει εξίσου στην κατάποση περίσσιου αέρα, ενώ μπορεί να ερεθίσει το πεπτικό σύστημα.

Εναλλακτικές θεραπείες και συμπληρώματα διατροφής

Σε περίπτωση δυσανεξίας στη λακτόζη, η λήψη λακτάσης μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση από τα αέρια όταν καταναλώνετε γαλακτοκομικά προϊόντα.

Ένα άλλο συμπλήρωμα, η άλφα-γαλακτοσιδάση, μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία διάσπασης από το σώμα των οσπρίων και λαχανικών, με σκοπό τη μείωση των αερίων.

Πρόληψη για τον τυμπανισμό

Σε αρκετές περιπτώσεις μπορείτε να αποτρέψετε τον τυμπανισμό, τροποποιώντας τις διατροφικές σας συνήθειες και τη διατροφή σας, όπως είδαμε στην προηγούμενη ενότητα.

Χρήσιμα tips καθημερινής πρόληψης

Στην καθημερινότητά σας είναι σημαντικό να προσέχετε τις παρακάτω συνήθειες που αφορούν διατροφή και καθημερινότητα:

• Αποφύγετε τα ανθρακούχα ποτά
• Αποφύγετε τη μάσησης τσίχλας
• Αποφύγετε το κάπνισμα
• Τρώτε ήρεμα, αργά και σε καθιστή θέση
• Εάν φοράτε τεχνητή οδοντοστοιχία, βεβαιωθείτε ότι την εφαρμόζετε σωστά
• Μην καταναλώνετε ποτά και ροφήματα με καλαμάκι

Υγιεινή διατροφή και άσκηση

Η διατροφή αποτελεί το πρωταρχικό μέσο πρόληψης του τυμπανισμού, όπως και της αντιμετώπισής του. Προσπαθήστε να τηρείτε τα παρακάτω για αποφυγή του τυμπανισμού:

• Καταναλώνετε και πίνετε τροφές και ροφήματα αργά, σε ήρεμο περιβάλλον. Μασήστε καλά την τροφή σας πριν την καταπιείτε.
• Για λίγες ημέρες, αποφύγετε τρόφιμα που συχνά προκαλούν φούσκωμα, όπως αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Στη συνέχεια, ξεκινήστε να τα καταναλώνετε σταδιακά, ένα κάθε φορά, παρατηρώντας παράλληλα τυχόν συμπτώματα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσετε να εντοπίσετε ποιες τροφές ευθύνονται για το φούσκωμα με σκοπό την αποφυγή ή περιορισμό τους.
• Εάν απαιτείται κατανάλωση φυτικών ινών στη διατροφή σας, αυξήστε τις σταδιακά σε διάστημα ημερών ή εβδομάδων. Μια απότομη αύξηση τους συχνά προκαλεί μετεωρισμό.
• Δοκιμάστε φασόλια που έχουν υποστεί ζύμωση, εύπεπτες τροφές με υδατάνθρακες όπως αυτές που αναφέρθηκαν παραπάνω και προϊόντα χωρίς λακτόζη. Όλα τα παραπάνω μπορούν να αποτελέσουν παράγοντες αποφυγής του τυμπανισμού.
• Καταναλώνετε σημαντικές ποσότητες υγρών, κατά βάση νερού, για αποφυγή της δυσκοιλιότητας.
• Διατηρείτε ημερολόγιο διατροφής. Μπορεί να συμβάλλει στον καλύτερο έλεγχο των τροφών που θα πρέπει να αποκλείσετε ή περιορίσετε.

Η φυσική δραστηριότητα συμβάλλει στη μείωση του τυμπανισμού, καθώς βελτιώνει την κινητικότητα του εντέρου, διευκολύνοντας την αποβολή αερίων.

Επιπλέον, μειώνει τα επίπεδα άγχους και την κατακράτηση υγρών, παράγοντες που αυξάνουν το φούσκωμα.

Ακόμη και μέτρια καθημερινή δραστηριότητα, όπως περπάτημα ή ήπιο τρέξιμο, μπορεί να έχει σημαντική επίδραση.

Καθημερινότητα του ασθενούς με τυμπανισμό

Ο τυμπανισμός μπορεί να θεωρείται μια κοινή κατάσταση υγείας, χωρίς ιδιαίτερες επιπλοκές, επηρεάζει όμως σημαντικά την καθημερινότητα του ασθενούς. Καίριες παρεμβάσεις, όμως, στη διατροφή και στις καθημερινές συνήθειες, μπορούν να κάνουν τη διαφορά στο άτομο.

Ζώντας με τυμπανισμό

Αν τα συμπτώματα είναι έντονα, άβολα ή εμποδίζουν την καθημερινότητά σας, θα πρέπει να βρείτε τρόπους να τα ελαττώσετε στην καθημερινότητά σας με αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής, μαζί με ορισμένα σκευάσματα, εφόσον το κρίνει αναγκαίο ένας ειδικός.

Οι συμβουλές που αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορούν δυνητικά να συμβάλλουν σε μια ομαλή καθημερινότητα ενός ατόμου με τυμπανισμό.

Σε κάθε περίπτωση, ο προσωπικός σας ιατρός, θα πρέπει να έχει πλήρη επίγνωση για τις αλλαγές που έχετε πραγματοποιήσει, ειδικά αν δεν βοηθούν στη βελτίωση της κλινικής σας εικόνας.

Μπορεί να απαιτηθεί αντιμετώπιση μιας κατάστασης υγείας η οποία επηρεάζει το πεπτικό σας σύστημα.

Διαχείριση άγχους και στρες

Σε πολλούς ανθρώπους, αυτή η περίσσεια αερίων μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην ψυχική υγεία του ατόμου.

Μπορεί να φαίνεται αγχωτικό ή αμήχανο να αντιμετωπίζει κάποιος συχνά αέρια, ειδικά σε κοινωνικές περιστάσεις.

Γι’ αυτό, είναι σημαντική η επικοινωνία με έναν ειδικό, όπου θα γίνει ενημέρωση για τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, που θα συμβάλλουν στην ανακούφιση των ενοχλητικών συμπτωμάτων.

Παράλληλα, αν αυτή η κατάσταση ενοχλεί έντονα την καθημερινότητα του ασθενή, μπορεί να απαιτηθεί κι επικοινωνία με έναν ειδικό ψυχικής υγείας.

Διαβάστε επίσης:

Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Ιστορία, σημασία και οι προκλήσεις του σήμερα

Σάκχαρο: Οι ανησυχητικές τιμές και πώς αντιμετωπίζονται

Τι είναι η σπιρουλίνα και ποια τα οφέλη της για τον οργανισμό

Πώς να σταματήσω τον βήχα το βράδυ: Χρήσιμα tips για ξεκούραστο ύπνο

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr