Τραμπ: Η Epic Fury και το δόγμα μιας ασαφούς πορείας προς τη «νίκη»

Μπορεί ένα κράτος να κερδίσει έναν πόλεμο, όταν η ηγεσία του αδυνατεί να ορίσει με σαφήνεια τι συνιστά νίκη ή γιατί αποφάσισε να επιτεθεί; Τρεις ημέρες μετά την εξαπόλυση της επιχείρησης «Epic Fury», η κυβέρνηση των ΗΠΑ παρουσιάζει ένα μωσαϊκό αντιφατικών αιτιολογήσεων που προκαλούν σύγχυση στη διεθνή κοινότητα και την αμερικανική κοινή γνώμη. Η δραματικότερη στρατιωτική ενέργεια των Ηνωμένων Πολιτειών μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003 εξελίσσεται σε ένα πεδίο ρητορικών παλινωδιών, όπου οι στόχοι του Αμερικανού προέδρου μεταβάλλονται ανάλογα με το μέσο ενημέρωσης και την ώρα της ημέρας.

Ένα «μενού» αντιφατικών στόχων

Από την έναρξη των πληγμάτων στο Ιραν, ο Λευκός Οίκος έχει επικαλεστεί σχεδόν κάθε πιθανό και απίθανο επιχείρημα για να δικαιολογήσει την επίθεση. Η λίστα περιλαμβάνει την άμεση ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος, την υποστήριξη της εσωτερικής αντιπολίτευσης, την αποτροπή μελλοντικών τρομοκρατικών ενεργειών, αλλά και την εκδίκηση για παλαιότερα πλήγματα. Παράλληλα, προβλήθηκε η ανάγκη αναχαίτισης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, το οποίο, παραδόξως, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε προ ημερών ότι είχε «συντριβεί», καθώς και η εξάλειψη της απειλής των βαλλιστικών πυραύλων.

Αυτή η πολυφωνία δημιουργεί την αίσθηση μιας επιχείρησης που αναζητά εκ των υστέρων τη νομιμοποίησή της. Ενώ ο Τράμπ καλούσε τους Ιρανούς σε εξέγερση υποσχόμενος ότι «η ώρα της ελευθερίας πλησιάζει», την ίδια στιγμή άφηνε να εννοηθεί ότι η επόμενη ημέρα θα μπορούσε να μοιάζει με το μοντέλο της Βενεζουέλας, όπου ο ίδιος θα επέλεγε τον διάδοχο της εξουσίας, παρακάμπτοντας κάθε δημοκρατική διαδικασία.

Σύγχυση μεταξύ Πενταγώνου και Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Η ασάφεια επεκτείνεται και στο επιτελείο του Αμερικανού προέδρου. Ο Υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, έσπευσε να διευκρινίσει ότι ο στόχος είναι η στρατιωτική αποδυνάμωση του Ιράν και όχι η αλλαγή καθεστώτος, συμπληρώνοντας όμως με νόημα ότι «το καθεστώς πράγματι άλλαξε» μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στο πρώτο κύμα επιθέσεων. Λίγο αργότερα, ο Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, υποβάθμισε την πολιτική ανατροπή σε απλή «ελπίδα», θέτοντας ως προτεραιότητα την καταστροφή των βαλλιστικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.

Αυτή η ρητορική αποσύνδεση συνοδεύεται από μια εκκωφαντική σιωπή για τις συνέπειες. Ο Τραμπ, στις δημόσιες εμφανίσεις του, απέφυγε να αναφερθεί στην εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, στον κίνδυνο τρομοκρατικών αντιποίνων εντός των ΗΠΑ ή στη ραγδαία γεωγραφική εξάπλωση της σύγκρουσης, η οποία έχει ήδη προκαλέσει ιρανικά αντίποινα σε αρκετές χώρες της περιοχής.

Η μεταστροφή του «ειρηνοποιού»

Ίσως η πιο σουρεαλιστική στιγμή της κρίσης ήταν η ομιλία του Τραμπ τη Δευτέρα, όπου μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μεταπήδησε από τη δέσμευση για έναν μακροχρόνιο πόλεμο στην περιγραφή της «υπέροχης» νέας αίθουσας χορού που κατασκευάζει στον Λευκό Οίκο. Ενώ έξι στρατιώτες του αμερικανικού στρατού έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους με σοβαρό αντίκτυπο για την κοινή γνώμη της χώρας, ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων έδειχνε να απορροφάται από ζητήματα εσωτερικής διακόσμησης, επιβεβαιώνοντας την εικόνα ενός ηγέτη που αντιμετωπίζει τη γεωπολιτική ως τηλεοπτικό θέαμα.

Η στροφή αυτή είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή για έναν πολιτικό που οικοδόμησε το προφίλ του στην υπόσχεση για τερματισμό των «ατέρμονων πολέμων». Η μετονομασία του Υπουργείου Άμυνας σε «Υπουργείο Πολέμου» πέρυσι, φαίνεται τώρα ότι δεν ήταν μια λεκτική ιδιοτροπία, αλλά η προαναγγελία μιας αναπόφευκτης σύγκρουσης.

Η στρατηγική της εκ των υστέρων νίκης

Αναλυτές εκτιμούν ότι η παρουσίαση ενός κινεζικού «μενού» στόχων εξυπηρετεί μια συγκεκριμένη σκοπιμότητα. Επιτρέπει στον Τραμπ να ανακηρύξει τον εαυτό του νικητή όποια κι αν είναι η έκβαση. Αν η Ισλαμική Δημοκρατία καταρρεύσει όπως θα επιθυμούσε, θα είναι ο «ελευθερωτής»· αν απλώς καταστραφούν μερικές αποθήκες πυραύλων, θα έχει «εξαλείψει την απειλή». Στους πολέμους, φυσικά, ποτέ δεν γνωρίζουμε την έκβαση εκ των προτέρων, ούτε σε τι αλυσιδωτές αντιδράσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν.

Η απόφαση για την επίθεση φαίνεται να βασίστηκε στην εκμετάλλευση της υποτιθέμενη αδυναμίας του Ιράν μετά τις ισραηλινές επιχειρήσεις του καλοκαιριού, παρά σε μια πραγματική απειλή. Για έναν πρόεδρο που διψά για μια θέση στην ιστορία, η ευκαιρία να πετύχει αυτό που απέφευγαν να «τολμήσουν» οι προκάτοχοί του από το 1979 ήταν μάλλον υπερβολικά ελκυστική. Το ερώτημα παραμένει αν ο ενθουσιασμός του Τραμπ για τη «μη βαρετή» φύση του πολέμου θα αντέξει τη δοκιμασία του χρόνου και των απωλειών ή αν τελικά θα οδηγήσει τον πλανήτη σε μια κλιμάκωση δίχως επιστροφή.

Διαβάστε επίσης:

Ιράν: Η αρχιτεκτονική της επιβίωσης μετά τον Χαμενεΐ

Η Τεχεράνη προειδοποιεί την Ευρώπη: «Μην εμπλακείτε στον πόλεμο – Θα συνιστούσε πολεμική ενέργεια»

ΥΠΕΞ Γαλλίας: «Εχουμε δικαίωμα επέμβασης στη Μέση Ανατολή για την προστασία των συμμάχων μας»

Τεχεράνη και Βηρυτός στο στόχαστρο του Ισραήλ – Επιθέσεις του Ιράν σε Ριάντ και Μπαχρέιν