Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, καθώς πλησιάζει η επέτειος της χειρότερης φυσικής καταστροφής που γνώρισε στον αιώνα μας η ανθρωπότητα, θυμάμαι την ιστορία της Τίλι Σμιθ.
Η μικρούλα Τίλι, από τη Βρετανία, ήταν ένα ξανθό κοριτσάκι 10 χρονών όταν ο Εγκέλαδος αποφάσισε να βγάλει το άχτι του πάνω στους κατοίκους της Σουμάτρα και στους παραθεριστές των γύρω χωρών.
Το πρωινό της 26ης Δεκεμβρίου 2004 κατέβηκε με τους γονείς της στην αμμουδιά Μάι Χάο, χωρίς κανένας από τους τρεις να υποψιάζεται τη συμφορά που ερχόταν.
Άλλη μια ξένοιαστη μέρα στον παράδεισο! Οι λίγοι που είχαν πληροφορηθεί από το διαδίκτυο για τον τρομερό σεισμό στο Μπάντα Άτσε της Σουμάτρα απολάμβαναν τις βουτιές και την ηλιοθεραπεία δίχως να ανησυχούν.
Από το Πουκέτ της Ταϊλάνδης, όπου έκανε τις διακοπές της η φαμίλια Σμιθ, το επίκεντρο του σεισμού απείχε 2,500 χιλιόμετρα. Μπορεί να ήταν 9,2 Ρίχτερ, αλλά ουδείς στην Ταϊλάνδη τον είχε καταλάβει.
Είχε περάσει σχεδόν μία ώρα από τον σεισμό όταν η Τίλι Σμιθ παρατήρησε κάτι αλλόκοτο στην παραλία. Το νερό της θάλασσας άφριζε περίεργα και φούσκωνε ολοένα και περισσότερο, χωρίς να επηρεάζεται από το πρωινό κυματάκι. «Ο αφρός ήταν ολόιδιος με αυτόν της μπίρας», είπε αργότερα. «Ή σαν το τσιτσίρισμα μέσα στο τηγάνι».
Το μελετηρό κορίτσι θυμήθηκε αμέσως το μάθημα γεωγραφίας του κυρίου Κέρνι στο σχολείο της στο Σάρεϊ, δύο εβδομάδες νωρίτερα. Ο δάσκαλος Άντριου Κέρνι είχε δείξει στους μαθητές του ένα παλιό ασπρόμαυρο φιλμ, το οποίο έδειχνε την αντίδραση της θάλασσας λίγο πριν καταφτάσει το φονικό τσουνάμι του 1946 στη Χαβάη.
«Εάν πάτε στην παραλία και δείτε να σχηματίζονται μπουρμπουλήθρες στα καλά καθούμενα, να το βάλετε στα πόδια», είπε ο καθηγητής στους μαθητές και στις μαθήτριες, μεταξύ αστείου και σοβαρού.
Η Τίλι Σμιθ δεν γέλασε καθόλου. Αρχειοθέτησε την πληροφορία στο μυαλουδάκι της και ευχήθηκε να της φανεί αχρείαστη. To ξεχασμένο τσουνάμι του 1946, με ύψος 14-46 μέτρων, είχε προκληθεί από τρομακτικό σεισμό στις Αλεούτιες Νήσους, στα ανοιχτά της Αλάσκα.
Ξεκίνησε μισό ωκεανό μακριά και έφτασε στη Χαβάη μετά από 4,5 ώρες, αφήνοντας στο πέρασμά του 159 νεκρούς. Δεν ήταν όμως τίποτε, μπροστά στην καταστροφή που έζησε η Νοτιοανατολική Ασία την επόμενη μέρα των Χριστουγέννων του 2004.
H έντρομη Τίλι έβαλε τις φωνές. «Θα γίνει τσουνάμι! Πάμε να φύγουμε για να σωθούμε! Μας το έμαθαν στο σχολείο…». Στην αρχή, δεν την πίστεψε κανείς.
Η παραδεισένια παραλία ήταν απόλυτα ήρεμη και ο ουρανός του Πουκέτ καταγάλανος. Τα ζεστά νερά, πεντακάθαρα και φιλόξενα για τα ασπρουλιάρικα κορμιά των δυτικών. Αλλά ο ανεξήγητος αφρός πολλαπλασιαζόταν…
«Τρέξτε να σωθούμε! Θα έρθει τσουνάμι, σας λέω…».
Η Τίλι είδε τους γονείς της να αδιαφορούν και πλησίασε έναν υπάλληλο του ξενοδοχείου. «Εκκενώστε την παραλία, θα πεθάνει κόσμος», του είπε.
«Εγώ πάντως φεύγω». Ο πατέρας της, Κόλιν, είδε το μουτράκι της Τίλι πανικόβλητο και άρχισε να ανησυχεί. Βρε, λες; Κι αν έχει δίκιο η μικρή;
Συμπτωματικά, άκουσε τις εκκλήσεις του παιδιού ένας Γιαπωνέζος τουρίστας, ο οποίος αναγνώρισε τη λέξη «τσουνάμι», η οποία προέρχεται από τη μητρική του γλώσσα.
«Άκουσα ότι έγινε μεγάλος σεισμός σήμερα το πρωί στην Ινδονησία», είπε με σπασμένα αγγλικά σε όποιον έτεινε ευήκοον ους. «Μπορεί το παιδί να έχει δίκιο. Γιατί να το ρισκάρουμε;» Η Φουκουσίμα ήταν επτά χρόνια μακριά.
Ο Κόλιν Σμιθ έτρεξε στη ρεσεψιόν και ενημέρωσε για τα καθέκαστα με φωνή γεμάτη αγωνία:
«Θα με περάσετε για τρελό, αλλά η κορούλα μου είναι σίγουρη ότι έρχεται τσουνάμι».
Τα νέα από τη Σουμάτρα είχαν μόλις καταφτάσει και οι υπεύθυνοι του ξενοδοχείου αποφάσισαν να δράσουν προληπτικά. Μέσα σε λίγα λεπτά, η παραλία Μάι Χάο είχε εκκενωθεί.
«Ανεβείτε όλοι στον δεύτερο όροφο ώσπου να βεβαιωθούμε», ήταν η εντολή. Η μαμά της Τίλι, Πένι, έμεινε στην αμμουδιά μέχρι την προτελευταία στιγμή, μέχρι που αντίκρυσε το γιγάντιο κύμα να καταφτάνει από τα ανοιχτά.
Έτρεξε με όλη τη δύναμη των ποδιών της και πρόφτασε να μπει στο κτίριο και να ανεβεί τις σκάλες λίγο πριν τα νερά καταπιούν τα πάντα. «Νόμιζα ότι θα πέθαινα», είπε μετά, με αναστεναγμούς ανακούφισης και ευγνωμοσύνης.
Το κύμα είχε ύψος 9 μέτρων και παρέσυρε με ανατριχιαστική ταχύτητα και ορμή ό,τι βρήκε στο πέρασμά του: δέντρα, ξαπλώστρες, βάρκες.
«Ακόμα και αν γλιτώναμε από τον πνιγμό, θα είχαμε χτυπηθεί από κάποιο αντικείμενο», είπε η Πένι Σμιθ.
Ο αριθμός των νεκρών από τον σεισμό και από το τσουνάμι άγγιξε τους 230.000 σε 14 διαφορετικές χώρες, όχι μόνο ασιατικές.
Στο Πουκέτ έχασαν τη ζωή τους χιλιάδες παραθεριστές. Στο Μάι Χάο δεν σκοτώθηκε κανείς από τους 100 ανθρώπους που βρίσκονταν στην παραλία. Τους έσωσε όλους ένα 10χρονο κοριτσάκι που άκουγε προσεκτικά τον δάσκαλό του στο μάθημα της γεωγραφίας. Η δύναμη της εκπαίδευσης σε όλο της το μεγαλείο.
Η Τίλι Σμιθ είναι σήμερα 31 ετών, ζει στο Λονδίνο και εργάζεται σε ταξιδιωτικό γραφείο ενοικίασης σκαφών αναψυχής. «Να προσέχετε την αφρισμένη θάλασσα», συμβουλεύει τους πελάτες της.
«Ο άγγελος της αμμουδιάς», βαφτίστηκε από τις εφημερίδες. Η Τίλι τιμήθηκε από διάφορους οργανισμούς, αλλά προτίμησε να κρατήσει χαμηλό προφίλ στα 21 χρόνια που ακολούθησαν. Δεν έδωσε συνεντεύξεις, δεν έγραψε βιβλία, δεν έδωσε την ευλογία της για παραγωγή κάποιου ντοκιμαντέρ.
«Όλα τα χρωστάμε στον κύριο Κέρνι στο γυμνάσιο Ντέινς», είπε από το βήμα του ΟΗΕ. «Εάν δεν ήταν αυτός, θα είχαμε πεθάνει όλοι. Και εγώ και οι γονείς μου και ποιος ξέρει πόσοι άλλοι».
Ο επίσημος απολογισμός του Boxing Day Tsunami του 2004 και του σεισμού που προηγήθηκε είναι 227.898 νεκροί, ιδίως στο Άτσε την Ινδονησίας, στη Σρι Λάνκα, στην επαρχία Ταμίλ Ναντού της Ινδίας και στο Χάο Λακ της Ταϊλάνδης.
Πρόκειται για το φονικότερο τσουνάμι της Ιστορίας (με ύψος που έφτασε τα 30 μέτρα στη βορειοδυτική Σουμάτρα) και για τη χειρότερη φυσική καταστροφή του 21ου αιώνα, μία από τις πλέον πολύνεκρες όλων των εποχών.
Μόνο ένας ή δύο ισχυρότεροι σεισμοί με μεγαλύτερη ισχύ από τα 9,2 ή 9,3 εκείνου του πρωινού έχουν καταγραφεί από καταβολής σεισμολογίας. Το ρήγμα που προκλήθηκε έχει μήκος σχεδόν 1.300 χιλιόμετρα και το έδαφος σχιζόταν επί δέκα λεπτά.
Ολόκληρος ο πλανήτης σείστηκε με ταλάντωση που υπολογίστηκε στα 10 χιλιοστά, ενώ σεισμικά κύματα καταγράφηκαν από ευαίσθητους σεισμογράφους ακόμα και στην Οκλαχόμα των ΗΠΑ. Το αναπόφευκτο σεισμικό ντόμινο προκάλεσε δονήσεις μέχρι την Αλάσκα, ενώ είχε προηγηθεί τρεις ημέρες νωρίτερα σεισμός 8,1 Ρίχτερ στη Νέα Ζηλανδία.
Η παγκόσμια καμπάνια για ανθρωπιστική βοήθεια για ανακούφιση των πληγέντων συγκέντρωσε περίπου 20 δισεκατομμύρια ευρώ σε σημερινές τιμές. Οι εκατό άνθρωποι που διασώθηκαν στο Μάι Χάο μπορεί να αποτελούν σταγόνα στον αφρισμένο ωκεανό, αλλά χρωστούν τη ζωή τους στην 10χρονη Τίλι Σμιθ, στον δάσκαλο γεωγραφίας Άντριου Κέρνι και σε κάποιους υπαλλήλους που εμπιστεύτηκαν τυφλά την παιδεία.
Προσωπικά θα θυμάμαι πάντοτε το τρομαγμένο μήνυμα που έφτασε στο κινητό μου το πρωί εκείνης της Κυριακής, προτού ακόμη φτιάξω καφέ και μάθω τα φριχτά μαντάτα της νύχτας που προηγήθηκε:
«Πες μου σε παρακαλώ ότι είσαι εδώ και ότι είσαι καλά! Έτσι που ταξιδεύεις συνέχεια σε τροπικά μέρη, ανησυχώ μήπως πήγες για Χριστούγεννα σε καμιά Ταϊλάνδη ή Ινδονησία».
Ήμουν στην Αθήνα, αλλά ομολογώ ότι οι άνεμοι με έχουν φέρει κατά καιρούς και στην Ινδονησία και στο Πουκέτ και στη Μαλαισία και σε άλλες γωνιές της μαρτυρικής περιοχής.
Επιγραφές τύπου «σε αυτό το σημείο χτύπησε το τσουνάμι της 26ης Δεκεμβρίου 2004 προκαλώντας τρεις θανάτους» έχω δει ακόμα και στις Σεϋχέλλες, στην άλλη άκρη του Ινδικού Ωκεανού.
Διαβάστε επίσης:
Το γκρίζο φεστιβάλ της μπάλας και το δίδυμο της συμφοράς
«Μη γυρίσεις σπίτι χωρίς να αγοράσεις σπίτι»
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
