Το τέλος της Pax Americana στον Περσικό Κόλπο; Η ανάλυση του Robert Kagan στο Atlantic

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις καταιγιστικές εξελίξεις στο μέτωπο του Ιράν, καθώς η μία αποκάλυψη διαδέχεται την άλλη, συνθέτοντας την εικόνα μιας ιστορικής υποχώρησης για την Ουάσιγκτον. Μετά την πρόσφατη ανάλυση των New York Times η οποία ανέδειξε τη δραματική εξάντληση των αμερικανικών πυραυλικών αποθεμάτων και τον κλονισμό της αποτρεπτικής ισχύος των ΗΠΑ στον Ειρηνικό, ο Robert Kagan έρχεται να δώσει το τελειωτικό πλήγμα στις ελπίδες για μια μελλοντική αναστροφή της κατάστασης.

Ο Kagan δεν είναι ένας τυχαίος σχολιαστής. Ως εταίρος του Brookings Institution και κορυφαίος εκπρόσωπος του νεοσυντηρητικού ρεύματος, υπήρξε ένας από τους αρχιτέκτονες της ιδεολογικής πλατφόρμας που οδήγησε στον πόλεμο του Ιράκ το 2003. Παράλληλα, η προσωπική του σύνδεση με την υψηλή διπλωματία είναι άμεση, καθώς είναι σύζυγος της Βικτόρια Νούλαντ, της πρώην υφυπουργού Εξωτερικών με τον καθοριστικό ρόλο στην ουκρανική κρίση. Σε άρθρο στο περιοδικό The Atlantic, ο Kagan προβαίνει σε μια κατεδαφιστική ετυμηγορία, υποστηρίζοντας ότι η Αμερική δεν υπέστη απλώς μια στρατιωτική οπισθοδρόμηση, αλλά μια ολοκληρωτική ήττα που αναδιατάσσει μόνιμα τον παγκόσμιο χάρτη ισχύος.

Μια ήττα χωρίς προηγούμενο στην αμερικανική ιστορία

Ο Kagan ξεκινά τη συλλογιστική του θέτοντας το ιστορικό πλαίσιο. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν στο παρελθόν να ανατρέψουν καταστροφές, όπως αυτή του Περλ Χάρμπορ, ή να απορροφήσουν το κόστος αποτυχιών στο Βιετνάμ και το Αφγανιστάν, η παρούσα σύγκρουση με το Ιράν είναι διαφορετική. Πρόκειται για μια στρατηγική απώλεια που εκτυλίσσεται στην «καρδιά» της παγκόσμιας ενέργειας και, όπως τονίζει, δεν μπορεί ούτε να αποκατασταθεί ούτε να αγνοηθεί. Η Αμερική εμφανίζεται πλέον ως ένας αναξιόπιστος εταίρος, ανίκανος να ολοκληρώσει αυτό που ξεκίνησε, γεγονός που πυροδοτεί αλυσιδωτές αντιδράσεις από την Ευρώπη έως την Ανατολική Ασία.

Το αδιέξοδο της στρατιωτικής ισχύος και το «χαρτί» της Τεχεράνης

Παρά τις 37 ημέρες σφοδρών βομβαρδισμών από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, οι οποίες εξάρθρωσαν μεγάλο μέρος της ιρανικής ηγεσίας, το καθεστώς της Τεχεράνης παρέμεινε ακλόνητο. Ο Kagan επισημαίνει ότι η ελπίδα της κυβέρνησης Τραμπ πως ο οικονομικός αποκλεισμός θα πετύχει εκεί που απέτυχε η μαζική βία, είναι μάλλον φρούδα. Επικαλούμενος την ειδική Suzanne Maloney, υπογραμμίζει ότι ένα καθεστώς που δεν δίστασε να σφαγιάσει τους πολίτες του για να καταπνίξει τις διαμαρτυρίες, είναι απόλυτα προετοιμασμένο να επιβάλει ακραίες στερήσεις προκειμένου να μην υποκύψει. Ο Τραμπ, που συνηθίζει να καυχιέται για τα «χαρτιά» που κρατά, φαίνεται πλέον να έχει μείνει χωρίς ισχυρές κινήσεις στη γεωπολιτική σκακιέρα.

Το ενεργειακό «ματ» στα Στενά του Ορμούζ

Η κρισιμότερη διαπίστωση του Kagan αφορά το νέο status quo στη ναυσιπλοΐα. Μετά την ιρανική ανταπόδοση στις ενεργειακές υποδομές του Κατάρ στις 18 Μαρτίου, η Ουάσιγκτον αναγκάστηκε σε κατάπαυση του πυρός χωρίς καμία παραχώρηση από την Τεχεράνη. Το Ιράν αναδεικνύεται πλέον στον καθοριστικό παίκτη της περιοχής, κατέχοντας το κλειδί των Στενών του Ορμούζ. Αυτή η δυνατότητα ελέγχου της παγκόσμιας ροής ενέργειας είναι, κατά τον Kagan, ισχυρότερη και από το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Το Ιράν μπορεί πλέον να τιμωρεί ή να επιβραβεύει κράτη κατά το δοκούν, αφήνοντας το Ισραήλ πιο απομονωμένο από ποτέ και τη διεθνή κοινότητα όμηρο των διαθέσεών του.

Η ανάδυση ενός μετα-αμερικανικού κόσμου

Η ανάλυση του Kagan ευθυγραμμίζεται με τις ανησυχίες που διατύπωσαν οι New York Times σχετικά με τη διάβρωση της αμερικανικής ηγεμονίας. Η εικόνα της «χάρτινης τίγρης» στον Κόλπο αναγκάζει τα αραβικά κράτη να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις του Ιράν, ενώ η Ευρώπη και η Ασία, βλέποντας την αδυναμία του αμερικανικού ναυτικού να εγγυηθεί την ασφάλεια των στενών, ωθούνται σε μια νέα κούρσα εξοπλισμών. Καθώς ο κόσμος συνειδητοποιεί ότι λίγες εβδομάδες πολέμου αρκούσαν για να εξαντλήσουν τα αμερικανικά οπλοστάσια, το ερώτημα της ετοιμότητας για μια σύγκρουση με την Κίνα ή τη Ρωσία γίνεται πιεστικό. Η κυριαρχία της Αμερικής στον Περσικό Κόλπο, καταλήγει ο Kagan, είναι μόνο το πρώτο από τα πολλά θύματα μιας παγκόσμιας προσαρμογής σε μια νέα πραγματικότητα, όπου η Ουάσιγκτον δεν έχει πλέον τον πρώτο λόγο.

Διαβάστε επίσης:

Το τέλος της αμερικανικής παντοδυναμίας; Η κινεζική ανάγνωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή

Τραμπ – Σι Τζινπίνγκ: Τα «αγκάθια» στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα – Τι θα συζητήσουν στο Πεκίνο

ΟΗΕ: 122 Παλαιστίνιοι νεκροί σε έναν μήνα από ισραηλινές δυνάμεις και εποίκους

New York Times: Πώς το Ισραήλ μετέτρεψε την Eurovision σε εργαλείο ισχύος

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr