«Το ανέφικτο είναι εφεύρεση για να ψαλιδίζει στον άνθρωπο τα φτερά του»

To χρονικό του Ασημάκη Πανσέληνου "Τότε που ζούσαμε" είναι ένα τεκμήριο εποχής, μία κοινωνική εξομολόγηση που γράφτηκε κατά τη διάρκεια της Χούντας των Συνταγματαρχών. Ο συγγραφέας έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα το 1984.

NewsRoom 01/09/2021 | 14:00

Μία περιπλάνηση από τη Μυτιλήνη στις αρχές του 20ου αιώνα, έως την Αθήνα στο τέλος περίπου της κατοχής. Γοητευτικό και ατμοσφαιρικό, με χιούμορ και σαρκασμό, είναι ένα βιβλίο που σκιαγραφεί το περιβάλλον μιας Αθήνας που δεν γνωρίσαμε, αλλά θα μείνει για πάντα χαραγμένη στη συλλογική μας μνήμη.

Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: 

«Δεν πέθανα λοιπόν εκείνη τη μέρα στις 10 Αυγούστου 1944 μηδέ και τότε που κιντύνεψα πάλι και σήμερα ζω αφού μπορώ να μιλώ και να γράφω. Κι η ιστορία δεν τέλειωσε αφού δεν τέλειωσε ακόμα η ζωή μου. (Μόνο που κι όταν σωθείς κάτι πεθαίνει από σένα).

Σ' όλα αυτά τα χρόνια κατόπι άκουγα μια φωνή: «θα πεθάνεις», χωρίς να προσδιορίζει το πότε. Κι εγώ χαιρόμουν πάντα όσο μπορούσα τη ζωή - δεν ήθελα και μεγάλα πράγματα. Μηδέ η ελπίδα πέθανε μέσα μου. Εφόσο, αλήθεια, δεν επικρατούν ακόμα οι ιδέες σου, μπορείς να είσαι αισιόδοξος. Δεν ήρθε η ώρα τους, λες. Οταν όμως επικρατήσουν και σου φαίνονται αγνώριστες είναι κι αυτό αλήθεια ένας θάνατος.

Εμένα αυτά δεν με σκιάζουν γιατί το μυαλό μου είναι καμωμένο, να μην μπορεί να νοήσει τον άνθρωπο, παρά με απόλυτη δικαιοσύνη και λευτεριά. Για' αυτά δεν ήρθε, ίσως, ακόμα καιρός συλλογιέμαι και ζω. Την αλήθεια πάντα την αγαπώ και ας χρειάζεται συχνά πολλά ψέματα για να στεριώσει. Και την αγάπη την έχω μέσα μου κι ας χρειάζεται κάποτε το αίμα μας για να κυριαρχήσει. Και μολαταύτα...

Η γενιά μας αναμετρήθηκε σύσσωμη με τον θάνατο, ήπιε σταλιά σταλιά το φαρμάκι του, μα υπήρξε προνομιούχα. Έζησε με ένταση και ενθουσιασμό μια μια τις στιγμές ενός πολυτάραχου αιώνα και φεύγει τώρα πιστεύοντας πως έκανε κάτι, για να νιώσουν οι άνθρωποι σ' όλες της γης τις γωνιές, πως η ανθρώπινη ισιότητα καθαυτή είναι έννοια σύμφυτη με δικαιοσύνη και λευτεριά.

Το ανέφικτο είναι εφεύρευση για να ψαλιδίζει στον άνθρωπο τα φτερά του. Η ζωή δεν έχει ουτοπίες. Κι αυτοί που μιλάν για ουτοπίες δεν έχει μέσα τους ολοκληρωθεί πλέρια συνείδηση ανθρώπου.

Σκέφτομαι αυτούς που δεν πήραν μέρος, και για μια στιγμή έστω, στην αναταραχή που ξεσήκωσε η Επανάσταση του '17 και η Αντίσταση ενάντια στον φασισμό και λέω πως ήταν τιμωρημένοι από τον θεό. Από τον θεό τιμωρούνται εκείνοι που πριν από τον θεό τιμωρούν οι ίδιοι τον εαυτό τους». 

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο