Της Κυριακής – Τραγούδια που ακούγονται με τα μαγαζιά κλειστά

«Η μέρα της αργίας, της συνάντησης, της κατηφόρας της εβδομάδας, της ξεκούρασης, του διαλείμματος απ’ την ατέλειωτη επανάληψη της εργασίας και της κατανάλωσης. Ο λίγος αλλά απαραίτητος χρόνος για να έχει ο καθένας τον χρόνο στα χέρια του. Κυριακή θα πει ρεπό. 

Είναι η μόνη μέρα που την καταλαβαίνεις, από τους δρόμους μέχρι τους ανθρώπους. Και σήμερα; Τα μαγαζιά ανοιχτά. Για να είμαστε καταναλωτές ακόμα μια μέρα.»

Αυτά ακριβώς γράφτηκαν τέτοιες μέρες, δυο χρόνια πριν, με αφορμή μια εκπομπή που φτιάχτηκε για το διαδικτυακό ραδιόφωνο, toradiofono.gr, με αφορμή τις κινητοποιήσεις ενάντια στην σταδιακή κατάργηση της κυριακάτικης αργίας. 

Μια εκπομπή που αναζητούσε τα θραύσματα της Κυριακής στο ελληνικό τραγούδι. Την πολιτιστική αξία και τα τραγούδια που φτιάχτηκαν απ’ τις Κυριακές. Της μέρας αυτής της κοινής για όλους – του ρεπό -, της μέρας που χαράχτηκε ανεξίτηλα στο ελληνικό τραγούδι. 

Η Κυριακή είναι για το ελληνικό τραγούδι σαν μέρα, σαν κατάσταση, σαν φαντασιακό και σαν λύτρωση, μεγάλη δεξαμενή. Έμπνευση κανονική. Γιατί η Κυριακή, δεν είναι μέρα. Είναι ιδανική κατάσταση. 
Για το λαϊκό τραγούδι, για το τραγούδι δηλαδή το οποίο έχει αναφορές στη ζωή των καθημερινών ανθρώπων η Κυριακή είναι όαση, είναι αυτοεκπλήρωση. 

Η άνοιξη του 2020, βρίσκει και την Ελλάδα να αντιμετωπίζει τον κορονοϊό. Και την ίδια ώρα, της πρόληψης, την ώρα που το ιατρικό προσωπικό δίνει τη δική του μάχη και οι πολίτες καλούνται να ακολουθήσουν το #Μένουμε Σπίτι για να αποφευχθεί η μετάδοση του ιού, τα νέα ήθη που φέρνει η καθημερινότητα της πανδημίας, φέρνουν με τη σειρά τους σαν δούρειος ίππος, πολιτικές που εκμεταλλεύονται την κατάσταση για να «περάσουν» και να εγκαθιδρύσουν μια νέα συνθήκη που καταπατά τα εργασιακά δικαιώματα. 

Με αφορμή την έκτακτη συνθήκη του κορονοϊού έρχεται με νέο αφήγημα και διά της πλαγίας οδού η θεσμοθέτηση της κατάργηση της κυριακάτικης αργίας. Από σήμερα τα σούπερ μάρκετ, εκτός του νέου τους ωραρίου θα ανοίγουν και τις Κυριακές. Την ώρα που σύμφωνα με έρευνα του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών) οι 7 στους 10 στην Ελλάδα έχουν βασικά είδη για μία εβδομάδα. 

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε το ΙΕΛΚΑ, με δείγμα 1.050 ατόμων την περίοδο 18 έως 19 Μαρτίου 2020, ποσοστό 70% των καταναλωτών έχουν αποθηκεύσει βασικά είδη για τουλάχιστον μία εβδομάδα και σε αρκετά βασικά τρόφιμα όπως ζυμαρικά και ρύζι τουλάχιστον το 50% έχουν αποθηκεύσει βασικά τρόφιμα για πάνω από 2-3 εβδομάδες.

Προτάσσοντας αποκλειστικά την ιδιότητα αυτού που καταναλώνει και ξεχνώντας τον δίπλα, τον εργαζόμενο, η κυβερνητική πολιτική επιχειρεί, χρησιμοποιώντας την πανδημία να ορθώσει την έννοια της ατομικότητας η οποία δεν οφείλει να λάβει υπόψη την ανάγκη για ξεκούραση, παρά μόνο την ικανοποίηση των αδηφάγων καταναλωτών. 

Τι θα συμβεί στα τραγούδια και στις ζωές των ανθρώπων αν μια τόσο κομβική και συμβολική ημέρα για την συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων χάσει τα χαρακτηριστικά της; Γιατί το ζήτημα δεν είναι αν σήμερα αφορά έναν συγκεκριμένο κλάδο και κάποιες ημέρες του χρόνου. 

Γιατί τελικά, η πραγματική διάσταση του ζητήματος αναδεικνύεται όταν κανείς  αντιμετωπίσει την κατάργηση της κυριακάτικης αργίας ως μια επέμβαση στον ελεύθερο χρόνο. Η απόπειρα για ν’ αποκτήσουμε όλοι, μια μοναδική ταυτότητα. Αυτήν του καταναλωτή.

Πόσο φορτίστηκε κι εμπνεύστηκε λοιπόν το ελληνικό τραγούδι απ’ τις κυριακάτικες λιακάδες και τις συννεφιές; 
Πόσα τραγούδια θα γραφτούν από εδώ και στο εξής για να θυμόμαστε την ομορφιά του να είσαι καταναλωτής, κυριακάτικα;

Δυο χρόνια μετά, την αρχική μετάδοση, φαίνεται ότι δυστυχώς η απόπειρα για την κατάργηση της κυριακάτικης αργίας, όχι μόνο δε σταμάτησε, αλλά συνεχίζει με κάθε τρόπο να διεκδικεί την καθιέρωσή της. 

Της Κυριακής – Τραγούδια που ακούγονται με τα μαγαζιά κλειστά 

Μια εκπομπή που αναζητά τα θραύσματα της Κυριακής στο ελληνικό τραγούδι. Την πολιτιστική αξία και τα τραγούδια που φτιάχτηκαν απ’ τις Κυριακές.Της μέρας αυτής της κοινής για όλους – του ρεπό – της μέρας που χαράχτηκε ανεξίτηλα στο ελληνικό τραγούδι.

Τραγούδια και ιστορίες που ακούγονται με τα μαγαζιά κλειστά και έρχονται να υπενθυμίσουν ότι αυτό που δεν είναι διαπραγματεύσιμο είναι να γίνουμε «απλοί καταναλωτές». Απλοί χρήστες της ίδιας της ζωής μας.

Πρώτη μετάδοση: Κυριακή 1 Απρίλη 2018

Ιδέα / Επιμέλεια / Παρουσίαση: Αντρέας Βάγιας
Αφίσα: Χρήστος Παπαμιχάλης

Ακούστε ολόκληρη την εκπομπή