Τι ισχύει για την επιστράτευση στην Ελλάδα: Ποιοι καλούνται και ποιοι έχουν απαλλαγή

Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ζήτημα που επανέρχεται κατά διαστήματα στον δημόσιο διάλογο. Τι προβλέπεται για την επιστράτευση στην Ελλάδα;

Αν και για την καθημερινότητα των πολιτών αποτελεί ένα ιδιαίτερα απομακρυσμένο ενδεχόμενο, η διαδικασία προβλέπεται από συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο και ενεργοποιείται μόνο σε συνθήκες σοβαρής κρίσης ή απειλής.

Παράλληλα, κρίσιμη είναι η διάκριση ανάμεσα στη μερική και τη γενική επιστράτευση. Η πρώτη αφορά περιορισμένη κινητοποίηση εφέδρων, ενώ η δεύτερη αποτελεί το πιο ακραίο μέτρο και συνδέεται με κατάσταση πολέμου.

Τι είναι η επιστράτευση και πώς ενεργοποιείται

Ως επιστράτευση ορίζεται η διαδικασία επαναφοράς εφέδρων στις Ένοπλες Δυνάμεις όταν προκύπτει σοβαρή απειλή για τη χώρα ή πολεμική σύγκρουση.

Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής τους θητείας, οι οπλίτες περνούν στην εφεδρεία και λαμβάνουν Ειδικό Φύλλο Πορείας (ΕΦΠ), στο οποίο αναγράφεται η μονάδα στην οποία οφείλουν να παρουσιαστούν σε περίπτωση κινητοποίησης.

Η διαδικασία επιστράτευσης αποσκοπεί κυρίως σε τρεις στόχους:

1. την ενίσχυση των ήδη υπαρχουσών στρατιωτικών μονάδων,
2. τη συγκρότηση νέων σχηματισμών,
3. την κινητοποίηση ανθρώπινων και υλικών πόρων.

Η ειδοποίηση των εφέδρων γίνεται συνήθως μέσω Φύλλου Ατομικής Πρόσκλησης (ΦΑΠ), το οποίο επιδίδεται από αστυνομικές ή στρατιωτικές αρχές οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Στην περίπτωση της μερικής επιστράτευσης, που συχνά χαρακτηρίζεται ως «πορτοκαλί συναγερμός», καλούνται συγκεκριμένες κατηγορίες εφέδρων. Συνήθως πρόκειται για όσους έχουν απολυθεί τα τελευταία χρόνια ή διαθέτουν ειδικότητες που θεωρούνται κρίσιμες. Η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται χωρίς να υπάρχει επίσημη εμπόλεμη κατάσταση, αλλά σε συνθήκες αυξημένης στρατιωτικής ετοιμότητας.

Οι υπόχρεοι λαμβάνουν Φύλλα Ατομικής Προσκλήσεως και καλούνται να παρουσιαστούν στις μονάδες τους εντός του χρονικού διαστήματος που ορίζεται. Σε περιοχές πρώτης γραμμής, το χρονικό περιθώριο μπορεί να περιορίζεται ακόμη και σε 2 έως 4 ώρες.

Η γενική επιστράτευση, αντίθετα, ενεργοποιείται σε συνθήκες πολέμου και χαρακτηρίζεται ως «κόκκινος συναγερμός». Πρόκειται για το πιο εκτεταμένο μέτρο κινητοποίησης του κράτους, καθώς αφορά πολύ μεγαλύτερο αριθμό πολιτών.

Μέχρι ποια ηλικία καλούνται οι έφεδροι

Η κλήση των εφέδρων πραγματοποιείται με συγκεκριμένη σειρά. Στην πρώτη φάση καλούνται άνδρες έως την ηλικία των 41 ετών, ενώ στη δεύτερη φάση καλούνται όσοι είναι μεταξύ 41 και 45 ετών.

Μετά τη συμπλήρωση του 45ου έτους ηλικίας, οι πολίτες εξαιρούνται από τη συνήθη διαδικασία επιστράτευσης.

Σημαντικό ρόλο έχει και το χρώμα του Ειδικού Φύλλου Πορείας. Το πράσινο φύλλο αφορά ειδικότητες που θεωρούνται κρίσιμες και καλούνται κατά προτεραιότητα, ενώ το λευκό αφορά ειδικότητες δεύτερης προτεραιότητας.

Ποιοι εξαιρούνται από την επιστράτευση

Στην εφεδρεία υπάγονται όλοι οι άνδρες που έχουν ολοκληρώσει τη στρατιωτική τους θητεία μέχρι τη συμπλήρωση του 45ου έτους ηλικίας.

Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις απαλλαγής ή εξαίρεσης, κυρίως για λόγους υγείας ή ανικανότητας στράτευσης. Σε αυτές τις κατηγορίες περιλαμβάνονται και όσοι έχουν χαρακτηριστεί Ι5, δηλαδή όσοι κρίνονται από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές ως ακατάλληλοι για στρατιωτική υπηρεσία.

Τι προβλέπει ο νόμος για τις απαλλαγές

Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι σε συνθήκες πολέμου ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές στις απαλλαγές.

Συγκεκριμένα, ο νόμος αναφέρει:

«Σε περίοδο γενικής επιστράτευσης ή πολέμου μπορεί με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Αμυνας, που δε δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, να αναστέλλεται η εφαρμογή διατάξεων του άρθρου αυτού για κατηγορίες απαλλασσομένων και να διακόπτεται η απαλλαγή τους». (Νόμος 3421/2005, Κεφάλαιο Δ, παράγραφος 7)

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι σε ακραίες συνθήκες γενικευμένης σύρραξης το κράτος έχει τη δυνατότητα να επανεξετάσει ορισμένες απαλλαγές, αν και πρόκειται για ένα σενάριο που θεωρείται ιδιαίτερα σπάνιο.

Παράλληλα, πολίτες που έχουν λάβει απαλλαγή αλλά επιθυμούν να υπηρετήσουν σε περίπτωση πολέμου μπορούν να ζητήσουν επανεξέταση από την Υγειονομική Επιτροπή του Στρατού, προκειμένου να αλλάξει η κατηγορία Σωματικής Ικανότητάς τους.

Η τελευταία επιστράτευση στην Ελλάδα

Μετά το 1974, κινητοποιήσεις εφέδρων έχουν πραγματοποιηθεί μόνο σε περιόδους έντονης ελληνοτουρκικής έντασης.

Η πιο πρόσφατη περίπτωση σημειώθηκε το 1996, κατά την κρίση των Ιμίων, όταν ενεργοποιήθηκε μερική επιστράτευση κυρίως σε περιοχές της Θράκης και σε νησιά του Αιγαίου, με κλήση τοπικών εφεδρειών.

Δεν ενεργοποιήθηκε γενική επιστράτευση, ούτε πραγματοποιήθηκαν μετακινήσεις μονάδων από την ενδοχώρα.

Τι ισχύει για τις γυναίκες

Στην Ελλάδα η στρατιωτική θητεία είναι υποχρεωτική μόνο για τους άνδρες, γεγονός που σημαίνει ότι η επιστράτευση αφορά κατά κύριο λόγο όσους έχουν ήδη υπηρετήσει και βρίσκονται στην εφεδρεία.

Οι γυναίκες μπορούν να υπηρετούν στις Ένοπλες Δυνάμεις μόνο σε εθελοντική βάση, για παράδειγμα ως επαγγελματίες οπλίτες ή αξιωματικοί, και δεν υπάγονται στη γενική υποχρέωση εφεδρείας που ισχύει για τους άνδρες.

Διαβάστε επίσης:

Βίντεο δείχνει το κομβόι με τους πυραύλους Patriot στην Κάρπαθο – Έντονη αντίδραση της Τουρκίας

«Ο πόλεμος πλησιάζει στην Ευρώπη» – Τι αναφέρει η ΤΑΖ για την σχέση Ελλάδας, Ισραήλ και Κύπρου

«Κανείς δεν θέλει να πολεμήσει για το Ισραήλ»: Βετεράνος πεζοναύτης διαμαρτύρεται μέσα στην Γερουσία των ΗΠΑ

Σάντσεθ σε Τραμπ: «Δεν μπορείς να παίζεις ρώσικη ρουλέτα με την τύχη εκατομμυρίων ανθρώπων»

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr