Θα φύγει ο Τσίπρας μετά τις εκλογές;

Αν πιστέψουμε τις δημοσκοπήσεις όσο και ο Αλέξης Τσίπρας (σε βαθμό που να έχει δηλώσει ότι είναι αξιωματική αντιπολίτευση όχι έπειτα από εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά γιατί έτσι τον δείχνουν οι δημοσκοπήσεις), τότε μετά τις εκλογές πρέπει να παραιτηθεί. Η απόφαση δεν σχετίζεται τόσο με τις χαμηλές πτήσεις του κόμματος του πρώην πρωθυπουργού, που φαίνεται να περνάει κάτω και από τον πήχη που έβαζε αλλά και κάτω από τα ποσοστά ΣΥΡΙΖΑ επί μισητού Κασσελάκη. Η παραίτηση είναι μονόδρομος αν ο Αλέξης Τσίπρας πιστεύει πραγματικά αυτά που λέει, τουλάχιστον από τότε που εμφανίζει τον εαυτό του ως πρωταγωνιστή του αυτοβιογραφικού του έπους.

Πριν από έναν χρόνο ακριβώς, ο πρώην πρωθυπουργός παραιτήθηκε από βουλευτής, κάνοντας μια δήλωση που τον εμφάνιζε να μη θέλει να συμπράττει σε κάτι που ήταν εγκληματικό για τη δημοκρατία. Τον τρόπο λειτουργίας της Βουλής. Είχε πει στη δήλωση παραίτησής του: «Γιατί δεν μπορώ και δεν θέλω να συμμετέχω τυπικά σε μια Βουλή που, δημοκρατικά απογυμνωμένη, με ευθύνη κυρίως της πλειοψηφίας, αδυνατεί να επιτελέσει τον ρόλο που το Σύνταγμα επιτάσσει και οι πολίτες απαιτούν».

Η πράξη παραίτησης-διαμαρτυρίας, όπως την παρουσίασε, ήταν αποτέλεσμα της πολιτικής δυσφορίας του για τη λειτουργία της Βουλής. Υπήρχε ωστόσο το παράδοξο ότι ο Αλέξης Τσίπρας, επί δύο χρόνια, ούτε είχε χρησιμοποιήσει τη Βουλή για να υπερασπίσει τη δημοκρατία (ή έστω τον κοινοβουλευτικό του ρόλο) ούτε είχε καταγγείλει το πώς λειτουργεί και, πολύ περισσότερο, δεν επέλεξε να αντιπαρατεθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη γι’ αυτό ή άλλο θέμα. Χρειάστηκε να περάσουν δύο χρόνια ώστε ο πρώην πρωθυπουργός να παρουσιάσει την κοινοβουλευτική του αφωνία ως σιωπηλή διαμαρτυρία και να αποχωρήσει.

Η απαξιωτική στάση για την παρούσα Βουλή ήταν από τα βασικά αφηγήματα κατά τη δημιουργία του νέου κόμματος, της ΕΛΑΣ. Μόλις τον περασμένο Ιούλιο η γραμμή αυτή μεταφέρθηκε δημοσίως με το σύνθημα «Εξω από τη Βουλή, μέσα στην κοινωνία, από την κοινωνία, για την κοινωνία».

Σε μια πρώτη ανάγνωση, μπορεί να πει κάποιος ότι ο Αλέξης Τσίπρας προσχωρεί στην όχι και τόσο δημοκρατική άποψη ότι «φταίνε τα κόμματα και ο κοινοβουλευτισμός» μέχρι να αποφασίσει ο ίδιος διαφορετικά ή να αποφασίσει εν πάση περιπτώσει να προχωρήσει σε πράξεις σωτηρίας. Σε ό,τι εξελίσσεται στη Βουλή η ΕΛΑΣ απαντάει με τη γνωστή επωδό «δεν μας ενδιαφέρουν όσα γίνονται στη Βουλή όπου αποφασίζει η πλειοψηφία Μητσοτάκη και δεν έχει καμία αξία και νόημα».

Σε πρόσφατη συνέντευξή της στην εκπομπή «Momentum» της «Ναυτεμπορικής» η αναπληρώτρια τομεάρχης Στεγαστικής Πολιτικής Φωτεινή Παγκάλου, όταν ρωτήθηκε από τη δημοσιογράφο Μάγκυ ∆ούση γιατί η ΕΛΑΣ δεν συμμετέχει στη συζήτηση που έχει ανοίξει στη Βουλή για τη συνταγματική αναθεώρηση, απάντησε ότι η στάση του κόμματος υπαγορεύεται από το πώς αντιλαμβάνεται το τι συμβαίνει στη Βουλή. Κατά την κ. Παγκάλου, «ο Μητσοτάκης ό,τι θέλει το περνάει μόνος του στη Βουλή», άρα δεν έχουν νόημα όσα συμβαίνουν στη Βουλή.

Η αντίληψη και η πρακτική αυτή είναι το λιγότερο προβληματικές και δεν συμπορεύονται με την αντίληψη της Αριστεράς για τον θεσμικό ρόλο ακόμη και ενός προβληματικού κοινοβουλίου. Είναι ενδεικτικό ότι στα πέτρινα χρόνια μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο η Αριστερά που εκφραζόταν από την Ε∆Α (το ΚΚΕ ήταν παράνομο) συμμετείχε στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες, ενώ στελέχη της, ανάμεσά τους και ο Ηλίας Ηλιού, ήταν εξόριστα. Οταν εκτελέστηκε ο Νίκος Μπελογιάννης, το 1952, η Ε∆Α, μέσα στο καταπιεστικό μετεμφυλιακό καθεστώς, χρησιμοποίησε τη Βουλή ως πεδίο διαμαρτυρίας. Η απειλή για τον κοινοβουλευτισμό τότε ήταν αναμφίβολα πιο μεγάλη από το επιχείρημα «μας κυβερνάει ο Μητσοτάκης».

Ας μην κρίνουμε όμως με κριτήρια Αριστεράς, αλλά Συντάγματος. Η νομιμοποίηση της Βουλής γίνεται μέσα από τις εκλογές, όχι από τη διάθεση των πολιτικών αρχηγών ή των βουλευτών που εκλέγονται σε αυτήν. Αμφισβήτηση αυτού του συνταγματικού δεδομένου έγινε μόνο από το νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής, που δήλωνε «δεν μας ενδιαφέρει η Βουλή». Εδώ όμως μιλάμε για δημοκρατικά κόμματα που τα ενδιαφέρει η Βουλή ως πεδίο δημοκρατικής λειτουργίας, λογοδοσίας και ελέγχου.

Το επιχείρημα ότι ένα κόμμα έχει την πλειοψηφία και ψηφίζει όποια νομοσχέδια θέλει είναι ακριβώς αυτό που συμβαίνει στις δημοκρατίες: οι εκλεγμένες πλειοψηφίες νομοθετούν κάνοντας χρήση της εξουσιοδότησης που έχουν. Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, οφείλει να καταθέτει τις δικές της πολιτικές προτάσεις και να ασκεί κριτική και έλεγχο μέσα κι έξω από τη Βουλή. Για κάποιον λόγο ο Αλέξης Τσίπρας δεν το έκανε για πολλά χρόνια.

Ο πρώην πρωθυπουργός θα μπορούσε να αποχωρήσει από τη Βουλή, να καταγγείλει τον απαθή ρόλο των κομμάτων και να επιλέξει έναν άλλο πολιτικό ρόλο. Το έχουν κάνει αρκετοί «πρώην», οι οποίοι και παρέμειναν πρώην επειδή είχαν αυτή την αντίληψη.

Ο Αλέξης Τσίπρας όμως κατέφυγε σε μια παραδοξότητα. Εφυγε από την ακατάλληλη Βουλή ζητώντας να επιστρέψει με το νέο κόμμα του. Αν λοιπόν πιστέψουμε στις δημοσκοπήσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα είναι πάλι πρώτο κόμμα και η ΕΛΑΣ θα έχει έναν αριθμό βουλευτών που, στην καλύτερη περίπτωση, θα είναι γύρω στους 35. Στη νέα Βουλή η οποία θα προκύψει μετά τις εκλογές, η πλειοψηφία θα συνεχίσει να ψηφίζει νόμους και να παίρνει αποφάσεις όπως συμβαίνει στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Αρα, με τη λογική και την πολιτική αντίληψη Τσίπρα, όταν θα εκλεγεί σε αυτήν τη Βουλή που η πλειοψηφία θα παίρνει αποφάσεις, ο ίδιος πρέπει να παραιτηθεί δηλώνοντας και πάλι «δεν μπορώ και δεν θέλω να συμμετέχω τυπικά σε μια Βουλή δημοκρατικά απογυμνωμένη, με ευθύνη κυρίως της πλειοψηφίας». Η δημοκρατία δεν είναι ούτε τσιπροκεντρική ούτε μητσοτακοκεντρική, αλλά συνταγματική.

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν πρόκειται προφανώς να παραιτηθεί, απλώς μεταστρέφει την αντίληψη για το τι είναι ο κοινοβουλευτισμός και πώς λειτουργούν τα κόμματα στη δημοκρατία, σε μια επικίνδυνη αντίληψη για επικοινωνιακή εκλογική χρήση: «Είμαι ο ένας που δεν μοιάζει με κανέναν». Θα μπορούσε να έχει αυτή την αντίληψη αν είχε αποφασίσει να παίξει τον ρόλο εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, κάτι σαν ΣΥΡΙΖΑ-ΜΛ ή ΜΛ-ΣΥΡΙΖΑ. ∆εν έχει όμως τέτοιες προθέσεις. Αντιθέτως, θυμίζει ότι θέλει να ξαναγίνει πρωθυπουργός όχι για τον εαυτό του, αλλά για τη φουκαριάρα τη χώρα. Το πληθωρικό και σωτηριολογικό «εγώ» του Βαγγέλη Βενιζέλου επιστρέφει με τη μορφή του Αλέξη Τσίπρα.

ΥΓ.: Υπάρχει και μια πιο πρακτική απορία. Αφού ο Αλέξης Τσίπρας θα πάρει μαζί του μόνο όσους βουλευτές έχουν παραιτηθεί όπως ο ίδιος (και εκφράζουν την ίδια αντίληψη για τη Βουλή), γιατί διαρρέει πως η βουλευτής Πόπη Τσαπανίδου θα είναι υποψήφια παρότι δεν έχει παραιτηθεί;