Τα ανοιχτά σχολεία των Εξαρχείων και ο φόβος των «άδειων θρανίων»

Η συνύπαρξη, η ανάμιξη παιδιών γηγενών, μεταναστών και προσφύγων, η κοινωνική αλληλεγγύη για γραφική ύλη και οι ομάδες μας με τις αρμοδιότητες, είναι η συνεργατική τάξη μας.

Χαράλαμπος Μπαλτάς 24/12/2019 | 18:23

Το ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς 2019/2020 στην Α2 τάξη μάς βρήκε με τα εργαλεία μας να τα βάζουμε στην πράξη και να πειραματιζόμαστε πάνω στη συγκρότηση της επιθυμίας των παιδιών. Οι ανισότητες ήταν έτοιμες να μας φωτίσουν τον δρόμο για τις ισότητες -μέσα από τη σχολική κουλτούρα, τον πολιτισμό των φτωχών, το παιδαγωγικό κλίμα, τη συμβολική ανταλλαγή (Τι Νέα;, Συμβούλιο τάξης, συνεταιρισμός, παζάρι, αλληλογραφία, συναισθηματική μετεωρολογία), τις χειρονομίες και τη δημοσιότητα (ελεύθερο, κείμενο, ραδιόφωνο, εφημερίδα, τυπογραφείο). Κάνοντας έτσι τα μαθήματα –Μαθηματικά, Γλώσσες, Περιβάλλον, Γεωγραφία– δυναμικούς χώρους κοινοτικής μάθησης.

Η συνύπαρξη, η ανάμιξη παιδιών γηγενών, μεταναστών και προσφύγων, η κοινωνική αλληλεγγύη για γραφική ύλη και οι ομάδες μας με τις αρμοδιότητες, είναι η συνεργατική τάξη μας. Ο συνεταιρισμός (κουμπαράς, παζάρι, ανακύκλωση χέρι με χέρι, κάλαντα) είναι ένα μέρος της οικονομίας μας. Η βιβλιοθήκη, ο κήπος, το παγκάκι και η πόρτα - βιβλιοθήκη, η μέριμνά μας. Βάζουμε βιβλία στην πόρτα - βιβλιοθήκη μας και ζωγραφίζουμε και εκθέτουμε τη δουλειά μας. Και τον χειμώνα θα ολοκληρώσουμε με τον κύριο Νικήτα, τον γεωπόνο, και το φύτεμα στους δύο αυτούς χώρους.

Ο κύκλος με τα πολλά του ονόματα (συμβούλιο, συνέλευση των ζώων, συναισθήματα, διαλέξεις, παζάρι), έτοιμος με δύο καρέκλες παραπάνω να μας περιμένει –μια του αρχηγού που μένει άδεια και μια για κάθε νέο παιδί που περιμένουμε. Κι ο μπερντές μας έτοιμος να μεταβολίσει τη βία με τον Μορφονιό. Και η υπαίθρια τάξη μας χώρος για τη Μελέτη Περιβάλλοντος. Και οι έξοδοί μας στην κοινότητα (Επιγραφικό Μουσείο, Πάρκο Ναυαρίνου, Ταχυδρομείο για Αη Βασίλη, Γαλλικό Ινστιτούτο - κινηματογράφος, Καίτη Φλώρου - η βασίλισσα της γραφομηχανής για κάλαντα, «Καραγκιόζης» για θέατρο Σκιών, «Πυξίδα», Πολυτεχνείο - αρχιτεκτονική) να συμπληρώνουν αυτό που ονειρευόμαστε, αυτό που ονομάζουμε σχολείο της κοινότητας. Και τα «ραντεβού στην κοινότητα», τα Σ/Κ, να είναι αυτή η πολυπόθητη ορατότητα των παιδιών στην πόλη.

Μ’ όλα αυτά υποδεχτήκαμε στην τάξη μας την Αντζελίν Ματζόλι, τη δασκάλα Freinet του φιλμ «Επιτέλους Σχολείο» (2017) –μαζί με τη δασκάλα της ομάδας μας, Νάγια Κομκοτού.

Κι όμως. Οι εκκενώσεις στέγης ως δυστοπία έκαναν τη χρονιά ανήσυχη εξαρχής στα Εξάρχεια. Κλονιστήκαμε. Τα «Αδεια θρανία» των παιδιών είναι η καλλιτεχνική εγκατάσταση που απαντά στην ουτοπία μας «Τα θρανία της άνοιξης». Ο αγώνας που δόθηκε από τους Συλλόγους Γονέων, τα παιδιά και τους λίγους εκπαιδευτικούς του «Σκασιαρχείου» -και όχι μόνο- (έτσι περίπου αποκαλούμαστε) έφεραν αποτελέσματα, φτωχά ή όχι. Οι χώροι μας ήταν ήξεις – αφίξεις.

Χάσαμε παιδιά, τα πήραμε πάλι πίσω, αλλά κι άλλα παιδιά έρχονται να γραφτούν. Οι τάξεις υποδοχής που ήταν τέσσερις πέρυσι, φέτος είναι μία. Και άλλα σχολεία χωρίς τάξεις υποδοχής δεν μπορούν να δεχτούν τα παιδιά στο σχολείο, με αντιδράσεις και του Συλλόγου Διδασκόντων. Ενδεικτικό της σχολικής διαρροής είναι το στρατόπεδο της Κορίνθου. Στα εκατό σχεδόν παιδιά, μόνο δύο έχουν βρει τον δρόμο για το σχολείο. Εκεί είναι και τρία παιδιά που περιμένουν να επιστρέψουν στα Εξάρχεια –ο Αμίρ, η Ντίμπα και ο Μαχντί. Και για το 95ο Νηπιαγωγείο η Αλίν.

Παλαιοτέρα νομίζαμε πως ο δρόμος για το σχολείο είναι μια ταλαιπωρία που αφορούσε άλλες ηπείρους κι άλλες χώρες.

Τώρα καταλαβαίνουμε πως μας χτύπησε την πόρτα. Ομως συνεχίζουμε να γράφουμε παιδιά στο σχολείο. Στο 35ο Αθηνών γράφτηκαν τώρα λίγα λιγότερο από δέκα παιδιά που ήρθαν από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και το σχολείο τους, την «Πυξίδα». Η κοινωνική παιδαγωγική παντού!

Αλλά για τα άλλα παιδιά που δεν έχουν βρει ακόμα τον δρόμο για το σχολείο, κάναμε κάτι ιδιαίτερο. Ηρθαν αυτά στο σχολείο μας κι εμείς πήγαμε στο δικό τους. Και αυτή την πρακτική της συμπερίληψης και της συνύπαρξης θα τη συνεχίσουμε. Ολες αυτές τις ημέρες που είναι αφιερωμένες στα δικαιώματα των παιδιών (20 Νοέμβριου – 10 Δεκεμβρίου) ετοιμαστήκαμε γι’ αυτές τις δύο ημέρες.

Στις 9/12 ήρθαν τα παιδιά από την «Πυξίδα» που δεν έχουν γραφεί ακόμα σε σχολείο και τα ξεναγήσαμε. Και στις 10/12 με τον Γιώργο Μόσχο κάναμε στο χώρο της «Πυξίδας» ένα αξέχαστο εργαστήριο και τραγουδήσαμε: «Εχουμε πολλές ιδέες/ και καλή καρδιά/ το σχολείο μας χωράει/ όλα τα παιδιά».

Μαζί μας και η Ντίνα Borel, δασκάλα Freinet σε σχολείο εδικής αγωγής στην Ελβετία, που μοιράστηκε μαζί μας όλη τη μέρα της τάξης! Και μας επισήμανε πως τα πλάνα εργασίας πρέπει να είναι αναρτημένα στην τάξη, για να παρακολουθούμε το πρόγραμμα των παιδιών!

Επίσης, στις 15/12 διοργανώθηκε στο θέατρο Εξαρχείων εκδήλωση – συζήτηση για τα παιδιά – πρόσφυγες στα Εξάρχεια από τους τρεις συλλόγους γονέων της γειτονιάς. Και προβολή της ταινίας του Ρομέν Γκουπίλ «Ψηλά τα χέρια» (2010) στη «Λαϊκή Συνέλευση Γκύζη», στις 16/12, με κεντρικό αίτημα «Θέλουμε τους συμμαθητές μας πίσω». Και στην 20/12 με το να πηγαίνουμε κινηματογράφο στο Γαλλικό Ινστιτούτο και να λέμε τα κάλαντα στην Καίτη Φλώρου με τον Προκόπη Δάφνο μαζί μας. Κι είμαστε έτοιμοι να διαμαρτυρηθούμε πάλι για τις κλειστές παιδικές χαρές στο Πεδίον του Αρεως με τον καινούργιο χρόνο.

Οι συνελεύσεις της γειτονιάς είναι εν τέλει και συνελεύσεις της τάξης και πορευόμαστε μαζί. Και συνομιλούμε με τις ετερότητες: τον/ την αρχιτέκτονα, το γεωπόνο και τον τυπογράφο.

Και κάναμε ό,τι μπορούσαμε να βρούμε και μια τηλεόραση για τον Ρασίντ, το παιδί - πρόσφυγα που μας το πήραν στο στρατόπεδο της Κορίνθου και το φέραμε πίσω. Και μετά γράμματα στον Αη Βασίλη να ζητάμε γραφική ύλη και να πάρουμε γραμματόσημα και μετά σχολικό παζάρι με την αλληλεγγύη των ανθρώπων της γειτονιάς και του Συλλόγου Γονέων.

Κάθε μέρα, μια καινούργια μέρα. Μέχρι να πούμε πάει ο παλιός ο χρόνος. Και να περιμένουμε την καινούργια ταινία του Γιάννη Γιουλούντα – μετά το «Αγωνίζομαι άρα υπάρχω» (2016) – όπου, μαζί με τις εκκενώσεις των αυτο-οργανωμένων δομών, θα έχουμε στην ταινία και όψεις της κοινωνικής παιδαγωγικής στην οποία ομνύουμε. Πάει ο παλιός ο χρόνος!

Ερχονται τα θρανία της άνοιξης! Ξεκινάμε πάλι από την αρχή!

(20/12/2019)

O Χαράλαμπος Μπαλτάς είναι δάσκαλος στο 35ο Εξαρχείων και μέλος του «Σκασιαρχείου» με «Τα Θρανία της άνοιξης» | babisbaltas1@gmail.com

* Πηγή: efsyn.gr

To koutipandoras.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.