Συμφωνία Τραμπ – Ιράν: Πώς η Ουάσινγκτον συνθηκολόγησε και η υλική πραγματικότητα της ήττας

Ενώ ο επικοινωνιακός μηχανισμός του Λευκού Οίκου σκηνοθετούσε μια εικόνα ισχύος κατά τη διάρκεια των προεδρικών γενεθλίων, η υλική πραγματικότητα επέβαλλε την κατάρρευση ενός ολόκληρου γεωπολιτικού υποδείγματος. Το πρόσφατο μνημόνιο συνεννόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, που έρχεται ως προσωρινή διευθέτηση εξήντα ημερών για την αποκλιμάκωση της στρατιωτικής έντασης, αποτελεί την ομολογία μιας ιστορικής αποτυχίας. Η στρατιωτική περιπέτεια που εγκαινιάστηκε στα τέλη Φεβρουαρίου με ρητό στόχο την «αλλαγή καθεστώτος» στην Τεχεράνη, κατέληξε σε μια αναγκαστική συνδιαλλαγή με τη Ισλαμική Δημοκρατία που παραμένει όρθια και θεσμικά αρραγής. Παρά τις αντιφατικές δηλώσεις των δύο πλευρών, η Ουάσιγκτον σύρθηκε σε μια συμφωνία που περιορίζεται αυστηρά στο πυρηνικό πρόγραμμα, αδυνατώντας να αγγίξει τις βαλλιστικές δυνατότητες και την επιρροή που ασκεί στην ευρύτερη περιοχή η Τεχεράνη.

Η πλέον αποκαλυπτική και ωμή επιβεβαίωση αυτής της συνθηκολόγησης έρχεται από τις πληροφορίες που μετέδωσε το πρακτορείο Fars, σύμφωνα με τις οποίες η συμφωνία προβλέπει ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες και, αμέσως μετά, την επιβολή διοδίων από την Τεχεράνη. Η εξέλιξη αυτή, εάν και εφόσον επιβεβαιωθεί,  επισφραγίζει το τέλος της αμερικανικής θαλασσοκρατίας στην περιοχή.

Η αυταπάτη του ψηφιακού ιμπεριαλισμού και τα υλικά όρια

Το βασικό δομικό σφάλμα της αμερικανικής στρατηγικής υπήρξε η μεταφυσική πεποίθηση ότι η υπερτεχνολογική, κινητική καταστροφή μεταφράζεται αυτόματα σε πολιτική υποταγή. Το Ιράν, εφαρμόζοντας μια εξελιγμένη στρατηγική ασύμμερρης φθοράς, απορρόφησε τα πλήγματα διατηρώντας ανέπαφο τον διοικητικό και στρατιωτικό του πυρήνα, καθώς και το οπλοστάσιο των drones και των πυραύλων του.

Η έκβαση αυτή αναδεικνύει τα ανυπέρβλητα όρια των δυτικών μέσων καταναγκασμού σε ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα, όπου ο εικονικός κόσμος των χρηματοπιστωτικών κυρώσεων προσκρούει στην άρνηση παικτών όπως η Κίνα και η Ρωσία να ευθυγραμμιστούν. Την ίδια ώρα που η Ουάσιγκτον εξαντλούσε τα αποθέματα πυρομαχικών της και μετέφερε το κόστος της κρίσης στην εγχώρια αγορά, με τον πληθωρισμό να πλήττει τους Αμερικανούς πολίτες στα σούπερ μάρκετ και τα καύσιμα, η πολιτισμική αυτοπεποίθηση και η υλική ανθεκτικότητα του Ιράν μετατρέπονταν σε εργαλεία στρατηγικής επικράτησης.

Το πυρηνικό πρόσχημα ως ιδεολογικό καταφύγιο

Στην προσπάθειά της να διασώσει το κύρος της, η αμερικανική διπλωματία επιστρατεύει το αφήγημα της αποτροπής της ιρανικής βόμβας. Πρόκειται για μια προφανή διαστρέβλωση, καθώς η Τεχεράνη είχε ήδη αποδεχθεί αυστηρούς περιορισμούς μέσω της συμφωνίας JCPOA, την οποία ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ είχε μονομερώς ακυρώσει στο παρελθόν, διαλύοντας έναν μηχανισμό που τότε λειτουργούσε.

Η επίκληση ενός ανύπαρκτου πυρηνικού κινδύνου λειτούργησε αποκλειστικά ως ένα προπέτασμα για την επιδίωξη αλλαγής καθεστώτος, σε έναν πόλεμο που ξεκίνησε χωρίς κανένα πρόσχημα που να βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, διακόπτοντας βίαια μια εν εξελίξει διπλωματική διαδικασία. Έχοντας, πλέον, επιβιώσει μιας γενικευμένης επίθεσης, το Ιράν εξέρχεται πολιτικά ενισχυμένο, διαθέτοντας κάθε κίνητρο να αναπτύξει ένα έσχατο αποτρεπτικό μέσο, μακριά από τους διεθνείς μηχανισμούς ελέγχου και διαφάνειας.

Η πιθανή γεωπολιτική ταπείνωση των «διοδίων»

Η αποκάλυψη, εφόσον ισχύσει, για την επιβολή διοδίων μετά το πέρασμα των 60 ημερών αποδομεί πλήρως τη γεωγραφία της αμερικανικής ισχύος. Η ρητορική περί αμερικανικής «εξουσιοδότησης» για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αποτελεί μια γλωσσική απόπειρα συγκάλυψης της πραγματικότητας, καθώς ο έλεγχος του περάσματος παρέμεινε ανέκαθεν στην επιχειρησιακή δικαιοδοσία της Τεχεράνης. Η άρση του ναυτικού αποκλεισμού συνιστά παραδοχή ότι η αμερικανική ναυτική παρουσία ήταν πλέον μη βιώσιμη.

Το γεγονός ότι η υπερδύναμη αποδέχεται να τεθεί το παγκόσμιο εμπόριο και οι δικές της εφοδιαστικές γραμμές υπό καθεστώς ιρανικής φορολόγησης, αποτελεί την απόλυτη υλική αποτύπωση της ήττας. Η αποχώρηση των ΗΠΑ συνοδεύεται επιπλέον από τη ροή δισεκατομμυρίων αποδεσμευμένων δολαρίων και τη δημιουργία ενός γιγαντιαίου ταμείου ανασυγκρότησης για το Ιράν, ανατρέποντας πλήρως τη στρατηγική της οικονομικής ασφυξίας και τροφοδοτώντας την Ισλαμική Δημοκρατία με νέους πόρους.

Η στρατηγική απομόνωση του Ισραήλ

Η νέα αυτή αρχιτεκτονική αφήνει το Ισραήλ σε κατάσταση βαθιάς στρατηγικής απομόνωσης. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, που επένδυσε στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ για την επίλυση των δικών του περιφερειακών αδιεξόδων, παρακολουθεί τώρα τον προστάτη του να αναδιπλώνεται κυνικά. Η ιρανική διπλωματία παγίδευσε την Ουάσιγκτον συνδέοντας το μέτωπο του Λιβάνου με τον Περσικό Κόλπο, αναγκάζοντας τον Λευκό Οίκο να υποβαθμίσει τις επιθέσεις της Χεζμπολάχ και να απαιτήσει ισραηλινή αυτοσυγκράτηση.

Οι τεταμένες επαφές μεταξύ των δύο ηγετών και η ωμή υπενθύμιση του Τραμπ προς τον Νετανιάχου ότι χωρίς τη δική του προστασία θα βρισκόταν ήδη στη φυλακή, αποτυπώνουν το τέλμα στο οποίο έχει φτάσει η μεταξύ τους δυναμική. Ακόμη και η ισραηλινή απόπειρα σαμποτάζ της συμφωνίας μέσω του πρόσφατου πλήγματος στη νότια Βηρυτό οδήγησε απλώς την Ουάσιγκτον στο να προσφέρει πρόσθετα οικονομικά ανταλλάγματα στην Τεχεράνη για να αποφευχθούν αντίποινα. Το εβραϊκό κράτος διεξάγει πλέον μια μάχη οπισθοφυλακής για να διασφαλίσει ελευθερία κινήσεων στη Γάζα και τον Λίβανο, ενώ το Ιράν χρησιμοποιεί την απειλή μιας ευρύτερης ανάφλεξης –για την οποία οι ΗΠΑ δεν έχουν τις αντοχές– ως μοχλό πίεσης.

Η αναδιάταξη του Κόλπου

Μπροστά σε αυτή την εξέλιξη, οι αραβικές μοναρχίες εγκαταλείπουν οριστικά τις «Συμφωνίες του Αβραάμ» και κάθε σκέψη εξομάλυνσης με το Ισραήλ. Αντιλαμβανόμενες την αμερικανική παρουσία ως εστία ανασφάλειας και έναν προστάτη που υπόσχεται ανατροπές αλλά καταλήγει να πληρώνει διόδια, στρέφονται προς εναλλακτικές αρχιτεκτονικές ασφαλείας, περιφερειακής πατρότητας, με τη συμμετοχή της Τουρκίας και του Πακιστάν.

Η ανάγκη εξεύρεσης ενός βιώσιμου modus vivendi με το Ιράν αποτελεί πλέον κοινή συνείδηση στην περιοχή. Ο πόλεμος αυτός ολοκληρώνει τον κύκλο του αφήνοντας τα πράγματα σε χειρότερη κατάσταση για τη Δύση, καταδεικνύοντας τα ιστορικά όρια της αμερικανικής ισχύος και επιβεβαιώνοντας ότι η εποχή της αδιαμφισβήτητης πρωτοκαθεδρίας της στη Μέση Ανατολή έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Διαβάστε επίσης:

Πρακτορείο Fars: «Ελεύθερη διέλευση από το Ορμούζ για 60 ημέρες και μετά διόδια προβλέπει η συμφωνία με τις ΗΠΑ»

Λίβανος: Η Βηρυτός δεν έχει ενημερωθεί για τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν – «Μην επιστρέφετε σπίτια σας»

ΗΠΑ – Ιράν: Προπαρασκευαστικές συνομιλίες στη Ντόχα πριν την υπογραφή συμφωνίας στη Γενεύη

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr