Starwashing: Η διαστημική υπόσχεση ως άλλοθι για τη γήινη καταστροφή

Καθώς η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί ολοένα περισσότερη ενέργεια και υπολογιστική ισχύ, η τεχνολογική ελίτ προκρίνει τη μεταφορά μέρους των υποδομών στο διάστημα. Πίσω από τις διακηρύξεις για «σωτηρία της Γης», η έξαρση της ιδιωτικής διαστημικής δραστηριότητας προκαλεί σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση, θεμελιώνοντας έναν μηχανισμό που μπορεί να περιγραφεί ως «starwashing», δηλαδή το διαστημικό ανάλογο του «greenwashing» (πράσινου ξεπλύματος) .

Από τα γήινα κέντρα δεδομένων στα τροχιακά κάτοπτρα

Η ιστορική τάση του καπιταλιστικού μοντέλου να αναζητά νέες χωρικές διεξόδους κάθε φορά που προσκρούει σε φυσικά όρια –αυτό που ο David Harvey ονομάζει «spatial fix» – λαμβάνει πλέον διαστημικές διαστάσεις. Η αλματώδης αύξηση της ζήτησης για υπολογιστική ισχύ, εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης, καθιστά την εγκατάσταση νέων κέντρων δεδομένων στη Γη περιβαλλοντικά μη βιώσιμη.

Απέναντι σε αυτό το αδιέξοδο, η Σίλικον Βάλεϊ προτείνει την τοποθέτηση κέντρων δεδομένων εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τον πλανήτη. Παράλληλα, για την αντιμετώπιση των ενεργειακών αναγκών κατά τη διάρκεια της νύχτας, διατυπώνεται η πρόταση αποστολής τροχιακών κατόπτρων που θα διοχετεύουν ηλιακό φως σε ηλιακά πάρκα μετά τη δύση του ηλίου.

Αυτά τα σενάρια δεν συνιστούν κάποιου είδους λογοτεχνίας του φανταστικού, αλλά επίσημες επιχειρηματικές στρατηγικές που προωθούν ο Ίλον Μασκ, ο Τζεφ Μπέζος και άλλες νεοφυείς εταιρείες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Reflect Orbital από την Καλιφόρνια, η οποία σχεδιάζει αρχικά έναν αστερισμό 57 δορυφόρων για την αντανάκλαση ηλιακού φωτός, με την υπόσχεση της «άφθονης ενέργειας» και ενός «υγιέστερου πλανήτη».

Σήμερα, ο ιδιωτικός τομέας ηγείται της νέας διαστημικής κούρσας, εκτοξεύοντας περισσότερους πυραύλους από ό,τι όλοι οι κρατικοί φορείς μαζί!

Από τους κρατήρες στη Σελήνη στη φθορά της ατμόσφαιρας

Η επέκταση αυτή μετατρέπει το διαστημικό περιβάλλον σε πεδίο συσσώρευσης επικίνδυνων απορριμμάτων. Ο διογκούμενος όγκος μεταλλικών συντριμμιών εγκυμονεί τον κίνδυνο αλυσιδωτών συγκρούσεων, δημιουργώντας ένα στρώμα απορριμμάτων που απειλεί κάθε μελλοντική τροχιακή δραστηριότητα.

Η πραγματικότητα αυτή επιβεβαιώθηκε όταν στάδιο χρησιμοποιημένου πυραύλου –το οποίο αρχικά είχε αποδοθεί σε αποστολή της SpaceX, αλλά μεταγενέστερες αναλύσεις το ταυτοποίησαν ως κινεζικό πύραυλο Long March 3C της αποστολής Chang’e 5-T1– προσέκρουσε στη Σελήνη με ταχύτητα περίπου 9.300 χιλιομέτρων την ώρα, ανοίγοντας νέο κρατήρα στην επιφάνειά της.

Ωστόσο, οι συνέπειες της επέκτασης εταιρειών όπως η SpaceX και η Blue Origin επιστρέφουν άμεσα στη Γη. Η κατασκευή και οι εκτοξεύσεις συνεπάγονται σημαντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, οι επίγειες εγκαταστάσεις υποβαθμίζουν τα τοπικά οικοσυστήματα, ενώ η πληθώρα των δορυφόρων προκαλεί εκτεταμένη φωτορύπανση και στερεί από την ανθρωπότητα τη θέαση του έναστρου ουρανού.

Σε επιστημονικό επίπεδο, οι επιπτώσεις στη γήινη ατμόσφαιρα είναι βαθύτερες. Οι πυραυλοκινητήρες απελευθερώνουν αιθάλη και ενώσεις χλωρίου στη στρατόσφαιρα, συμβάλλοντας στην καταστροφή του στρώματος του όζοντος που προστατεύει τη ζωή από την υπεριώδη ακτινοβολία. Παράλληλα, εκλύουν υδρατμούς που εγκλωβίζουν τη θερμότητα, ενισχύοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Κατά την καταστροφή και επανείσοδο των δορυφόρων στην ατμόσφαιρα, απελευθερώνεται σκόνη οξειδίου του αλουμινίου, η οποία μεταβάλλει τη χημεία της ανώτερης ατμόσφαιρας, προκαλώντας υπερθέρμανση, σκέδαση του ηλιακού φωτός και διαταραχές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία.

Η κατασκευή του «starwashing»

Η πρακτική της συστηματικής υποβάθμισης των περιβαλλοντικών κινδύνων, παράλληλα με την προβολή του μηνύματος ότι οι διαστημικές δραστηριότητες θα σώσουν τον πλανήτη, περιγράφεται από τη Melissa E. Yingling ως «starwashing». Ο όρος δεν αφορά απλώς την απόκρυψη της ρύπανσης, όπως το κλασικό greenwashing· επιστρατεύει τη γοητεία της κατάκτησης του διαστήματος –αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί «διαστημικό μεγαλείο»– για να νομιμοποιήσει εξορυκτικές δραστηριότητες στη γη  και να παρουσιάσει την τεχνολογική «φυγή προς τα μπρος» (ή προς τα πάνω) ως αναπόφευκτη πρόοδο.

Οι εταιρείες επικαλούνται ένα υποτιθέμενο συνολικό όφελος για την ανθρωπότητα και προβάλλουν «πράσινα» διαπιστευτήρια για να αποσπάσουν την προσοχή από τη ρύπανση που δημιουργούν. Για παράδειγμα, η Blue Origin διακηρύσσει ότι αποστολή της είναι «να αποκαταστήσει και να διατηρήσει τη Γη», προβάλλοντας τους επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους, τα καθαρότερα καύσιμα και τις κλιματικά ουδέτερες τεχνολογίες.

Όλη αυτή η μονομερής έμφαση στην τεχνολογική πρόοδο λειτουργεί ως μηχανισμός αποπροσανατολισμού από την πραγματική αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης στη Γη. Η τεχνολογική ελίτ επιχειρεί να καλλιεργήσει μια τεχνητή αισιοδοξία, την ίδια στιγμή που η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί για την πορεία προς έναν θερμότερο και αβίωτο κόσμο.

Διαλεκτική της τεχνολογίας και πλανητικά όρια

Η κριτική αποτίμηση του φαινομένου δεν συνεπάγεται την ολοκληρωτική απόρριψη της διαστημικής τεχνολογίας. Οι δορυφόροι ανίχνευσης μεθανίου έχουν αποκαλύψει τα τελευταία χρόνια τεράστιες διαρροές από εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, που ξεπερνούσαν δραματικά τις επίσημες αναφορές, παρέχοντας κρίσιμα δεδομένα για τον περιορισμό των εκπομπών. Επιπλέον, η εμπειρία της θέασης της Γης από το διάστημα –το επονομαζόμενο «φαινόμενο της συνολικής θέασης» (overview effect)– έχει μετατρέψει πολλούς αστροναύτες σε ενεργούς υποστηρικτές της προστασίας του κλίματος.

Ωστόσο, η ύπαρξη αυτών των εργαλείων δεν πρέπει να νομιμοποιεί τα κυρίαρχα αφηγήματα. Η δημιουργία κλειστών διαστημικών αποικιών, όπου η ανθρώπινη διαβίωση θα είναι αυστηρά περιορισμένη, δεν συνιστά απάντηση στην υπαρξιακή κρίση του πλανήτη. Αντιθέτως, η εμμονή με την εξω-πλανητική διαφυγή αγνοεί το πεπερασμένο του πλανήτη (Planetary Boundaries) που έχει περιγράψει η επιστημονική κοινότητα, δηλαδή τα βιοφυσικά όρια εντός των οποίων μπορεί να παραμείνει ασφαλής η ανθρώπινη ανάπτυξη.

Το κοινό ανθρώπινο εγχείρημα οφείλει λοιπόν  να είναι η διασφάλιση ενός βιώσιμου κόσμου εντός αυτών των ορίων και όχι η φυγή σε άλλους –κατά κύριο λόγο τεχνητούς– κόσμους όταν θα έχει καταστρέψει τελείως τον πλανήτη ο καπιταλισμός.

Διαβάστε επίσης:

Ο μύθος του ουδέτερου εργαλείου: Γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι στυλό, αλλά μαστίγιο

Βιολογικά όπλα, AI και η βιομηχανία του υπαρξιακού φόβου – Όταν η εξουσία διαχειρίζεται το αδιανόητο

Φυσικό αέριο: Η μεγάλη απάτη των εταιρειών – Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr