Σαν σήμερα το 1970: Η Τζάνις Τζόπλιν φεύγει από τη ζωή και γίνεται «μέλος» του The 27 Club

Σαν σήμερα, στις 4 Οκτωβρίου 1970, η θρυλική Αμερικανίδα τραγουδίστρια της μπλουζ και ροκ, Τζάνις Τζόπλιν, αφήνει την τελευταία της πνοή στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνια. Σε ηλικία μόλις 27 ετών πέθανε η Τζόπλιν, με αποτέλεσμα να μπει στη μακρά λίστα του 27 Club, των καλλιτεχνών δηλαδή που έφυγαν από τη ζωή στην ηλικία αυτή. Και, παρά το γεγονός ότι έφυγε αρκετά νέα από τη ζωή, η επιρροή της στη ροκ μουσική διατηρείται ανεξίτηλη μέχρι και σήμερα.

Το «ταξίδι» της Τζάνις Τζόπλιν

H Τζάνις Τζόπλιν γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1943 στο Πορτ Άρθουρ και ήταν γόνος μιας οικογένειας μεσοαστικής τάξης στο νοτιοανατολικό Τέξας. Ήταν το μεγαλύτερο από τα τρία παιδιά του Σεθ και της Ντόροθι Τζόπλιν, οι οποίοι καλλιέργησαν το ενδιαφέρον της για τη μουσική και την τέχνη – πιθανώς και του επαναστατικού της χαρακτήρα.

Στο σχολείο, παρά την εικόνα που μπορεί να έχουν οι περισσότεροι για την Τζόπλιν, ήταν ένα παιδί που βίωσε εκφοβισμό για την εξωτερική της εμφάνιση, το αγορέ στυλ της, τις ριζοσπαστικές απόψεις της και το στυλ της. Καταφύγιο από τον εκφοβισμό ήταν για την Τζόπλιν η ζωγραφική και να ακούει φολκ και μπλουζ μουσική, ειδικά καλλιτέχνες όπως Μπέσι Σμιθ, Λιντ Μπέλι, Οντέτα και Μπιγκ Μάμα Θόρντον.

Ωστόσο, ακόμα και μετά την αποφοίτηση της, η απόρριψη από τους συμμαθητές της, την είχε πληγώσει. Σύμφωνα με αναφορά του Britannica, σε μια εμφάνισή της στο The Dick Cavett Show το 1970, είπε: «Με κορόιδευαν έξω από την τάξη, έξω από την πόλη και έξω από την πολιτεία».

Η Τζόπλιν φοίτησε στο Lamar State College of Technology και στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, προτού τα παρατήσει το 1963 για να τραγουδήσει φολκ τραγούδια και ιδιαίτερα μπλουζ σε κλαμπ του Τέξας. Στη συνέχεια, κατευθύνθηκε προς το Σαν Φρανσίσκο, βρίσκοντας τελικά τη θέση της στη διαβόητη γειτονιά Χάιτ Άσμπερι.

Γνώρισε τον κιθαρίστα Γιόρμα Κόκονεν (ο οποίος αργότερα έγινε μέλος του θρυλικού ροκ συγκροτήματος του Σαν Φρανσίσκο, Jefferson Airplane) και οι δύο ηχογράφησαν μια σειρά τραγουδιών μαζί με τη σύζυγό του, Μαργαρίτα, η οποία έδινε το ρυθμό με τη γραφομηχανή της. Αυτά τα κομμάτια – συμπεριλαμβανομένων κλασικών τραγουδιών μπλουζ όπως τα «Trouble in Mind» και «Nobody Knows You When You’re Down and Out» – θα εμφανιστούν αργότερα ως το περιβόητο πειρατικό άλμπουμ «Typewriter Tapes».

Επιστρέφοντας στο Τέξας για να ξεφύγει από τις υπερβολές του Χάιτ Άσμπερι, εισήχθη στο Πανεπιστήμιο του Λάμαρ στο τμήμα Κοινωνιολογίας, ζώντας μια πιο «συμβατική» ζωή, παρά τις περιστασιακές εξορμήσεις της για εμφανίσεις στο Όστιν. Το 1966, όμως, η Καλιφόρνια την γοήτευσε ξανά, και η Τζόπλιν εντάχθηκε στο ψυχεδελικό ροκ συγκρότημα «Big Brother and the Holding Company». Η υιοθέτηση του iconic πλέον στυλ της, με στρογγυλά μεγάλα γυαλιά, φριζαρισμένα μαλλιά και εκκεντρικές επιλογές στην ένδυση με το χίπικο στυλ να κυριαρχεί, ενίσχυσε ακόμα περισσότερο τη φήμη της. Για πολλούς, μέχρι και σήμερα, αυτή η εικόνα είναι βαθιά αποτυπωμένη στο μυαλό τους όταν σκέφτονται την Τζάνις Τζόπλιν.

Monterey Pop Festival: Η «γέννηση» ενός θρύλου

Το πρωτοποριακό Διεθνές Φεστιβάλ Ποπ του Μοντερέι (16-18 Ιουνίου 1967), όπως υπογραμμίζει ο επίσημος ιστότοπος της Τζάνις Τζόπλιν, μεταμόρφωσε την καριέρα της καλλιτέχνιδας, ενώ αποτέλεσε και το έναυσμα για φεστιβάλ όπως το Γούντστοκ. Η Τζόπλιν έφτασε στον ειδυλλιακό χώρο της Έκθεσης της Κομητείας Μοντερέι ως μέλος του συγκροτήματος Big Brother and the Holding Company, το οποίο ήταν σχεδόν άγνωστο εκτός Σαν Φρανσίσκο.

Μέχρι το τέλος του Σαββατοκύριακου, είχε γίνει το επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής των μέσων ενημέρωσης και θα την αναζητούσαν ο πρόεδρος της Columbia Records, Κλάιβ Ντέιβις, και ο μάνατζερ του Μπομπ Ντίλαν, Άλμπερτ Γκρόσμαν. Στην πορεία της προς τη σούπερ σταρ, «η πραγματική βασίλισσα του φεστιβάλ» – όπως την αποκάλεσε ένας δημοσιογράφος – θα αποτελούσε το αποκορύφωμα του διάσημου ντοκιμαντέρ του Ντ. Πένμπέικερ του 1968, «Monterey Pop».

Woodstock 1969: Τρεις μέρες αγάπης, ειρήνης και μουσικής

Με το σύνθημα «τρεις μέρες ειρήνης και μουσικής», το Γούντστοκ του 1969 αποτέλεσε το αποκορύφωμα των πολιτισμικών αλλαγών που είχαν λάβει χώρα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας.
Από τη μουσική, τη λογοτεχνία και τη μόδα έως τις στάσεις απέναντι στο σεξ και τα ναρκωτικά, πολλοί επηρεάστηκαν από την κοινωνική αναταραχή που ζούσε η Αμερική. Ήταν η περίοδος που ο πόλεμος στο Βιετνάμ βρισκόταν σε εξέλιξη, με περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους να συγκεντρώνονται για να δείξουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι η ειρήνη κι η αγάπη μπορούν να υπερκεράσουν κάθε εμπόδιο.

Έλεν Σάντερ, Γούντστοκ: «Ήταν 2 π.μ. όταν η Τζάνις πήγε στο Γούντστοκ. Κανείς δεν ήταν κουρασμένος, το πρωινό της νύχτας ήταν μελαγχολικό και συναρπαστικό».

Η Τζόπλιν συμφώνησε να παίξει τη δεύτερη (και μεγαλύτερη) ημέρα του φεστιβάλ, στις 17 Αυγούστου 1969. Όταν έφτασε στις 15 Αυγούστου 1969 στο Μπέθελ της Νέας Υόρκης, τον τόπο της εκδήλωσης, έφερε τη νέα της ομάδα μουσικών, που πρόσφατα ονομάστηκε Kozmic Blues Band.

Οι καθυστερήσεις λόγω βροχής και οι επιπλοκές που προέκυψαν από το τεράστιο πλήθος ανέτρεψαν εντελώς το πρόγραμμα των εμφανίσεων και προκάλεσαν τεχνικά προβλήματα. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, το Σάββατο 16 Αυγούστου, οι Grateful Dead έπαιξαν ένα καταστροφικό live. Ο ηχολήπτης τους, Όουσλει Στάνλει, έκανε παρεμβάσεις στο σύστημα ήχου, με αποτέλεσμα ο Μπομπ Γουέιρ να υποστεί ηλεκτροπληξία από ένα μικρόφωνο. Στη συνέχεια, εμφανίστηκαν οι Creedence Clearwater Revival, οι οποίοι έδωσαν ένα καλό live.

Όταν η Τζάνις και το συγκρότημα συνέχισαν την επόμενη εμφάνιση, ήταν περίπου 2:30 π.μ. Ήταν η ενδέκατη καλλιτέχνης που έπαιξε στην κεντρική σκηνή του φεστιβάλ από τότε που ξεκίνησαν τα live την Παρασκευή. Ήταν άγρυπνη για περίπου 36 ώρες, και μόλις ανέβηκε στη σκηνή, η τεράστια μάζα του θορυβώδους κοινού – αν και ως επί το πλείστον τυλιγμένη στο σκοτάδι – την ενεργοποίησε.

Η συνηθισμένη της υψηλή ενέργεια χτίστηκε σταδιακά στο εναρκτήριο τραγούδι «Raise Your Hand». Στα μισά του τραγουδιού των πέντε και μισού λεπτών, η αδρεναλίνη της εκτοξεύτηκε στα ύψη και η φωνή της δυνάμωσε καθώς ζητούσε το κοινό να κάνει το γνωστό «raise your hands in the air».

Το συγκρότημα συνέχισε κατευθείαν σε ένα άλλο κομμάτι που ηχογράφησε για το νέο της άλμπουμ: το «As Good as You’ve Been to This World» του μπλουζίστα από το Σικάγο με ελληνικές ρίζες, Νικ Γκραβενίτη. Και πάλι, το τραγούδι ξεκίνησε με μια μακρά ορχηστρική εκτέλεση που παρουσίαζε το τμήμα των κόρνων, διακοπτόμενη από ένα σόλο τρομπέτας. Τα φωνητικά της Τζάνις δεν εμφανίστηκαν μέχρι και τρία και πλέον λεπτά μετά την έναρξη της μελωδίας, όταν μάγεψε το κοινό ουρλιάζοντας και φωνάζοντας με τον δικό της, μοναδικό τρόπο.

Η Τζάνις εντυπωσίασε το Woodstock επιστρέφοντας στο ρεπερτόριό της από τους Big Brother μέσω του θρυλικού «Summertime». Ακολούθησε ένα νέο τραγούδι από τα πολλά που ερμήνευσε: το «Try» (Just a Little Bit Harder), ένα μελωδικό κομμάτι γραμμένο από τον Τζέρι Ραγκοβόι ειδικά για την Τζάνις. Ο Ραγκοβόι είχε συνυπογράψει το πρώτο της smash, το «Piece of My Heart», το οποίο ηχογραφήθηκε αρχικά από την Έρμα Φράνκλιν. Το «Try» θα ήταν το μεγαλύτερο single στο άλμπουμ των Kozmic Blues .

Το επόμενο τραγούδι ήταν το «Kozmic Blues», το οποίο ενέπνευσε τον τίτλο του επερχόμενου άλμπουμ της. Παρουσιάζοντάς το, είπε στο πλήθος: «Μιλώντας για τα kozmic blues, αν δεν καταλαβαίνετε τι εννοώ, σύντομα θα καταλάβετε». Άφησε ένα χαρακτηριστικό της γελάκι, προτού ξεκινήσει μια υπέροχη εκδοχή της πιο προσωπικής – και πανέμορφης – μπαλάντας της.

Για να ανεβάσει τη διάθεση, παρουσίασε στη συνέχεια τον μαγευτικό Snooky Flowers, δίνοντάς του το μικρόφωνο και την κεντρική σκηνή. Ο Flowers προσπάθησε όσο καλύτερα μπορούσε να κερδίσει το πλήθος που διψούσε για Τζόπλιν, και τελικά τα κατάφερε με τη δική του εκδοχή του «Can’t Turn You Loose» του Ότις Ρέντινγκ.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ, κανένας άλλος headliner δεν έδωσε τέτοια έμφαση σε ένα άγνωστο μέλος του συγκροτήματος. Με ένα μεγάλο χαμόγελο στο πρόσωπό της και τα πόδια της ξυπόλητα, η Τζάνις Τζάπλιν άφησε τον εαυτό της ελεύθερο, χορεύοντας με και γύρω από τον Flowers, ενώ τραγουδούσε «Snooky Flowers! Ναι!» φώναξε, καθώς οι κόρνες τερμάτιζαν το τραγούδι.

Επιστρέφοντας στην κεντρική σκηνή, παρουσίασε ένα από τα τραγούδια του Γκραβενίτη, το «Work Me, Lord». Το συγκεκριμένο κομμάτι ήταν το μεγαλύτερο σε διάρκεια τραγούδι του σετ, με διάρκεια πάνω από οκτώμισι λεπτά. Στη συνέχεια όμως η φωνή της την εγκατέλειψε.

Μετά από 36 ώρες άγρυπνη και τραγουδώντας a cappella σε μισό εκατομμύριο ανθρώπους, στις 3:15 π.μ., η Τζόπλιν είχε προσφέρει ένα μοναδικό live. Τα χειροκροτήματα καταγράφουν την εκρηκτική επίδραση που είχε στο κοινό – το οποίο είχε ανέβει αισθητά περίπου στα μισά του live. Ολοκληρώνοντας, η Τζόπλιν επέστρεψε για το καθιερωμένο encore, πραγματοποιώντας μια up tempo εκδοχή του πρώτου της νούμερο ένα smash «Piece of My Heart», με τη φωνή της να αναζωογονείται πλήρως.

Έδωσε τα πάντα όμως για το τελευταίο τραγούδι της βραδιάς – αυτό που την είχε εκτινάξει στην κορυφή όταν το είχε ερμηνεύσει με τους Big Brother στο Monterey μόλις δύο χρόνια πριν: την ασύγκριτη διασκευή της στο «Ball & Chain«» του Willie Mae “Big Mama” Thornton. Λουσμένη στον ιδρώτα, αλλά αρνούμενη να τα παρατήσει, ολοκλήρωσε το live που διήρκεσε και πλέον μία ώρα γύρω στις 3:30 π.μ.

Ο θάνατος και η κληρονομιά της Τζόπλιν

Η Τζάνις Τζόπλιν σχημάτισε το συγκρότημα Kozmic Blues Band, με το οποίο έφτασε στο νούμερο πέντε στο Billboard chart άλμπουμ το 1969 με το I Got Dem Ol’ Kozmic Blues Again Mama!. Με τη μπάντα εμφανίστηκε στο Γούντστοκ, ωστόσο, δεν ήταν ικανοποιημένη με το live της. Λίγο αργότερα το γκρουπ διαλύθηκε και η Τζόπλιν άρχισε να κάνει τακτική χρήση ηρωίνης.

Το 1970, αρραβωνιασμένη και με τη ζωή της να φαινόταν να πηγαίνει καλά, η Τζόπλιν ηχογράφησε ένα άλμπουμ με το νέο της συγκρότημα, τους Full Tilt Boogie Band, όταν πέθανε από υπερβολική δόση ηρωίνης, σύμφωνα με το Britannica.

Κυκλοφόρησε μετά θάνατον, το άλμπουμ Pearl, βρέθηκε στην κορυφή των charts το 1971, όπως και το single «Εγώ και ο Μπόμπι ΜακΓκι». Το άλμπουμ περιείχε επίσης το τραγούδι «Mercedes Benz», μια σαρκαστική προσποίηση του καταναλωτισμού που έγραψε με τον τραγουδοποιό της φολκ Μπομπ Νόιγουιρθ, βασισμένη σε ένα ποίημα του ιδρυτή του κινήματος Μπιτ, Μάικλ ΜακΚλουρ.

Η κληρονομιά της Τζάνις Τζόπλιν στην ιστορία της ροκ είναι τεράστια. Οφείλεται, όχι μόνο στη δύναμή της ως τραγουδίστρια αλλά και στην έντασή της ως ερμηνεύτρια, η οποία ερχόταν σε αντίθεση με τις συμβάσεις που υπαγόρευαν τον τρόπο που έπρεπε να ενεργεί μια «τραγουδίστρια». Η ακατέργαστη, εμποτισμένη με μπλουζ φωνή της -επηρεασμένη από πρωτοπόρους Αφροαμερικανούς καλλιτέχνες της μπλουζ- συνδυαζόταν με τις ανεμπόδιστες σωματικές της κινήσεις. Τα δύο στοιχεία συγχωνεύτηκαν σε μια μαγευτική επίδειξη ψυχής που λίγοι πίστευαν ότι θα μπορούσε να πετύχει μια λευκή τραγουδίστρια.

Πηγές: britannica.com, janisjoplin.com

Διαβάστε επίσης:

Τζέιμς Ντιν: Το τραγικό τέλος του «επαναστάτη» του Χόλιγουντ

18 Σεπτεμβρίου 1970: Σαν σήμερα πέθανε ο θρυλικός κιθαρίστας Τζίμι Χέντριξ

16 Αυγούστου 1977: Σαν σήμερα φεύγει από τη ζωή ο Έλβις Πρίσλεϊ

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr