Για τον Άλκη Αλκαίο που πέθανε σαν σήμερα

Ο «Φλεβάρης 1848» ήταν το πρώτο στιχούργημα του Άλκη Αλκαίου που έγινε τραγούδι από τον συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο το 1978 για το δίσκο «Τραγούδια της λευτεριάς» με ερμηνεύτρια τη Μαρία Δημητριάδη. Ένα χρόνο πριν ο Μικρούτσικος είχε διαβάσει ένα δημοσιευμένο ποίημα του Αλκαίου στον «Ριζοσπάστη» κι έτσι τον αναζήτησε. Η συνεργασία τους κράτησε ως το θάνατο του ποιητή, αποδίδοντας ολόκληρους κύκλους τραγουδιών και μεμονωμένα τραγούδια ερμηνευμένα από τις μεγαλύτερες φωνές υπό τη μπαγκέτα του Μικρούτσικου (Χ. Αλεξίου, Μ. Μητσιάς, Δ. Μητροπάνος, Β. Παπακωνσταντίνου, Χ. Θηβαίος, Μ. Πασχαλίδης, Δ. Θεοδόσης κ.α.) 

Μια τρυφερή μπαλάντα στη μνήμη του Μάνου Λοΐζου έγραψαν από κοινού ο Άλκης Αλκαίος και ο Νότης Μαυρουδής. Το τραγούδι ηχογραφήθηκε το 1984, δύο χρόνια μετά την αναχώρηση του Λοΐζου, ερμηνευμένο από τη Χορωδία Ομίλου Πατραϊκής Μαντολινάτας και μικτή χορωδία με τις φωνές των Γιώργου Μεράντζα, Ανδρέα Μικρούτσικου, Σάκη Μπουλά, Κώστα Θωμαΐδη, Γιάννη Σαμσιάρη και Θανάση Νικόπουλου. Τη σαιζόν 1987 – 88 η Νένα Βενετσάνου το συμπεριέλαβε στο πρόγραμμα της στον Σείριο του Μάνου Χατζιδάκι (συνοδεία του συνθέτη Μαυρουδή στην κιθάρα), ενώ το ’88 ηχογραφήθηκε live και με την Αρλέτα στο άλμπουμ «Δέκα και μία νύχτες» από το θέατρο «Περοκέ». Το «Πρωινό τσιγάρο» ηχογράφησαν ακόμα οι Γιώργος Νταλάρας – Χάρις Αλεξίου, Κώστας Σμοκοβίτης, Αναστασία Μουτσάτσου, το σχήμα Τρίφωνο και η Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου.

Το «Ερωτικό», γνωστό και ως «Με μια πιρόγα», εντάχθηκε στο άλμπουμ «Εμπάργκο» (1982) του Θάνου Μικρούτσικου και ήταν η πρώτη φορά που ο Άλκης Αλκαίος υπέγραφε τους στίχους ενός ολόκληρου δίσκου. Είχαν προηγηθεί ο «Φλεβάρης 1848» και η «Μπαλάντα ενός φιλήσυχου», αμφότερα του Μικρούτσικου για τη φωνή της Μαρίας Δημητριάδη στα «Τραγούδια της λευτεριάς» (1978) και στο πολυσυλλεκτικό «Δελτίο καιρού» (1980). Σηματοδότησε επίσης την πρώτη συνεργασία μεταξύ του συνθέτη και του ερμηνευτή Μανώλη Μητσιά. Το ίδιο κομμάτι επανεξέτασε ο Μικρούτσικος με άλλη ενορχήστρωση για τη φωνή της Χαρούλας Αλεξίου στο άλμπουμ «Η αγάπη είναι ζάλη» (1986). Πρόκειται για ένα ωραιότατο ζεϊμπέκικο, ίσως το πλέον δημοφιλές του συνθέτη, που κατάφερε να βάλει την – υπερρεαλιστικών αποχρώσεων – ποίηση του Αλκαίου στα χείλη όλων. Έτσι, δεν είναι τυχαίο που το ίδιο τραγούδι ηχογραφήθηκε μέσα στα χρόνια, κυρίως live, με πολλούς ακόμη τραγουδιστές, από τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου και τον Δημήτρη Μητροπάνο μέχρι τον Φίλιππο Νικολάου και τον Νότη Σφακιανάκη.

Άλλος ένας ολόκληρος δίσκος σε στίχους Άλκη Αλκαίου ήταν και το «Εντελβάις» (1999) σε μουσική Μάριου Τόκα για τη φωνή του Δημήτρη Μητροπάνου. Ο δίσκος σημείωσε εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία, αποτελούμενος από καθαρόαιμα λαϊκά τραγούδια και λαϊκότροπες μπαλάντες, σαν το ομότιτλο κομμάτι. Το 2017 κυκλοφόρησε ακόμη ένας δίσκος σε μουσική Τόκα και στίχους Αλκαίου, εν τη απουσία των δημιουργών του, με ερμηνευτή τον Μίλτο Πασχαλίδη. 

Στο άλμπουμ «13.000 μέρες» (1998), έκτο κατά σειρά προσωπικό δίσκο του Σωκράτη Μάλαμα, είχαμε την πρώτη συνεργασία του τραγουδοποιού με τον ποιητή Άλκη Αλκαίο σε τρία τραγούδια: Το «Κοντραπούντο» που ακούμε εδώ, το «Της αγκαλιάς η ξενιτιά» και το «Νησί των πειρατών». Όλα τα επόμενα χρόνια ο Μάλαμας δεν σταμάτησε να μελοποιεί μεμονωμένα στιχουργήματα του Αλκαίου με αποκορύφωμα το άλμπουμ «Πέρασμα» (2010), εξ ολοκλήρου σε στίχους Αλκαίου, για τη φωνή της Μελίνας Κανά. 

Το 2007 κυκλοφόρησε με την επιμέλεια του Γιώργου Νταλάρα και του συνθέτη Μιχάλη Κουμπιού ένα άλμπουμ – αφιέρωμα στον Άλκη Αλκαίο. Στην έκδοση, που είχε τίτλο «Οι τροβαδούροι της καρδιάς μου», συμμετείχαν πολλοί συνθέτες, τραγουδοποιοί και ερμηνευτές, οι οποίοι μελοποίησαν και τραγούδησαν Αλκαίο: Βαγγέλης Γερμανός, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Μίλτος Πασχαλίδης, Αρλέτα, Χάρης & Πάνος Κατσιμίχας, Μιχάλης Κουμπιός, Νίκος Ζούδιαρης, Νίκος Πορτοκάλογλου κ.α. Τα τραγούδια δεν έγιναν ευρέως γνωστά, πάντως κατά γενική ομολογία επρόκειτο για ένα άλμπουμ με εξαιρετικές στιγμές, σαν την «Εχεμύθεια» με τη μουσική του Ζούδιαρη να φλερτάρει με το blues, για τη φωνή της Αρλέτας. 

Μία άλλη αξιόλογη ανεξάρτητη έκδοση – αφιέρωμα στον Άλκη Αλκαίο ήταν το άλμπουμ «Φέρε μαζί σου χρόνο» (2017) με την Ομάδα Φωνητικής Έκφρασης και τα Μουσικά Σύνολα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας υπό την εποπτεία της Μαρίας Θωΐδου στη φωνητική διδασκαλία και στην όλη παραγωγή. Ο δίσκος περιείχε διασκευές τραγουδιών σε στίχους Αλκαίου με τις νέες ενορχηστρώσεις του Μανώλη Ανδρουλιδάκη, ενώ ειδικά για το εξώφυλλο ο ζωγράφος Λάκης Μουρατίδης φιλοτέχνησε το πορτραίτο του ποιητή, που είχε ήδη φύγει από τη ζωή. Εδώ ακούμε το «Ιπτάμενο χαλί» σε μουσική του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα με τις νεανικές φωνές της Άννας Θωΐδου και της Κατερίνας Φουτάκη.