Πως ξεκίνησε το Halloween και ποια έθιμα περιλαμβάνει

Το Halloween ή Χαλοουίν, συγκαταλέγεται στις παλαιότερες παραδόσεις του κόσμου, έχοντας άμεση συσχέτιση με παγανιστικές και θρησκευτικές προσεγγίσεις. Παρόλο που στην Ελλάδα έχουμε συνδεδεμένο το Halloween με πάρτι, τρομακτικές αμφιέσεις, φαναράκια, σκαλίσματα κολοκύθας και μοίρασμα γλυκών (trick or treat), σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, αλλά κατά βάση στη Βόρεια Αμερική, η τήρηση του Χαλοουίν έχει θρησκευτικό χαρακτήρα, καθώς σηματοδοτεί την έναρξη μιας τριήμερης χριστιανικής περιόδου προς τιμήν των νεκρών, που φέρει την ονομασία «Allhallotide».

Ιστορική αναδρομή του Halloween

Οι καταβολές του Halloween, σύμφωνα με τον ιστότοπο Britannica, προέρχονται από το φεστιβάλ του Samhain των Κελτών της αρχαίας Βρετανίας και Ιρλανδίας. Την ημέρα που αντιστοιχεί η 1η Νοεμβρίου στα σύγχρονα ημερολόγια, πιστεύεται ότι ξεκινούσε η νέα χρονιά. Η συγκεκριμένη ημερομηνία θεωρούνταν κι η αρχή της χειμερινής περιόδου, όπως τα κοπάδια επέστρεφαν στα βοσκοτόπια τους και ανανεώνονταν οι αγροτικές εκτάσεις.

Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ Samhain, πιστεύεται ότι οι ψυχές όσων είχαν πεθάνει επέστρεφαν για να επισκεφτούν τα σπίτια τους, ενώ όσοι είχαν πεθάνει κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, ότι ταξίδευαν στον άλλο κόσμο.

Οι άνθρωποι τοποθετούσαν φωτιές στις κορυφές των λόφων για να ανάψουν ξανά τις φωτιές της εστίας τους για τον χειμώνα και για να τρομάξουν τα κακά πνεύματα, όπου, σε ορισμένες περιπτώσεις, μεταμφιέζονταν ή φορούσαν μάσκες, για να αποφύγουν να γίνουν αντιληπτοί από τα φαντάσματα που θεωρούσαν ότι ήταν παρόντα.

Μέσω αυτών των ενεργειών, πέρασαν στους λαϊκούς μύθους τα δημοφιλή, πλέον, όντα, όπως μάγισσες, νεράιδες και δαίμονες, που συνδέθηκαν με την ημέρα. Η περίοδος αυτή θεωρούνταν ευνοϊκή για μαντεία σε θέματα όπως ο γάμος, η υγεία και ο θάνατος.

Με την κατάκτηση της Κέλτικης γης από τους Ρωμαίους τον 1ο αιώνα μ.Χ., προστέθηκαν δικές τους εκδηλώσεις, τα λεγόμενα «Feralia», προς τιμήν του θανάτου των νεκρών και της Pomona, της θεάς της συγκομοιδής.

Τον 7ο αιώνα μ.Χ., ο Πάπας Βονιφάτιος Δ΄ καθιέρωσε την Ημέρα των Αγίων Πάντων στις 13 Μαΐου. Παρόλα αυτά, τον επόμενο αιώνα, σε μια προσπάθεια αντικατάστασης της παγανιστικής από μία χριστιανική, έγινε μεταφορά της Ημέρας στην 1η Νοεμβρίου. Η παραμονή της Ημέρας των Αγίων Πάντων καθιερώθηκε ως μια ιερή ή αγιασμένη παραμονή, από την οποία προήλθε η λέξη «Halloween».

Μέχρι το τέλος του Μεσαίωνα, οι κοσμικές και οι ιερές ημέρες είχαν συγχωνευθεί. Η «Μεταρρύθμιση» πρακτικά διέκοψε τη θρησκευτική παράδοση μεταξύ των Προτεσταντών, αν και στη Βρετανία, ειδικά το Halloween, συνέχισε να τιμάται. Μαζί με άλλες εορταστικές εκδηλώσεις, το Halloween απαγορεύτηκε σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των πρώτων Αμερικανών αποίκων, αν και τον 19ο αιώνα αναπτύχθηκαν φεστιβάλ που σηματοδοτούσαν τη συγκομιδή και ενσωμάτωσαν στοιχεία του Halloween.

Μέσω των μεταναστευτικών ρευμάτων από τα μέσα του 19ου αιώνα στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των Ιρλανδών, εισήχθησαν τα έθιμα του Χαλοουίν. Τον 20ό αι., το Halloween, κατέστη μία από τις κύριες εκδηλώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, ιδιαίτερα για τα παιδιά.

Οι παραδόσεις και τα έθιμα του Halloween

Ως ένα κοσμικό γεγονός, το Χαλοουίν, έχει συνδεθεί με μια σειρά από δραστηριότητες., όπως φάρσες, ένδυση με τρομακτικές στολές για πάρτι, το δημοφιλές πλέον «trick-or-treat» και χρήση διαφόρων συμβόλων εντός και εκτός σπιτιού (π.χ. σκελετοί, κολοκύθες, μαύρες γάτες, νυχτερίδες, κ.λπ.). Από τα μέσα του 20ού αιώνα, η UNICEF προσπαθεί να εντάξει τη συλλογή χρημάτων για τα προγράμματά της στο πλαίσιο του Halloween.

Παρακάτω, θα ακολουθήσει μια συνοπτική αναφορικά στην προέλευση ορισμένων εκ των δημοφιλέστερων κλασικών παραδόσεων και συμβολισμών του Halloween, όπως τα παραθέτει το Library of Congress, που μας είναι γνωστά μέχρι σήμερα.

Σκάλισμα κολοκύθας (Jack-o’-Lanterns)

Η παράδοση του σκαλίσματος των φαναριών ξεκίνησε από την Ιρλανδία, όπου χρησιμοποιούνταν γογγύλια αντί για κολοκύθες. Θεωρείται ότι βασίζεται σε έναν θρύλο για έναν άνδρα ονόματι Stingy Jack, ο οποίος παγίδευε επανειλημμένα τον Διάβολο και τον άφηνε να φύγει μόνο με την προϋπόθεση ότι ο Jack δεν θα πήγαινε ποτέ στην Κόλαση.

Αλλά όταν ο Jack πέθανε, έμαθε ότι ούτε ο Παράδεισος ήθελε την ψυχή του, οπότε αναγκάστηκε να περιπλανηθεί στη Γη ως φάντασμα στην αιωνιότητα. Ο Διάβολος έδωσε στον Jack ένα αναμμένο κομμάτι κάρβουνου σε ένα σκαλισμένο γογγύλι για να φωτίζει το δρόμο του. Μέσω αυτού του συμβολισμού, οι ντόπιοι άρχισαν να σκαλίζουν τρομακτικά πρόσωπα στα δικά τους γογγύλια για να τρομάξουν τα κακά πνεύματα.

Φαντάσματα

Το φεστιβάλ Samhain, εκτός από τις παραπάνω αναφορές, σηματοδοτούσε και τη μετάβαση στο νέο έτος, το τέλος της συγκομιδής και την αρχή του χειμώνα. Οι Κέλτες πίστευαν ότι κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, πνεύματα περπατούσαν στη Γη. Αργότερα, οι Χριστιανοί ιεραπόστολοι εισήγαγαν την Ημέρα των Ψυχών στις 2 Νοεμβρίου, η οποία διαιώνιζε την ιδέα ότι οι ζωντανοί έρχονται σε επαφή με τους νεκρούς περίπου την ίδια εποχή του χρόνου.

Τρομακτικές στολές

Κατά τη διάρκεια του Samhain, για να αποφύγουν τον τρόμο από τα κακά πνεύματα που βρίσκονταν στη Γη, οι Κέλτες μεταμφιέζονταν για να μπερδέψουν τα πνεύματα.

Trick-or-treat

Για το δημοφιλές trick-or-treat, υπάρχει έντονη συζήτηση σχετικά με την προέλευση του εθίμου. Ωστόσο, τρεις θεωρίες είναι οι επικρατέστερες:

1. Η πρώτη θεωρία υποδηλώνει ότι κατά τη διάρκεια του Samhain, οι Κέλτες άφηναν φαγητό έξω για να κατευνάσουν τα πνεύματα που ταξίδευαν στη Γη τη νύχτα. Με την πάροδο του χρόνου, οι άνθρωποι άρχισαν να ντύνονται ως αυτά τα απόκοσμα όντα, σε αντάλλαγμα προσφορές κεράσματος.
2. Η δεύτερη θεωρία βασίζεται στην υπόθεση ότι η προσφορά γλυκισμάτων προέρχεται από την σκωτσέζικη πρακτική της guising, η οποία είναι μια κοσμική εκδοχή της «souling». Κατά τον Μεσαίωνα, τα παιδιά και οι φτωχοί ενήλικες μάζευαν φαγητό και χρήματα από τα τοπικά σπίτια σε αντάλλαγμα για προσευχές για τους νεκρούς την Ημέρα των Ψυχών.
3. Η τρίτη θεωρία υποστηρίζει ότι το σύγχρονο αμερικανικό «trick-or-treat» προέρχεται από το «belsnickeling», μια γερμανοαμερικανική χριστουγεννιάτικη παράδοση όπου τα παιδιά ντύνονταν με κοστούμια και στη συνέχεια τηλεφωνούσαν στους γείτονές τους για να δουν αν οι ενήλικες μπορούσαν να μαντέψουν την ταυτότητα των μεταμφιεσμένων. Σε μια εκδοχή της πρακτικής, τα παιδιά ανταμείβονταν με φαγητό ή άλλες λιχουδιές αν κανείς δεν μπορούσε να τα αναγνωρίσει.

Μαύρες γάτες

Η πεποίθηση ότι μπορεί να επέλθει τρόμος από τις μαύρες γάτες χρονολογείται από τον Μεσαίωνα, όπου και θεωρούνταν σύμβολο του Διαβόλου. Παράλληλα, η πεποίθηση αυτή διατηρήθηκε αιώνες αργότερα, όταν οι κατηγορούμενες γυναίκες ως μάγισσες, είχαν μαζί τους γάτες, κατά βάση μαύρου χρώματος. Οι άνθρωποι άρχισαν να πιστεύουν ότι οι γάτες ήταν «συνεργοί» των μαγισσών και υπερφυσικά όντα, που τις βοηθούσαν στη μαύρη μαγεία.

Μαύρο και πορτοκαλί

Τα παραδοσιακά χρώματα του Χαλοουίν, μαύρο και πορτοκαλί, έχουν εξίσου συσχέτιση με το κέλτικο φεστιβάλ Samhain. Για τους Κέλτες, το μαύρο αντιπροσώπευε τον «θάνατο» του καλοκαιριού, ενώ το πορτοκαλί συμβόλιζε την φθινοπωρινή περίοδο συγκομιδής.

Bobbing for apples

Το συγκεκριμένο παιχνίδι είναι βασικό στοιχείο στα πάρτι του Halloween εδώ και πολλά χρόνια, αλλά οι ρίζες του έχουν σύνδεση με τα στοιχεία της αγάπης και του ρομαντισμού. Το παιχνίδι ανάγεται σε μια τελετουργία φλερτ που ήταν μέρος μιας ρωμαϊκής γιορτής προς τιμήν της Pomona, της θεάς της γεωργίας και της αφθονίας που αναφέρθηκε παραπάνω.

Ενώ οι εκδοχές είναι πολλές, η ουσία ήταν ότι οι νέοι άνδρες και οι γυναίκες θα μπορούσαν να προβλέψουν τις μελλοντικές τους σχέσεις με βάση το παιχνίδι. Όταν οι Ρωμαίοι κατέκτησαν τις Βρετανικές Νήσους το 43 μ.Χ., το φεστιβάλ Pomona αναμείχθηκε με το Samhain.

Το παιχνίδι παίζεται γεμίζοντας μια μπανιέρα ή μια μεγάλη λεκάνη με νερό και τοποθέτηση μήλων εντός. Επειδή τα μήλα έχουν μικρότερη πυκνότητα από το νερό, επιπλέουν στην επιφάνεια. Οι παίκτες προσπαθούν στη συνέχεια να πιάσουν ένα με τα δόντια τους. Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού δεν επιτρέπεται η χρήση των χεριών και συχνά τα χέρια δένουν πίσω από την πλάτη για να αποφευχθεί η απάτη.

Φάρσες

Οι φάρσες συχνά ποικίλλουν ανά περιοχή. Ορισμένοι αναφέρουν ότι οι φάρσες ξεκίνησαν ως μέρος των εκδηλώσεων της Πρωτομαγιάς. Το Samhain περιλάμβανε καλοπροαίρετες σκανταλιές. Κατά τον ερχομό τους στις ΗΠΑ, οι Ιρλανδοί και οι Σκωτσέζοι μετανάστες, έφεραν μαζί τους την παράδοση της Νύχτας της Σκανταλιάς (Mischief Night) ως μέρος του Halloween.

Κεριά και υπαίθριες φωτιές

Σε υψηλό μέρος της πρώιμης ιστορίας του Halloween, οι μεγάλες υπαίθριες φωτιές χρησιμοποιούνταν για να φωτίσουν τον δρόμο, με σκοπό να βοηθήσουν τις ψυχές που αναζητούσαν τη μετά θάνατον ζωή. Σήμερα, το άναμμα κεριών έχει αντικαταστήσει τις μεγάλες παραδοσιακές φωτιές.

Νυχτερίδες

Η φυσική παρουσία των νυχτερίδων στις πρώτες εκδηλώσεις του Halloween ήταν εξαιρετικά πιθανή, σύμφωνα με τον ιστότοπο. Στο πλαίσιο του Samhain, οι Κέλτες άναβαν μεγάλες φωτιές, οι οποίες προσέλκυαν έντομα, τα οποία με τη σειρά τους προσέλκυαν νυχτερίδες. Σύντομα, οι νυχτερίδες που έβλεπαν τα μάτια τους συνδέθηκαν με το φεστιβάλ.

Καραμέλες

Η πρακτική της «ελεημοσύνης» από πόρτα σε πόρτα αποτελούσε για μεγάλο διάστημα μέρος των εκδηλώσεων του Halloween. Ωστόσο, μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, οι «λιχουδιές» που λάμβαναν τα παιδιά δεν ήταν απαραίτητα γλυκά.

Φρούτα, ξηροί καρποί, κέρματα και παιχνίδια ήταν εξίσου πιθανό να μοιραστούν. Το trick-or-treat αυξήθηκε σε δημοτικότητα τη δεκαετία του 1950 και ενέπνευσε τις εταιρείες γλυκισμάτων να εμπορεύονται μικρές, ατομικά τυλιγμένες καραμέλες. Οι άνθρωποι άρχισαν να προτιμούν τα γλυκά από ευκολία, αλλά τα γλυκά δεν κυριάρχησαν αποκλειστικά μέχρι τη δεκαετία του 1970, όταν οι γονείς άρχισαν να φοβούνται οτιδήποτε δεν είχε περιτύλιγμα.

Διαβάστε επίσης:

Αυτές είναι οι πιο ανατριχιαστικές ταινίες τρόμου σύμφωνα με τους επιστήμονες: Μέτρησαν τους καρδιακούς παλμούς

Ο μύθος του Halloween για το «Άγριο Κυνήγι»: «Όσοι το δείτε προσοχή, γιατί έχετε ήδη χαθεί»

Πιτσιρικάς στην Αμερική ντύθηκε Τραμπ για το Halloween και τον μιμείται με τεράστια επιτυχία: Πάνω από 1 εκατ. like (video)

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr