Πώς η επιστήμη ανοίγει τον δρόμο για αγωγές κατά των πετρελαϊκών

Το 2026 επιβεβαιώνει τη ραγδαία επιδείνωση της κλιματικής κρίσης. Οι φονικοί καύσωνες του Μαΐου κατέρριψαν ρεκόρ στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, την Ισπανία και τη Βόρεια Αφρική, ενώ τον Απρίλιο οι θερμοκρασίες στην Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές άγγιξαν τους 45-50 βαθμούς Κελσίου (113-122 βαθμούς Φαρενάιτ). Στις ΗΠΑ, ένας ανοιξιάτικος «θόλος ζέστης» οδήγησε στον θερμότερο Μάρτιο που έχει καταγραφεί, ενώ τον Ιούλιο μια σπάνια καταιγίδα προκάλεσε πολύνεκρες πλημμύρες στο Τέξας. Παράλληλα, οι δασικές πυρκαγιές στον Καναδά εξέθεσαν 106 εκατομμύρια κατοίκους σε επικίνδυνη ποιότητα αέρα. Μόνο στις ΗΠΑ, τα ακραία φαινόμενα από το 1980 έως το 2026 έχουν κοστίσει 17.377 ζωές και άνω των 3,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Παρά το γεγονός ότι ο τομέας των ορυκτών καυσίμων ευθύνεται για το 68% των εκπομπών θερμοκηπίου και σχεδόν το 90% του διοξειδίου του άνθρακα, η βιομηχανία εντείνει την άμυνά της ενάντια στις αγωγές πολιτών. Με τη στήριξη της κυβέρνησης Τραμπ, αμφισβητεί τα επιστημονικά δεδομένα και στοχεύει μελέτες ή ερευνητές. Στη γραμμή αυτή, ο Μάικλ Μπούσμπαχερ, εταίρος της Boyden Gray PLLC, υποστήριξε σε εκδήλωση της Federalist Society τον Οκτώβριο του 2025 ότι είναι αδύνατο να αποδειχθεί αν οι εκπομπές μιας συγκεκριμένης εταιρείας προκάλεσαν τη βλάβη από έναν τυφώνα, αμφισβητώντας τη σκοπιμότητα των αγωγών.

Μαθηματική σύνδεση εταιρικών ρύπων και ακραίων φαινομένων

Την απάντηση στα επιχειρήματα αυτά δίνει νέα μελέτη στο περιοδικό Earth’s Future. Ο συντάκτης της, Κρίστοφερ Κάλαχαν, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα, πραγματοποίησε πάνω από 150 προσομοιώσεις σε οκτώ κλιματικά μοντέλα. Κατασκεύασε ένα στατιστικό εργαλείο που συνδέει ευθέως εταιρείες όπως η ExxonMobil και η Chevron ή κράτη όπως οι ΗΠΑ με συγκεκριμένες καταστροφές. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εταιρικές εκπομπές αύξησαν την πιθανότητα του καύσωνα στον Βορειοδυτικό Ειρηνικό το 2021 κατά 31% και των ακραίων βροχοπτώσεων στο Πακιστάν το 2022 κατά 7%.

Όπως δηλώνει ο Κάλαχαν, δεν υπάρχει επίπεδο εκπομπών που να μην επηρεάζει το κλίμα, καθώς «κάθε τόνος έχει σημασία». Η νέα αυτή προσέγγιση είναι υπολογιστικά απλή και άμεση, σε αντίθεση με παλαιότερες μελέτες που απαιτούσαν μήνες επεξεργασίας. Όπως σημειώνει ο Κάιλ Κόλι στο ιστολόγιο Energy In Depth της Ανεξάρτητης Πετρελαϊκής Ένωσης της Αμερικής (IPAA), αυτά τα νεά επιστημονικά μοντέλα  λύνουν το βασικότερο νομικό εμπόδιο των εναγόντων: την απόδειξη της αιτιώδους συνάφειας.

Δικαστική κλιμάκωση και πολιτικές πιέσεις

Από το 2017, πολιτείες, δήμοι και αυτόχθονες κοινότητες στις ΗΠΑ έχουν καταθέσει πάνω από 40 αγωγές κατά πετρελαϊκών ομίλων. Τουλάχιστον πέντε υποθέσεις έχουν περάσει στο στάδιο της αποδεικτικής διαδικασίας (discovery), εξέλιξη που ενδέχεται να υποχρεώσει στελέχη να καταθέσουν ένορκα και να παραδώσουν εσωτερικά έγγραφα για το τι γνώριζαν. Για το 2026, το Αμερικανικό Ινστιτούτο Πετρελαίου (API) έχει θέσει ως προτεραιότητα την αναστολή αυτών των πολιτικών ευθύνης, ενώ ο δικηγόρος της Chevron, Θέοντορ Τζ. Μπούτρους Τζούνιορ, υποστηρίζει ότι οι μετρήσεις των εναγόντων αποτελούν απλές αναγωγές επί των πωλήσεων χωρίς νομική αξία.

Παράλληλα, η πολιτική πίεση εντείνεται. Έρευνα του Politico τον Ιούνιο αποκάλυψε μυστική εκστρατεία υπονόμευσης έκθεσης των Εθνικών Ακαδημιών Επιστημών, Μηχανικής και Ιατρικής (NAS) των ΗΠΑ. Προηγήθηκε παρέμβαση Ρεπουμπλικανών γενικών εισαγγελέων που πέτυχαν την αφαίρεση κεφαλαίου κλιματικής επιστήμης από τον οδηγό των ομοσπονδιακών δικαστών, απόφαση που επιστήμονας της NASA χαρακτήρισε «αξιοθρήνητη».

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: «Οι ΗΠΑ θα μείνουν στη Βενεζουέλα για όσο χρειαστεί» – «Θα διοικήσουμε και θα στείλουμε τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρίες μας»

Ουκρανία: Πυρκαγιά τεραστίων διαστάσεων σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις – Για νεκρούς κάνει λόγο ο υπουργός Εσωτερικών (video)

Το Ισραήλ «ζυγίζει» τα αντίποινα στο Ιράν: Σκέψεις για επιθέσεις σε πυρηνικές και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr