Πόλεμος με memes & ζωή με ψιλά στο πορτοφόλι

Πριν από λίγα χρόνια ο πόλεμος ήταν κάτι μακρινό, μια είδηση σε ασπρόμαυρη τηλεόραση ή ένα όνομα σε βιβλίο ιστορίας. Σήμερα είναι story. Είναι memes. Είναι αστείο που προσπαθεί να γίνει πιο αστείο με το ΑI. Κι εμείς τον κοιτάμε με τον ίδιο τρόπο που κοιτάμε τον καιρό, με μια αδιάφορη ανησυχία. Αλήθεια όμως, είναι αστείος ο πόλεμος, ακόμα κι ως περιεχόμενο

Πόλεμος με memes & ζωή με ψιλά στο πορτοφόλι

Τα social media γέμισαν ξαφνικά στρατηγούς του καναπέ. Άνθρωποι που δεν μπορούν να κουβαλήσουν ούτε τα ψώνια της εβδομάδας μιλάνε για κατακτήσεις, για σύνορα, για εθνικές αποστολές, γράφουν με κεφαλαία, βρίζουν. Φαντασιώνονται. Η οθόνη τους δίνει το δικαίωμα να είναι γενναίοι χωρίς να ρισκάρουν τίποτα.

Στήνουν πολέμους με memes. Με σημαίες. Με τραγούδια από παλιά στρατόπεδα. Ο πόλεμος γίνεται παιχνίδι ρόλων, ένα video game χωρίς αίμα. Μόνο που κάπου αλλού οι άνθρωποι δεν παίζουν. Πεθαίνουν.

Κι όσο οι εικόνες πληθαίνουν, τόσο μειώνεται η ένταση του σοκ. Η υπερπληροφόρηση δεν γεννά ευαισθησία αλλά αναισθησία. Βλέπουμε βομβαρδισμένα σπίτια ανάμεσα σε βίντεο μαγειρικής και reels από ταξίδια. Ο εγκέφαλος μαθαίνει να εξισώνει τα πάντα. Φρίκη και lifestyle γίνονται μία ενιαία ροή. Ο πόλεμος είναι μακριά από μας και πλέον εμφανίζεται μέσα από φίλτρα. Τον σχολιάζουν με ειρωνεία. Τα memes είναι ατελείωτα (και πολλές φορές ακαλαίσθητα) για έναν πόλεμο που κανείς εδώ στην Ελλάδα, τη χώρα του φωτός, δεν φαίνεται να παίρνει και πολύ στα σοβαρά. Μήπως όμως θα έπρεπε;;;

Συναλλαγές αίματος & το “ενοικιαστήριο” των Patriot

Η συζήτηση για τον πόλεμο δεν είναι πια μόνο εικόνες από μακρινά μέτωπα. Είναι δηλώσεις, αντιπαραθέσεις, ανησυχία για το αν η Ελλάδα εμπλέκεται περισσότερο απ’ όσο παραδέχεται. Η αντιπολίτευση μιλά για «παράδοξη εμπλοκή» μετά την κατάρριψη πυραύλων από ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία, ενώ η κυβέρνηση επιμένει ότι πρόκειται για καθαρά αμυντική ενέργεια και όχι για συμμετοχή σε πολεμικές επιχειρήσεις. Αμυντική ενέργεια πού ακριβώς όμως;

Πέρα από τις ανακοινώσεις και τις πολιτικές διατυπώσεις, κάτι βαθύτερο συμβαίνει. Ο πόλεμος πλησιάζει ως έννοια, ως φόβος, ως πιθανότητα. Και όμως, η κοινωνία μοιάζει να μην μετακινείται ούτε ένα εκατοστό από τη θέση της.

Σαν να έχει εξαντλήσει την ικανότητα να ανησυχεί. Στα καφενεία, στα timelines, στα μέσα μεταφοράς, η κουβέντα κρατά λίγα λεπτά, ανταλλάσσονται κάποιες δήθεν αστείες ατάκες και μετά επιστρέφει στα ενοίκια, στις αυξήσεις, στις δουλειές που δεν υπάρχουν. Η γεωπολιτική γίνεται background. Η ανασφάλεια γίνεται στατιστική. Μας λένε πως έτσι “θωρακιζόμαστε” ενώ στην πραγματικότητα, απλώς αγοράζουμε χρόνο στο πρωτοσέλιδο της παγκόσμιας υποκρισίας. Κι όταν η σκόνη κατακαθίσει, θα είμαστε πάλι εκεί, με το βλέμμα καρφωμένο στην τιμή του λίτρου, με το στομάχι δεμένο από το άγχος, κοιτώντας στον ουρανό όχι για να δεις τους Patriot που έφυγαν, αλλά για να προσευχηθείς να μην έρθει ποτέ η στιγμή του λογαριασμού.

Και κάπου ανάμεσα σε έναν φόβο που δεν λέγεται και σε μια καθημερινότητα που πιέζει, ο πόλεμος μετατρέπεται ξανά σε εικόνα. Η πιθανότητα εμπλοκής δεν προκαλεί κινητοποίηση, παρά μόνο μια στιγμιαία αναστάτωση. Ένα ακόμη θέμα συζήτησης που θα ξεχαστεί μόλις έρθει το επόμενο σοκ. Ίσως γιατί η κοινωνία έχει μάθει να ζει σε μόνιμη κρίση. Ίσως γιατί η ιδέα της σταθερότητας μοιάζει πια πιο ουτοπική και από την ειρήνη.

Οι «τουρκοφάγοι» της καθημερινής ένδειας

Υπάρχει κάτι βαθιά ειρωνικό στο να φωνάζεις «θα πάρουμε την Πόλη» και την ίδια στιγμή να μετράς τα κέρματα για να βάλεις 10€ βενζίνη.

Η επανάσταση του πληκτρολογίου ξεκινάει πάντα από ένα σπίτι με απλήρωτους λογαριασμούς. Στο σούπερ μάρκετ η πατρίδα δεν είναι σημαία, είναι τιμές. Είναι εκπτώσεις. Είναι η σοκολάτα που δεν μπαίνει πια στο καλάθι γιατί «δεν βγαίνει». Είναι το μέλι που πάει στα 12€ λόγω της “αύξησης του πετρελαίου.

Και το Πάσχα έγινε ξαφνικά «μπανάλ», όχι γιατί χάθηκε η πίστη, μα επειδή χάθηκε την αγοραστική δύναμη. Το αρνί έγινε σύμβολο ταξικής διαφοράς και η σούβλα έγινε πολυτέλεια. Κι όμως, στο timeline οι ίδιοι άνθρωποι σχεδιάζουν εκστρατείες, φτιάχνουν χάρτες, μοιράζουν απειλές, μοιράζουν χιουμοριστικές εικόνες τεχνητής νοημοσύνης που “ντύνουν” ήρωες της επανάστασης τους πολιτικούς αρχηγούς. Και φυσικά ξεκαρδίζονται αστειευόμενοι με τις “βυσματικές” θητείες των πολιτικών, άσχετα αν ο πιο μάχιμος απ’ αυτούς ήταν καψιμιτζής…

Η εθνική υπερηφάνεια έγινε φτηνό υποκατάστατο προσωπικής αξιοπρέπειας. Όταν δεν μπορείς να κερδίσεις τη ζωή σου, προσπαθείς να κερδίσεις έναν, όχι και τόσο, μακρινό πόλεμο. Όταν η πραγματικότητα σε μικραίνει, το ίντερνετ σου δίνει ψεύτικο ύψος. Η φτώχεια δεν γεννά πάντα σιωπή. Συχνά γεννά θόρυβο. Θόρυβο θυμού, εθνικισμού, αγανάκτησης, αφού είναι πιο εύκολο να στρέφεις την οργή προς έναν εξωτερικό εχθρό παρά να κοιτάς το άδειο πορτοφόλι.

Η κανονικότητα της βίας

Κάπως έτσι, ηεγχώρια πολιτική σκηνή αποφάσισε να παίξει “Risk” με ξένα ζάρια και δικά μας κορμιά. Η είδηση πέρασε στα ψιλά, πνιγμένη ανάμεσα σε βίντεο με γατάκια και συνταγές για οικονομικά πασχαλινά κουλουράκια, Ελληνικοί Patriot αναχαιτίζουν. Δεν είναι πια θεωρία, δεν είναι “ασκήσεις επί χάρτου”. Είναι η επίσημη παραδοχή της εμπλοκής. Στέλνουμε το αμυντικό μας υστέρημα σε ξένα εδάφη, μετατρέποντας τη χώρα σε έναν απέραντο στόχο, έναν πρόθυμο “ενδιάμεσο” σε μια σκακιέρα που δεν μας ανήκει.

Πόσο ειρωνικό, αλήθεια. Οι ίδιοι άνθρωποι που σου ζητούν να κάνεις “θυσίες” στο σούπερ μάρκετ, που σου λένε πως δεν υπάρχουν λεφτά για τη δημόσια υγεία ή για να μαζέψουν τα συντρίμμια από τους δρόμους, βρίσκουν πάντα το κονδύλι για να συντηρήσουν τον ρόλο του “καλού στρατιώτη” των μεγάλων δυνάμεων. Εμείς στέλνουμε πυραύλους κι εκείνοι μας στέλνουν “ευχαριστήρια” σε tweets.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όσο δυσκολεύει η ζωή, τόσο μεγαλώνει η ανάγκη για ψεύτικες νίκες. Τα social media λειτουργούν σαν καθρέφτης παραμόρφωσης. Μεγεθύνουν τον θυμό και μικραίνουν την αυτογνωσία. Εκεί ο καθένας μπορεί να είναι στρατιώτης, ηγέτης, ήρωας σ’ έναν πόλεμο που ακόμα δεν έχει καταλάβει πόσο κι αν τον αφορά.

Η ψευδαίσθηση της συμμετοχής

Το πιο επικίνδυνο όμως είναι ότι γελάμε κι ότι πιστεύουμε πως αυτό που κάνουμε είναι στάση. Ένα share είναι θέση. Ένα meme είναι αντίσταση. Ένα like είναι αλληλεγγύη. Ζούμε την ψευδαίσθηση ότι συμμετέχουμε στην ιστορία επειδή σχολιάζουμε την επικαιρότητα κι ότι επηρεάζουμε τον κόσμο επειδή φωνάζουμε σε μια πλατφόρμα. Στην πραγματικότητα, ο κόσμος αλλάζει προς το χειρότερο κι εμείς ρωτάμε αν θα βρέξει.

Η οικονομική μας ασφυξία μάς έκανε να μικρύνουμε τα όνειρα, να περιορίσουμε τις προσδοκίες, να συμβιβαστούμε με το λίγο. Έτσι, όταν κάποιος μιλά για πόλεμο, δεν τον βλέπουμε ως απειλή μα ως θέαμα.

Είναι πιο εύκολο να φαντάζεσαι μάχες παρά να δίνεις καθημερινά τη μάχη της επιβίωσης. Λες και περιμένουμε να τελειώσει ο πόλεμος και τότε όλα θα επανέλθουν στις “εργοστασιακές ρυθμίσεις” .

Όταν κλείνει η οθόνη, η πραγματικότητα επιστρέφει, οι λογαριασμοί περιμένουν και οι δουλειές δεν φτάνουν.

Και τότε ο άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι ο πόλεμος που σχολίαζε ήταν πιο κοντά απ’ όσο νόμιζε. Και η μεγαλύτερη ήττα δεν είναι στο πεδίο της μάχης, μα στην ψυχή μιας κοινωνίας που έμαθε να παρακολουθεί αντί να αντιδρά.

Διαβάστε επίσης:

Politico: Η γεωπολιτική παράλυση της Ευρώπης – Ηγέτες σε αδιέξοδο με δύο πολέμους στο κατώφλι τους

Πατέρας νεκρού στρατιώτη εκθέτει τον Πιτ Χέγκσεθ – «Ποτέ δεν του είπα να τελειώσει τη δουλειά στο Ιράν»

Μέση Ανατολή: Νέες ιρανικές επιθέσεις σε χώρες του Κόλπου, το Ισραήλ βομβαρδίζει την Τεχεράνη

Νετανιάχου: «Θα συνεχίσουμε όσο χρειαστεί τον πόλεμο εναντίον του Ιράν – Είμαστε παγκόσμια δύναμη»

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr