Ποιος θυμάται την αναρχική κωμωδία «Themroc» από το 1973;

Από χθες γυρίζει στο κεφάλι μου μια σπάνια γαλλική ταινία που είχα δει το 2015 στην Κύπρο, στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Εικόνες & Όψεις του Εναλλακτικού Κινηματογράφου» της Λευκωσίας. Μια ταινία, στον απόηχο του Μάη του ’68, που όμοια της δεν θα ξαναγυριστεί ποτέ, και που θα χαρακτηριζόταν αιρετική, αναρχική, ανατρεπτική – βάλτε όσους άλλους τέτοιους χαρακτηρισμούς θέλετε, εφόσον ανταποκρίνονται πλήρως στην πραγματικότητα. 

Ένας μικροαστός Γάλλος μπογιατζής (αριστούργημα η ερμηνεία του Michel Piccoli) καταπιέζεται από τον εργοδότη του κάθε πρωί στη δουλειά. Τα ίδια και στο σπίτι του, όμως, από τη συντηρητική γριά μάνα του, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να ορέγεται τα στήθη της μικρής αδερφής του. Μια μέρα αρχίζει να βήχει χωρίς λόγο. Όταν ο εργοδότης του θα τον χτυπήσει και θα ματώσει, ο βήχας του θα μετατραπεί σε άναρθρες κραυγές και η επανάσταση με τη μορφή αναρχικής μόλυνσης θα ξεκινήσει από το ίδιο του το διαμέρισμα και θα εξαπλωθεί σε ολόκληρο το Παρίσι! Συγκεκριμένα, θα επιστρέψει στο σπίτι του και λίγο πριν το καταστρέψει ολοσχερώς, μετατρέποντας το σε τρώγλη, θα απολαύσει το σεξ, που τόσο επιθυμούσε, με την αδερφή του. Ο ήρωας μεταμορφώνεται σε έναν σύγχρονο τρωγλοδύτη και σύντομα όλοι οι άνθρωποι γύρω του βυθίζονται σ’ ένα προγλωσσικό στάδιο, βγάζουν κραυγές και γίνονται σύντροφοί του. Οι μπάτσοι παρακολουθούν αμήχανοι από κάτω μια ομάδα ανθρώπων να κάνουν ξέφρενο σεξ κι όταν τους πετάνε δακρυγόνα, εκείνοι μοιάζουν να το απολαμβάνουν. Στο τέλος, ο ήρωας μας σκοτώνει δύο μπάτσους και τους ψήνει στη σούβλα ως οβελίες για να φάνε ο ίδιος και η ανορθόδοξη παρέα του. Κανένας νόμος δεν είναι ικανός να τους σταματήσει και καμία δύναμη καταστολής. Απομένουν μόνο οι άναρθρες κραυγές που ακούγονται σαν την απόλυτη ελευθερία! 

Η ταινία «Themroc» διαρκούσε δύο ώρες χωρίς κανέναν διάλογο από τους ηθοποιούς της: Μόνο κραυγές, μουγκρητά και γρυλίσματα! Αν υπολογίσεις και το ότι ανά μισή ώρα σταματούσε η δράση και ο σκηνοθέτης μας έδειχνε την ταινία απ’ την αρχή, ώσπου να φτάσει στο τέλος της, είχε προκληθεί η έκπληξη και η δυσφορία ακόμη και του πιο μυημένου κοινού. Ωστόσο, επρόκειτο για ξεκάθαρη κωμωδία, εξαιρουμένων των σκηνών αιμομιξίας και κανιβαλισμού, που έκαναν το φιλμ απαγορευμένο σε χώρες, όπως η Αγγλία. Σήμερα, βέβαια, το πολιτικό της μήνυμα είναι εύληπτο – και τότε ήταν -, ενώ παρακολουθείται σαν ένα μοναδικό συνονθύλευμα από κινηματογραφημένο θέατρο του Παραλόγου, γκραν γκινιόλ και ανελέητη σάτιρα μπουνιουελικού τύπου.  

Το περιβάλλον που περιέγραφε ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Claude Faraldo ήταν αυτό του Παρισιού, λίγα χρόνια μετά την εξέγερση του Μάη του ’68. Ο Faraldo, όταν ρωτήθηκε κάποτε για το πώς του ήρθε να φτιάξει μια τόσο παράξενη και αλλόκοτη ταινία, είχε δηλώσει το εξής: «Ο γαλλικός Μάης δεν έφερε μόνο καλά αποτελέσματα. Μέσα σε μια πενταετία είχαμε δει την ενδυνάμωση των σωμάτων ασφαλείας. Το έναυσμα για να γραφτεί το σενάριο ήταν η δολοφονία ενός εφήβου από ένα νεοδιορισμένο μπάτσο σε περίοδο κιόλας που δεν υπήρχε κοινωνική αναταραχή»…Έτσι, ο δημιουργός αποφάσισε να γυρίσει την ταινία αυτή με ελάχιστο budget, αλλά και τη συνδρομή σημαντικών ηθοποιών που στάθηκαν στο πλευρό του. Εκτός από τον Michel Piccoli που υποδυόταν τον Themroc, συμμετείχαν ακόμη οι Γαλλίδες σταρ της εποχής, Marilou Tolo και Miou – Miou. Η ιστορία λέει πως όταν η ταινία προβλήθηκε αρχικά σε κλειστό κύκλωμα, στη sequence που οι «πρωτόγονοι» άνθρωποι ξεκοκαλίζουν τον μπάτσο κατευθείαν από τη σούβλα, είχε προκληθεί το ασταμάτητο χειροκρότημα των θεατών. Υπήρχε ένα αίσθημα δικαίου, καταπατημένο από την ανοχή των γαλλικών αρχών απέναντι στον δολοφόνο αστυνομικό, που έβρισκε διέξοδο μέσω της τέχνης, αναίμακτα δηλαδή, αλλά όχι τελείως ανώδυνα.

Αυτή η καταπάτηση του αισθήματος κοινού δικαίου κυριαρχεί από χθες που γνωστοποιήθηκε το σπάσιμο των ισοβίων για τον Επαμεινώνδα Κορκονέα, δολοφόνο του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Θυμηθήκαμε κάποιοι τον Δεκέμβριο του 2018, που μας έβρισκε για μέρες στους δρόμους με το κέντρο να φλέγεται. Τα μαγαζιά στο Κολωνάκι που είχαν γίνει λαμπόγυαλο, τα αναποδογυρισμένα αυτοκίνητα, αλλά και τους μπάτσους που εκείνο το οριακό βράδυ μας απώθησαν με γκλομπς και δακρυγόνα για να καταλήξουμε σ’ ένα σουβλατζίδικο στο Μοναστηράκι, του οποίου ο κατατρομαγμένος ιδιοκτήτης κατέβασε ρολά για να μας κλείσει μέσα και να μας προστατέψει. Εμείς μέσα κι απ’ έξω οι μπάτσοι να κοπανάνε τα ρολά με τα γκλομπς…Σκηνικό ταινίας ομαδικού τρόμου, καμία σχέση με την ανατρεπτική σάτιρα του, μακαρίτη πλέον, Claude Faraldo. 

Καλώς ή κακώς, ο Δεκέμβρης του 2008 δεν ξεχνιέται, όσο κι αν θέλουν να μας κάνουν να ξεχάσουμε. Η δολοφονία ενός 15χρονου παιδιού, για ψύλλου πήδημα, «έχω πιστόλι και σε καθαρίζω», ήταν η δυσάρεστη αιτία για να ωριμάσουμε πολιτικά, να συνειδητοποιήσουμε πως το διαβόητο σύνθημα «Μπάτσοι – Γουρούνια – Δολοφόνοι» ανάγεται πλέον στη σφαίρα της λαϊκής θυμοσοφίας και δεν εξαντλείται στη θέαση του σε τοίχο των Εξαρχείων. 

Ανατρέχοντας στο ιστορικό της υπόθεσης Κορκονέα, με τη δήλωση του πως δεν ζητά συγγνώμη από κανένα 15χρονο, ακόμη και την εγκατάλειψη του από τον δικηγόρο Αλέξη Κούγια (για φαντάσου!), θυμήθηκα πάλι το «Themroc» από το μακρινό 1973. Και σκέφτηκα πως αν ζούσε εδώ, στον Δεκέμβριο του 2008, μαζί μας, ο Faraldo, πιθανώς ο σουβλισμένος μπάτσος που καταβρόχθιζε ο Michel Piccoli και οι σύντροφοί του να ήταν ο Κορκονέας. Έτσι, ποιητική α(η)δοία! Επειδή δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα άλλο. Παραφράζουμε απλά τον στιχουργό Γιάννη Τσατσόπουλο στα «Μεταξωτά» του Μάλαμα με την Κανά: «Και θα γυρέψω νοσηλεία στα σινεμά και στα βιβλία»…