Πλοία, πυρηνικά και αρχαία δράματα: Πώς ο Σι «παγίδευσε» τον Τραμπ

Καθώς η σύνοδος κορυφής στο Πεκίνο εισέρχεται στο κρίσιμο δεύτερο εικοσιτετράωρο, αποκαλύπτεται μια βαθιά ασυμμετρία. Από τη μία πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ, εγκλωβισμένος σε μια στενά συναλλακτική λογική, πασχίζει να αποσπάσει δεσμεύσεις για εξαγωγές σόγιας και βοείου κρέατος, αναζητώντας απεγνωσμένα εσωτερικά πολιτικά στηρίγματα απέναντι στον πληθωρισμό. Από την άλλη, ο Σι Τζινπίνγκ ξεδιπλώνει μια στρατηγική βάθους, «παγιδεύοντας» τον Αμερικανό πρόεδρο σε έναν διάλογο όπου η αρχαιοελληνική τραγωδία συναντά τη σύγχρονη βιομηχανική ισχύ.

Ο Κινέζος ηγέτης επέλεξε να θέσει το πλαίσιο της αναμέτρησης επικαλούμενος την «παγίδα του Θουκυδίδη». Παρομοιάζοντας στην ουσία την Ουάσινγκτον με τη φοβική Σπάρτη και το Πεκίνο με την ανερχόμενη Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ., ο Σι δεν έκανε απλώς μια ιστορική αναδρομή. Έστειλε το μήνυμα πως η «αληθέστατη πρόφασις» του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο φόβος δηλαδή της κυρίαρχης δύναμης μπροστά στην ανάδυση του ανταγωνιστή της, αποτελεί το μοιραίο σφάλμα που η Αμερική καλείται να αποφύγει. Ενώ ο Τραμπ επιχειρεί να επιβάλει τους όρους του με δασμολογικά πυροτεχνήματα, ο Σι του υπενθυμίζει πως η ιστορία, αν επαναληφθεί, δεν θα εξελιχθεί ως ένα ακόμη αμερικανικό deal, αλλά ως μια συστημική κατάρρευση.

Το «γιγαντιαίο πλοίο» και η ομηρία των πρώτων υλών

Η μεταφορά του «γιγαντιαίου πλοίου» που χρησιμοποίησε ο Σι για να περιγράψει τις διμερείς σχέσεις εμπεριέχει μια ωμή προειδοποίηση για την παγκόσμια οικονομία. Υποδηλώνει πως αν το πλοίο βυθιστεί, θα παρασύρει μαζί του και τους δύο επιβάτες, οδηγώντας σε μια, τρόπον τινά, παγκόσμια καταστροφή. Ωστόσο, η υλικότητα της ισχύος φαίνεται να γέρνει όλο και περισσότερο υπέρ του Πεκίνου εδώ και καιρό. Η εμμονή της διακυβέρνησης Τραμπ στον έλεγχο των υδρογονανθράκων και στις πολεμικές περιπέτειες στον Περσικό Κόλπο εκλαμβάνεται από τους Κινέζους ως μια μάχη βγαλμένη από το παρελθόν, την ώρα που το Πεκίνο ήδη κυριαρχεί στις τεχνολογίες αιχμής.

Η σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζει ο Τραμπ στο τραπέζι των συνομιλιών είναι η τεράστια εξάρτηση της αμερικανικής βιομηχανίας από τις σπάνιες γαίες. Το κινεζικό πλεονέκτημα σε αυτά τα κρίσιμα ορυκτά απειλεί να καταστήσει την αμερικανική τεχνολογική και στρατιωτική μηχανή «όμηρο» του Πεκίνου. Οι δασμολογικοί πόλεμοι του Λευκού Οίκου προσέκρουσαν εν μέρει και πάνω σε αυτή την «υλική» συνθήκη: χωρίς αυτά τα ορυκτά, η «Μεγάλη Αμερική» στερείται των απαραίτητων συστατικών για την ίδια της την επιβίωση στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για κυριαρχία, αποδεικνύοντας πως ο Τραμπ προσήλθε στη συνάντηση υποτιμώντας τη δομική ισχύ του αντιπάλου του σε έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς για τις τεχνολογίες του μέλλοντος.

Η πυρηνική σκακιέρα και η γεωπολιτική της «μη πρώτης χρήσης»

Πέρα από την οικονομική αντιπαράθεση, η σύνοδος καλείται να διαχειριστεί την κατάρρευση της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής ελέγχου των εξοπλισμών. Με τη συμφωνία New START να αποτελεί τυπικά παρελθόν και την Τεχνητή Νοημοσύνη να μειώνει δραματικά τον χρόνο αντίδρασης των οπλικών συστημάτων, ο κίνδυνος ενός πυρηνικού ολέθρου από λάθος υπολογισμό είναι στις μέρες μας μεγαλύτερος από ποτέ. Ο Σι Τζινπίνγκ, εκμεταλλευόμενος το πάγιο κινεζικό δόγμα περί της «μη πρώτης χρήσης» πυρηνικών όπλων, «εγκλωβίζει» τον Τραμπ σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο, την ώρα που η Ουάσινγκτον εμφανίζεται σχεδόν ασυνάρτητη, μεταφέροντας αμυντικά συστήματα από την Ασία στη Μέση Ανατολή για να καλύψει τις τρύπες της ιρανικής της περιπέτειας.

Ταυτοχρόνως το Πεκίνο αρνείται να λειτουργήσει ως στρατηγικός υπεργολάβος των ΗΠΑ στο Ιράν. Αντιθέτως, χρησιμοποιεί την επιρροή του στην Τεχεράνη ως μοχλό πίεσης για να αποσπάσει υποχωρήσεις στο φλέγον ζήτημα της Ταϊβάν. Ειδικά ως προς το τελευταίο ο Σι ήταν ξεκάθαρος αναφέροντας πως «το ζήτημα της Ταϊβάν είναι το πιο σημαντικό στις σινοαμερικανικές σχέσεις. Αν αντιμετωπισθεί σωστά, οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες θα μπορέσουν να παραμείνουν συνολικά σταθερές. Αν αντιμετωπισθεί κακά, οι δύο χώρες θα έρθουν αντιμέτωπες, ακόμα και θα συγκρουσθούν» . Ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος, λοιπόν, με έναν ανταγωνιστή που είναι πρωταθλητής των ευρεσιτεχνιών και της προστιθέμενης αξίας και ο οποίος τελικά αμφισβητεί έμπρακτα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία σε κάθε επίπεδο.

Προς μια νέα κανονικότητα ελεγχόμενης αστάθειας

Το συμπέρασμα που βγαίνει από τις μέχρι τώρα συνομιλίες είναι πως η εποχή των μεγάλων συμφωνιών ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Η δομική ρήξη ανάμεσα στη «Σπάρτη» και την «Αθήνα» του 21ου αιώνα είναι υπερβολικά βαθιά για να επουλωθεί με ένα κοινό ανακοινωθέν, παρά το «καλό» κλίμα της συνόδου. Αυτό που αναδύεται από το Πεκίνο είναι η ανάγκη για μια ελεγχόμενη μεν αστάθεια δε, μια σχέση δηλαδή όπου οι τριβές θα είναι κανονικοποιημένες και οι προσδοκίες χαμηλές, αλλά που όλα τα μέρη θα κινούνται με τη δέουσα προσοχή ώστε να αποφευχθεί κάποιο μοιραίο σφάλμα.

Η Ουάσινγκτον, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα αναγκαστεί κάποια στιγμή να συνειδητοποιήσει πως η στρατηγική της «ανάσχεσης» προσκρούει στη σκληρή υλικότητα ενός κόσμου που στην ουσία έχει ήδη αλλάξει κέντρο βάρους. Στην «αναμέτρηση» αυτή η αποδοχή της νέας ισορροπίας δυνάμεων αποτελεί τη μόνη διέξοδο από την παγίδα που ο Θουκυδίδης περιέγραψε πριν από 2.500 χρόνια, κάτι όμως που η σημερινή αμερικανική πολιτική ηγεσία φαίνεται, προς το παρόν τουλάχιστον, ανίκανη να συλλάβει, γεγονός πασιφανές εξάλλου από την αρχή του πολέμου με το  Ιράν.

Διαβάστε επίσης:

Ο Σι Τζινπίνγκ προειδοποιεί τον Τραμπ για την «Παγίδα του Θουκυδίδη» – Τι σημαίνει ο όρος

Κίνα: Ο Σι Τζινπινγκ ανοίγει διάπλατα την πόρτα στις αμερικανικές επιχειρήσεις

ΗΠΑ-Κίνα: Ο Τραμπ υπόσχεται στον Σι Τζινπίνγκ «υπέροχο μέλλον», η Κίνα προειδοποιεί για την Ταϊβάν

Ανάλυση CNN: Πώς ο πόλεμος στο Ιράν υπονομεύει τον Τραμπ στο ταξίδι του στην Κίνα

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr