Πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν ζητά η Ευρώπη

Με ανακούφιση αλλά και συγκρατημένη αισιοδοξία υποδέχθηκε η Ευρώπη τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την αποκλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο και την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εστίασε στην ανάγκη άμεσης επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και στην πλήρη αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα κρίσιμο τόσο για τη σταθερότητα της περιοχής όσο και για την παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, χαιρέτισε τη συμφωνία, η οποία επετεύχθη ύστερα από παρατεταμένες διπλωματικές προσπάθειες πολλών πλευρών, υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα αποτελεί πλέον η ταχεία και πλήρης εφαρμογή της από όλους τους εμπλεκόμενους.

«Εξαιρετικά καλοδεχούμενη εξέλιξη» χαρακτήρισε τη συμφωνία και η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ε.Ε. για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλλας. Προσερχόμενη στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο, επισήμανε ότι πρόκειται για ένα πρώτο βήμα που θα πρέπει να οδηγήσει αρχικά στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στη συνέχεια σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τα βασικά ζητήματα της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Η ίδια τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ήδη σε επαφή με την Τεχεράνη, τις χώρες του Κόλπου και την Ουάσιγκτον και είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά στη διαδικασία, αξιοποιώντας την εμπειρία της από προηγούμενες πυρηνικές διαπραγματεύσεις. «Η Ευρώπη έχει κάτι να προσφέρει στο τραπέζι», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι υπουργοί Εξωτερικών θα εξετάσουν τρόπους ενίσχυσης της ευρωπαϊκής συμβολής στη δεύτερη φάση των συνομιλιών.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων αναμένεται να βρεθεί και η ευρωπαϊκή επιχείρηση «Aspides». Ωστόσο, για πιθανή διεύρυνση του ρόλου της θα απαιτηθεί τροποποίηση της υφιστάμενης εντολής της, καθώς σήμερα λειτουργεί αποκλειστικά ως αμυντική αποστολή με στόχο τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Ευρωπαίοι διπλωμάτες επισημαίνουν, πάντως, ότι παραμένει δύσκολη η εξασφάλιση μεγαλύτερης συμμετοχής κρατών-μελών, καθώς προς το παρόν η Ελλάδα και η Ιταλία αποτελούν τους βασικούς συντελεστές της αποστολής.

Η Κάγια Κάλλας εξέφρασε την ελπίδα ότι η συμφωνία θα επικυρωθεί οριστικά τις επόμενες ημέρες και θα συμβάλει στον τερματισμό της κρίσης στην περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι «όλοι χρειάζονται ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ».

Παράλληλα, οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας χαιρέτισαν με κοινή δήλωσή τους τη διπλωματική πρόοδο, συγχαίροντας τις ΗΠΑ, το Ιράν και τους διαμεσολαβητές της διαδικασίας, μεταξύ των οποίων το Κατάρ και το Πακιστάν. Οι τέσσερις χώρες χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ιστορική ευκαιρία» για την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας και τη θωράκιση της παγκόσμιας οικονομίας.

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται επίσης διατεθειμένες να συμβάλουν στην ταχεία εφαρμογή της συμφωνίας και στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ακόμη και μέσω αποστολής για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας και την εκκαθάριση ναρκών. Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, επανέλαβαν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής άρσης κυρώσεων εφόσον η Τεχεράνη προχωρήσει σε συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα βήματα περιορισμού των πυρηνικών της δραστηριοτήτων.

Στο σημερινό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων θα τεθεί επίσης το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων κατά του Ισραηλινού υπουργού Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ. Ωστόσο, σύμφωνα με την Κάγια Κάλλας, δεν διαφαίνεται προς το παρόν η απαιτούμενη ομοφωνία μεταξύ των κρατών-μελών για την υιοθέτηση μιας τέτοιας απόφασης.

Οι υπουργοί θα συζητήσουν ακόμη τις εξελίξεις στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τον Λίβανο, καθώς και το μέλλον της ευρωπαϊκής παρουσίας μετά την ολοκλήρωση της αποστολής UNIFIL.

Παράλληλα, στην ατζέντα κυριαρχεί και το ουκρανικό ζήτημα. Μετά τις πρόσφατες ρωσικές επιθέσεις κατά αμάχων και κρίσιμων υποδομών, η Κάγια Κάλλας αναμένεται να παρουσιάσει νέο πακέτο κυρώσεων κατά του ρωσικού στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος και του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιεί η Μόσχα για την παράκαμψη των υφιστάμενων περιορισμών.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πρόταση για επανενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη (European Peace Facility), με στόχο τη χρηματοδότηση πρόσθετης στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Διπλωματικές πηγές, ωστόσο, εκτιμούν ότι δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί η απαραίτητη πολιτική συναίνεση για μια συνολική συμφωνία.

Τέλος, οι υπουργοί θα εξετάσουν ζητήματα που αφορούν την επιδημία Έμπολα, καθώς και την πορεία της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την οποία η Κάγια Κάλλας έκανε λόγο για ιδιαίτερα θετικές εξελίξεις που αναμένεται να παρουσιαστούν εντός της ημέρας.