Πέφτοντας απ’ τα σύννεφα: Ο μύθος του άριστου εργοδότη στην Aegean

Εκτενές ρεπορτάζ του Reporters United αποδομεί τον μύθο πως η Aegean Airlines είναι ο «ελκυστικότερος εργοδότης στην Ελλάδα».

Στο ρεπορτάζ, που υπογράφεται από την Ελένη Σταματούκου, τον Σταύρο Μαλιχούδη και τον Νικόλα Λεοντόπουλο, μιλούν εννέα νυν και πρώην εργαζόμενοι της Aegean, κάνοντας λόγο για αντεργατικές πρακτικές της εταιρείας. 

Σύμφωνα με την έρευνα του Reporters United, η εταιρεία επιβάλλει σε μεγάλο βαθμό την υπογραφή διακοπτόμενων συμβάσεων ορισμένου χρόνου, μην επιτρέποντας στους υπαλλήλους της να κατοχυρώσουν εργασιακά δικαιώματα. Η πρακτική αυτή δίνει στην Aegean τη δυνατότητα να πληρώνει μικρότερες αποζημιώσεις, να παρέχει λιγότερες άδειες και άλλου τύπου παροχές, όπως και να κρατά τους εργαζόμενούς της σε συνθήκες ψυχολογικής ανασφάλειας για το μέλλον τους.

Επιπρόσθετα, τρεις πρώην αεροσυνοδοί της Aegean που μίλησαν στο Reporters United, δήλωσαν πως η εταιρεία διατηρούσε μια λίστα γνωστή μεταξύ των εργαζομένων ως η «Λίστα της Ομορφιάς». Αντικείμενό της η εμφάνιση και το βάρος των εργαζόμενων, γυναικών αεροσυνοδών. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, κάθε φθινόπωρο οι εργαζόμενες περνούσαν από συνεντεύξεις στις οποίες ζυγίζονταν και δεχόντουσαν επιπλήξεις εάν είχαν 2-3 παραπανίσια κιλά. Βάσει και αυτών των κριτηρίων, γινόταν η επιλογή ανανέωσης ή μη των συμβάσεων ορισμένου χρόνου. Αναφέρθηκαν και περιστατικά ζυγίσματος και επιπλήξεων «ενώπιον άλλων παρευρισκομένων». 

Το ρεπορτάζ κάνει επίσης αναφορά στην αδιαφανή και υπό άγνωστους όρους κρατική στήριξη που έχει λάβει η Aegean κατά τη διάρκεια της πανδημίας, την οποία υπολογίζει να φτάνει ή και να ξεπερνά τα 340 εκατ. Ευρώ. Το ποσό αυτό αναλύεται σε 120 εκατ. άμεσης ενίσχυσης, 120 εκατ. εγγύησης του ελληνικού Δημοσίου σε δάνειο που άντλησε η Aegean από τις τράπεζες, και στη μερίδα του λέοντος από τα 115 εκατ. στήριξης του κλάδου των αερομεταφορών.

Τα χρήματα αυτά έχουν δοθεί χωρίς το ελληνικό Δημόσιο να λάβει συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο ή τη διοίκηση της εταιρείας, χωρίς να επιβληθούν περιβαλλοντικοί όροι με στόχους για την κλιματική κρίση, και χωρίς να θεσμοθετηθούν υποχρεώσεις της εταιρείας σε εργασιακά ζητήματα. 

Εντούτοις, παρά τις ενισχύσεις η εταιρεία προχώρησε σε μαζικές απολύσεις ή μη ανανεώσεις συμβάσεων ορισμένου χρόνου, με πιθανότητα παραβιάσεων της εργατικής νομοθεσίας ή παράκαμψής της. Με την εταιρεία να μην απαντά συγκεκριμένα στα ερωτήματα των δημοσιογράφων, το Reporters United ανέτρεξε στον ετήσιο απολογισμό της Aegean για το 2020, από όπου γίνεται εμφανές ότι υπήρξε μείωση προσωπικού κατά 20,9% από το 2019. Η μείωση των αορίστου χρόνου συμβάσεων είναι 5%, παραμένοντας εντός των νομίμων ορίων. Όμως η μείωση στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου φτάνει το 68% κάνοντας, όπως τονίζει το ρεπορτάζ, «ακόμα πιο προφανή τη «χρησιμότητα» των διακοπτόμενων συμβάσεων ώστε η εταιρεία να μπορεί να μειώνει ανεξέλεγκτα θέσεις εργασίας ακόμα και εργαζομένων που εργάζονται χρόνια σε αυτή».

Τέλος, το ρεπορτάζ του Reporters United κάνει αναφορά και στην ανυπαρξία σωματείου εργαζομένων. Ένα τέτοιο σωματείο λειτουργούσε στην Aegean μέχρι το 2011. Όμως μεθοδεύσεις της εταιρείας, όπως η παραχώρηση των υπηρεσιών εδάφους (όπου ανήκε η πλειοψηφία των εργαζομένων που συμμετείχαν στο σωματείο) σε άλλη εταιρεία, και η δυσμενής απόσπαση ή και προοδευτική απομάκρυνση άλλων συμμετεχόντων στο σωματείο, οδήγησε το σωματείο εργαζομένων στην ανυπαρξία.