Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων: Ιστορικό και μηνύματα

Στις 2 Φεβρουαρίου κάθε έτους, η παγκόσμια κοινότητα στρέφει το βλέμμα στους υγροτόπους, τα σπουδαία αυτά οικοσυστήματα που στηρίζουν τη βιοποικιλότητα και την ανθρώπινη ζωή.
Σήμερα είναι η ημέρα που έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων, με σκοπό την ευαισθητοποίηση και δράση για την προστασία αυτών των οικοσυστημάτων.

Ιστορικό της Παγκόσμιας Ημέρα Υγροτόπων

Σύμφωνα με τον επίσημο ιστότοπο World Wetlands Days, η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων τιμάται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου, με στόχο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους υγροτόπους. Αυτή η ημέρα σηματοδοτεί επίσης την επέτειο της Σύμβασης για τους Υγροτόπους, η οποία υιοθετήθηκε ως διεθνής συνθήκη το 1971.

Στις 30 Αυγούστου 2021, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το ψήφισμα 75/317, με το οποίο καθιερώθηκε η 2 Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων.

Τι είναι οι υγρότοποι

Οι υγρότοποι είναι οικοσυστήματα στα οποία το νερό είναι ο πρωταρχικός παράγοντας που ελέγχει το περιβάλλον και τη σχετική φυτική και ζωική ζωή. Ένας ευρύς ορισμός των υγροτόπων περιλαμβάνει τόσο τα γλυκά νερά όσο και τα θαλάσσια και παράκτια οικοσυστήματα, όπως:

• λίμνες
• ποτάμια
• βάλτοι και τα έλη
• υγρά λιβάδια
• τυρφώνες
• οάσεις
• εκβολές ποταμών
• δέλτα ποταμών
• παλιρροιακές πεδιάδες
• μαγκρόβια δάση και άλλες παράκτιες περιοχές
• κοραλλιογενείς ύφαλοι
• ανθρωπογενείς τοποθεσίες όπως ιχθυοτροφεία, ορυζώνες, δεξαμενές και τις αλυκές

Αυτές οι εκτάσεις είναι σπουδαίες για το περιβάλλον και την ανθρώπινη δραστηριότητα, με τα οφέλη τους να αφορούν: κλιματική, οικολογική, κοινωνική, οικονομική, επιστημονική, εκπαιδευτική, πολιτιστική, ψυχαγωγική και αισθητική συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανθρώπινη ευημερία.

Ο κατάλογος Ramsar

Μια βασική δέσμευση των συμβαλλομένων μερών της Σύμβασης για τους Υγροτόπους είναι ο εντοπισμός και η ένταξη κατάλληλων υγροτόπων στον Κατάλογο Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας, γνωστό και ως Κατάλογο Ραμσάρ.

Τα Συμβαλλόμενα Μέρη επιβεβαίωσαν το 2005 ότι το όραμά τους για τον Κατάλογο Ραμσάρ είναι «η ανάπτυξη και η διατήρηση ενός διεθνούς δικτύου υγροτόπων που είναι σημαντικοί για τη διατήρηση της παγκόσμιας βιολογικής ποικιλομορφίας και για τη διατήρηση της ανθρώπινης ζωής μέσω της διατήρησης των στοιχείων, των διαδικασιών και των οφελών/υπηρεσιών του οικοσυστήματος τους».

Σήμερα, ο Κατάλογος Ραμσάρ είναι το μεγαλύτερο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών στον κόσμο. Υπάρχουν πάνω από 2.500 Τόποι Ραμσάρ στις περιοχές 172 συμβαλλομένων μερών της Σύμβασης σε όλο τον κόσμο, καλύπτοντας σχεδόν 2,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Το δίκτυο των Τοπίων Ραμσάρ έχει οικουμενική σημασία και περιλαμβάνει παράκτιους και εσωτερικούς υγροτόπους όλων των τύπων και στις έξι περιοχές της Σύμβασης για τους Υγροτόπους.

Περιεχόμενο και Συμβολισμοί της Ημέρας

Η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων αποτελεί μια ημέρα υπενθύμισης και κατανόησης για τα συγκεκριμένα οικοσυστήματα. Με το 90% των υγροτόπων του κόσμου να υποβαθμίζονται και να εξαφανίζονται ραγδαία, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για ευαισθητοποίηση σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο σχετικά με αυτά τα οικοσυστήματα προκειμένου να αντιστρέψουμε την ραγδαία απώλειά τους και να ενθαρρύνουμε δράσεις για τη διατήρηση και την αποκατάστασή τους.

Όπως υπογραμμίζει ο ιστότοπος World Wetlands Days, η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων είναι η ιδανική στιγμή για να αυξηθεί η κατανόηση αυτών των εξαιρετικά σημαντικών οικοσυστημάτων από τους ανθρώπους.

Με Ποιους Τρόπους Τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων

Η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων 2026 διερευνά τις βαθιά ριζωμένες συνδέσεις μεταξύ των υγροτόπων και των πολιτιστικών πρακτικών, παραδόσεων και συστημάτων γνώσης των κοινοτήτων σε όλο τον κόσμο.

Ως εκ τούτου, για το 2026, η φετινή θεματική φέρει το εξής θέμα: «Υγρότοποι και παραδοσιακή γνώση: Γιορτάζοντας την πολιτιστική κληρονομιά». Η φετινή καμπάνια διερευνά τις βαθιά ριζωμένες συνδέσεις μεταξύ των υγροτόπων και των πολιτιστικών πρακτικών, παραδόσεων και συστημάτων γνώσης των κοινοτήτων σε όλο τον κόσμο.

Στην Ελλάδα, ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Υγροτόπων, θα διοργανωθούν εθελοντικοί καθαρισμοί σε διάφορα οικοσυστήματα που θεωρούνται υγρότοποι. Ορισμένες λιμνοθάλασσες κοντά στην πόλη της Θεσσαλονίκης που θα πραγματοποιηθούν καθαρισμοί περιλαμβάνουν:

• Καλοχώρι
• Επανομή
• Αγγελοχώρι
• Άγιος Μάμας

Στατιστικά Στοιχεία για τους Υγροτόπους: Γιατί επικρατεί ανησυχία

Οι υγρότοποι συγκαταλέγονται στα οικοσυστήματα με τα υψηλότερα ποσοστά παρακμής, απώλειας και υποβάθμισης. Τα νούμερα επιβεβαιώνουν τις αρνητικές τάσεις στην παγκόσμια βιοποικιλότητα και τις λειτουργίες των οικοσυστημάτων, όπου προβλέπεται να συνεχιστούν ως απάντηση σε άμεσους και έμμεσους παράγοντες, όπως η ταχεία αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού, η μη βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση και η συναφής τεχνολογική ανάπτυξη, καθώς και οι αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Ενδεικτικά, ορισμένα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τους υγροτόπους και την ανάγκη για άμεση κινητοποίηση, περιλαμβάνουν:

• Οι υγρότοποι εξαφανίζονται τρεις φορές πιο γρήγορα από τα δάση, αποτελώντας το πιο απειλούμενο οικοσύστημα της Γης.
• Από το 1970, έχει χαθεί το 35% των υγροτόπων του κόσμου. Η ευρεία και ραγδαία εξαφάνιση υγροτόπων οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως αποστράγγιση και επιχωμάτωση για τη γεωργία και τις κατασκευές, ρύπανση, υπεραλίευση και υπερεκμετάλλευση των πόρων.
• Περίπου 1 στους 8 ανθρώπους βγάζει τα προς το ζην από υγροτόπους με τρόπους που τους παρέχουν επίσης τροφή, νερό, μεταφορές και αναψυχή.
• Παρόλο που καλύπτουν μόνο περίπου το 6% της χερσαίας επιφάνειας της Γης, το 40% όλων των φυτικών και ζωικών ειδών ζουν ή αναπαράγονται σε υγροτόπους.
• Οι υγρότοποι προστατεύουν το 60% της ανθρωπότητας κατά μήκος των ακτών από καταιγίδες, τυφώνες και τσουνάμι.
• Τα υγροτοπικά τοπία επηρεάζουν θετικά την ψυχική ευεξία.

Όσον αφορά την Ελλάδα, στον Κατάλογο οικότοπων Ραμσάρ βρίσκονται 10 περιοχές, ενώ η σύμβαση της χώρας ξεκίνησε στις 21 Δεκεμβρίου 1975. Οι περιοχές αυτές είναι οι κάτωθι:

1. Δέλτα Έβρου
2. Λίμνη Βιστωνίδα, Πόρτο Λάγος, Λίμνη Ισμαρίς και παρακείμενες λιμνοθάλασσες
3. Δέλτα Νέστου και παρακείμενες λιμνοθάλασσες
4. Λίμνες Βόλβη & Κορώνεια
5. Τεχνητή Λίμνη Κερκίνη
6. Αξιός, Λουδίας, Δέλτα Αλιάκμων
7. Λίμνη Μικρή Πρέσπα
8. Αμβρακικός κόλπος
9. Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου
10. Λιμνοθάλασσα Κοτυχίου

Τρόποι Συμμετοχής

Η συμμετοχή στις καμπάνιες κι εκστρατείες της Παγκόσμιας Ημέρα Υγροτόπων είναι σημαντικό να πραγματοποιείται από κάθε άνθρωπο, χωρίς περιορισμούς. Στην πράξη, κάθε άνθρωπος, φορέας, οργανισμός, κυβέρνηση και επαγγελματίας που ασχολείται με τα οικοσυστήματα και τους υγροτόπους, είναι σημαντικό να συμμετέχει ή προχωρά σε δράσεις που προστατεύσουν τους υγροτόπους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συμμετοχή σε εθελοντικούς καθαρισμούς υγροτόπων, όπως αυτών που αναφέρθηκαν σε προηγούμενη ενότητα. Παράλληλα, τόσο στον επίσημο ιστότοπο της Ημέρας, όσο και τον ΟΗΕ, παρατίθεται υλικό για τα Social Media που μπορεί να χρησιμοποιήσει κάθε ενδιαφερόμενος, προς κοινοποίηση των μηνυμάτων της Ημέρας.

Διαβάστε επίσης:

Διεθνής Ημέρα Καθαρής Ενέργειας

Διεθνής Ημέρα Βουνού: Ο ρόλος των ορεινών περιοχών στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας

Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για Τσουνάμι: Ιστορία, πως τιμάται και ο ρόλος της πρόληψης

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr