ΟΗΕ: Αλλάζει ο παγκόσμιος ευρωκεντρικός χάρτης για να αποτυπωθεί το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής

Σε μια απόφαση ιστορικού χαρακτήρα προχωρά η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, εξετάζοντας πρόταση που στοχεύει στην αναθεώρηση του παραδοσιακού παγκόσμιου χάρτη. Της διπλωματικής αυτής πρωτοβουλίας ηγείται το Τογκό, με τη συμπαράσταση των 54 κρατών-μελών της Αφρικανικής Ένωσης, διεκδικώντας την αντικατάσταση της μερκατορικής απεικόνισης από σύγχρονες, ισοεμβαδικές προβολές που αποδίδουν με ακρίβεια τις πραγματικές διαστάσεις των ηπείρων.

Το επιστημονικό παράδοξο της μερκατορικής απεικόνισης

Η επικρατούσα χαρτογράφηση, την οποία φιλοτέχνησε το 1569 ο Φλαμανδός χαρτογράφος Γεράρδο Μερκάτορ, δημιουργήθηκε αποκλειστικά για τη διευκόλυνση της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας, διατηρώντας σταθερές τις γωνίες πλεύσης. Ωστόσο, η μεταφορά της σφαιρικής επιφάνειας της Γης σε ένα επίπεδο ορθογώνιο συνεπάγεται μια σοβαρή γεωμετρική στρέβλωση καθώς οι χερσαίες εκτάσεις διογκώνονται σταδιακά όσο πλησιάζουν προς τους πόλους, ενώ συρρικνώνονται στην περιοχή του Ισημερινού.

Αποτέλεσμα αυτής της τεχνικής ιδιομορφίας είναι η παραμόρφωση της συλλογικής οπτικής αντίληψης. Στους συμβατικούς χάρτες, η Ευρώπη, η Βόρεια Αμερική και η Ρωσία εμφανίζονται δυσανάλογα μεγάλες, ενώ η Αφρική φαίνεται σχεδόν ισομεγέθης με τη Γροιλανδία. Στην πραγματικότητα, η αφρικανική ήπειρος είναι δεκατέσσερις φορές μεγαλύτερη, καλύπτοντας έκταση στην οποία θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν ταυτόχρονα οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία, το Μεξικό και το μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης.

Η πρόταση Equal Earth και η αποκατάσταση των αναλογιών

Στο επίκεντρο της αφρικανικής πρωτοβουλίας βρίσκεται η υιοθέτηση της προβολής Equal Earth («Ίση Γη»), η οποία αναπτύχθηκε το 2018 από διεθνή ομάδα χαρτογράφων, συμπεριλαμβανομένων των Μπόγιαν Σάβριτς, Τομ Πάτερσον και Μπέρνχαρντ Τζένι. Το συγκεκριμένο μοντέλο συνδυάζει τη μαθηματική ακρίβεια στη διατήρηση των εμβαδών με μια αισθητικά αρμονική απεικόνιση.

Σε αντίθεση με παλαιότερες ισοεμβαδικές προσπάθειες, όπως η προβολή Gall-Peters που επιμήκυνε υπερβολικά τις ηπείρους, η Equal Earth διατηρεί τα φυσικά περιγράμματα των χωρών, προσφέροντας μια εικόνα που προσεγγίζει τη μορφή της υδρογείου.

Παράλληλα, οι ευθείες παράλληλοι διευκολύνουν τη σύγκριση του γεωγραφικού πλάτους, αποκαθιστώντας το πραγματικό οπτικό βάρος του Παγκόσμιου Νότου, της Λατινικής Αμερικής και της Ινδίας.

Γεωπολιτική διάσταση και η μάχη των αντιλήψεων

Η συζήτηση στον ΟΗΕ υπερβαίνει τα στενά τεχνικά όρια της χαρτογραφίας, αγγίζοντας ζητήματα διεθνούς ισχύος και εκπαιδευτικής αφήγησης. Αναλυτές και ιστορικοί επισημαίνουν ότι η μακροχρόνια κυριαρχία του χάρτη Μερκάτορ στα σχολικά εγχειρίδια και στα μέσα ενημέρωσης συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας ευρωκεντρικής οπτικής, υποβαθμίζοντας την πραγματική σημασία των αναπτυσσόμενων περιοχών.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Τογκό, Ρομπέρ Ντουσέ, ανέδειξε αυτή την παράμετρο κατά τη διάρκεια ενημέρωσης της Αφρικανικής Ομάδας, τονίζοντας ότι ένας χάρτης δεν είναι ποτέ ουδέτερος, καθώς διαμορφώνει αντιλήψεις από τα πρώτα σχολικά χρόνια. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Αφρική δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση, αλλά την αναγνώριση της γεωγραφικής πραγματικότητας και της συνεισφοράς της στο διεθνές σύστημα.

Την άποψη αυτή ενισχύει και ο γεωπολιτικός αναλυτής Τζέι Τζέι Ένοχ, σημειώνοντας ότι μια ακριβής απεικόνιση συνιστά απαραίτητο υπόβαθρο για την κατανόηση της δημογραφικής και οικονομικής βαρύτητας της ηπείρου.

Αν και οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ δεν φέρουν δεσμευτικό νομικό χαρακτήρα, μια πιθανή έγκριση του ψηφίσματος αναμένεται να πυροδοτήσει σταδιακές αλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα. Η προσπάθεια αυτή πλαισιώνεται από την εκστρατεία Correct The Map, η οποία καλεί διεθνείς οργανισμούς και εκπαιδευτικά ιδρύματα να υιοθετήσουν το νέο πρότυπο.

Διαβάστε επίσης:

Ελ Νίνιο: Ρεκόρ χιλιετίας αναμένεται να «σπάσει» το φαινόμενο – «Νέα κανονικότητα τα ακραία καιρικά φαινόμενα» λέει ο ΟΗΕ

«Δεν υπάρχει θετικό σενάριο»: Η δραματική προειδοποίηση του ΟΗΕ για την κλιματική κατάρρευση

Νεπάλ: Προειδοποίηση ΟΗΕ για τον κίνδυνο καταστροφικών πλημμυρών από παγετώνες – Ξεπέρασαν τους 1.000 οι νεκροί

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr