Ο Τσίπρας και η παραμυθία της Νέας Μεταπολίτευσης

Απόψε, ο πρώην πρωθυπουργός δεν ιδρύει απλώς ένα κόμμα. Στήνει ένα μνημόσυνο της συλλογικής μνήμης, επενδύοντας στην τέχνη της πολιτικής επανεφεύρεσης, με όρους μάλιστα που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι της αγοράς. Η εκδήλωση στο Θησείο είναι ο καταληκτικός σταθμός μιας διαδρομής που ξεκίνησε τον περασμένο Δεκέμβριο στο θέατρο Παλλάς, με την παρουσίαση της «Ιθάκης». Η κεντρική ιδέα, η «Νέα Μεταπολίτευση», δεν αφορά συνταγματικές αλλαγές ούτε θεσμικές τομές, αυτά θα ήταν υπερβολικά συγκεκριμένα και δεσμευτικά. Αφορά, κατά τη δική του διατύπωση, ένα «μεγάλο πολιτικό Big Bang» που θα αναδιατάξει τους συσχετισμούς και θα φέρει στο προσκήνιο νέους σχηματισμούς. Το ερώτημα που αιωρείται, ωστόσο, είναι αν αυτό το Big Bang μπορεί να παραχθεί από τα ίδια υλικά που προκάλεσαν την πολιτική μαύρη τρύπα την οποία υποτίθεται ότι έρχεται να θεραπεύσει.

Η επανεκκίνηση και το άδειο πουκάμισο της συμμετοχής

Η σημερινή συγκέντρωση χαρακτηρίζεται από τους εμπνευστές της ως «λαϊκή εκδήλωση», όρος που παραπέμπει σε κάτι αυθόρμητο και οργανικό, σχεδόν προπολιτικό. Τίποτα όμως δεν είναι αυθόρμητο σε αυτή τη σκηνοθεσία. Το μουσικό θέμα γράφτηκε ειδικά για την περίσταση, το βίντεο έχει σχεδιαστεί για να προκαλέσει συγκίνηση, και το αίτημα προς τους πολίτες να συνυπογράψουν την ιδρυτική διακήρυξη μέσω διαδικτύου παραπέμπει ευθέως σε μεθόδους ψηφιακής πολιτικής καμπάνιας, όχι σε κάποιου είδους πολιτική ζύμωση. Στην Αμαλίας μιλούν για τη δημιουργία ενός «μεγάλου λαϊκού ρεύματος, από την κοινωνία για την κοινωνία». Είναι μια φράση που ηχεί ελκυστικά, μέχρι τη στιγμή που θυμάται κανείς ότι ο εμπνευστής της υπήρξε ο πρωθυπουργός που μετέτρεψε μια λαϊκή ετυμηγορία σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και τελικά σε κουρέλι. Η «επιστροφή των πολιτών στην πολιτική» είναι ένα αίτημα απολύτως θεμιτό, αλλά όταν ο ομιλητής έχει συνδέσει το όνομά του με την πιο βίαιη απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική και την λογική της ανάθεσης, η φράση αποκτά μια χροιά αθέλητης αυτοπαρωδίας.

Ο κ. Τσίπρας θα καλέσει τους παρευρισκόμενους να στηρίξουν το εγχείρημα ώστε «να αναμετρηθούμε ενωμένοι με όλες τις παθογένειες που υπονομεύουν την πατρίδα μας» και «να οικοδομήσουμε μαζί μια Ελλάδα δημοκρατική, δίκαιη, δημιουργική και σύγχρονη». Το ρητορικό σχήμα είναι γνώριμο: η «πατρίδα», η «αξιοπρέπεια», η «δημοκρατία» τοποθετούνται ως διακυβεύματα ενός αγώνα που μόλις τώρα ξεκινά. Όλα αυτά, όμως, έχουν ξανακουστεί, και μάλιστα από το ίδιο στόμα υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες.

Ο «νέος πατριωτισμός» και η λεοντή της προόδου

Η ιδρυτική διακήρυξη θα περιλαμβάνει τον όρο «νέος πατριωτισμός», τον οποίο ο κ. Τσίπρας έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί συστηματικά ως συνεκτικό ιδεολογικό μανδύα. Η πρόθεση είναι να αποσπαστεί η έννοια από τη δεξαμενή της συντηρητικής και ακροδεξιάς ρητορικής και να εμβολιαστεί με «προοδευτικό» περιεχόμενο: κοινωνική δικαιοσύνη, δημοκρατική εμβάθυνση, περιορισμός της οικονομικής ολιγαρχίας. Η σύλληψη αυτή θα μπορούσε να έχει ενδιαφέρον, αν δεν προερχόταν από έναν πολιτικό που κυβέρνησε τη χώρα σε συνθήκες απόλυτης οικονομικής ασφυξίας και όχι μόνο δεν περιόρισε την ολιγαρχία, αλλά παρέδωσε τα κλειδιά της εθνικής οικονομίας σε ένα καθεστώς επιτροπείας που διόγκωσε τις ανισότητες. Η φράση «να τοποθετηθεί η κοινωνία πάνω από τα κέρδη των αγορών» ηχεί σχεδόν χλευαστικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ο ομιλητής υπέγραψε το τρίτο Μνημόνιο, ιδιωτικοποίησε υποδομές και παρέδωσε τα κόκκινα δάνεια στα αρπακτικά funds.

Στο ίδιο πλαίσιο, η επίκληση της ιστορίας και του ελληνικού πολιτισμού ως «προσφοράς στην υπόθεση της δημοκρατίας και της ελευθερίας» είναι μια ρητορική επιλογή που παραπέμπει σε έναν ιδιότυπο εθνορομαντισμό, επιμελώς αποστειρωμένο από κάθε αναφορά στους ταξικούς αγώνες και τις κοινωνικές συγκρούσεις που διαμόρφωσαν αυτή την ιστορία. Είναι η πατριδοκαπηλία του προοδευτικού χώρου, που αντικαθιστά την ταξική ανάλυση με μια αφηρημένη εθνική υπερηφάνεια, βολική για να χωρέσουν όλοι, από τον απογοητευμένο αριστερό έως τον μετριοπαθή κεντρώο και τον λαϊκό δεξιό .

Το ζήτημα της ονομασίας και η αλχημεία του brand

Πέρα από το περιεχόμενο, υπάρχει και το ζήτημα της ταυτότητας. Τι όνομα θα δοθεί στο νέο μόρφωμα; Οι πληροφορίες αναφέρουν προτάσεις όπως «Ορίζοντες», «Προοδευτική Αριστερά» και «Πυξίδα». Το «Πυξίδα» μάλιστα φέρεται να ήταν το επικρατέστερο, μέχρι που ανακαλύφθηκε ότι αποτελεί τίτλο βιβλίου του Κώστα Λαλιώτη, και ο κίνδυνος να κατηγορηθεί ο πρώην πρωθυπουργός για λογοκλοπή, έστω και ακούσια, ήταν υπαρκτός. Η «Προοδευτική Αριστερά» δεν ήταν ποτέ σοβαρή υποψηφιότητα· ρίχτηκε ως δέλεαρ για τους απομείναντες συντρόφους του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ο κ. Τσίπρας δεν έχει καμία διάθεση να φορέσει έναν τίτλο που θα τον υποχρεώνει σε ιδεολογική συνέπεια. Αυτό που επιδιώκει είναι ένα σημαίνον χωρίς βαρίδια, ένα σκάφος που θα μπορεί να ταξιδεύει από την Αριστερά ως τη Δεξιά, ανάλογα με τη φορά του ανέμου.

Η παραμυθία του «εμείς» και το αδιέξοδο του «εγώ»

Διότι, ας μην γελιόμαστε, όλη αυτή η φιλολογία περί ονόματος συγκαλύπτει το πραγματικό ζητούμενο που δεν είναι άλλο παρά η επιστροφή ενός ηγέτη που δεν άντεξε την ανυπαρξία του εκτός εξουσίας. Αυτό που θα παρουσιαστεί απόψε ως νέο ξεκίνημα δεν είναι παρά η τρίτη ή τέταρτη μετενσάρκωση ενός πολιτικού που έχει δοκιμάσει τα πάντα, από τη Γένοβα και τα κινήματα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση και την στήριξη της εξέγερσης του 2008 μέχρι την μνημονιακή πειθαρχία και το ΤΙΝΑ, και τώρα επιστρέφει με τη μεγαλύτερη αυταπάτη απ’ όλες: ότι η λύση στην αποκαλούμενη κρίση εκπροσώπησης, για την οποία είναι και ίδιος υπεύθυνος, μπορεί να είναι ο ίδιος.

Κι εκεί ακριβώς εντοπίζεται η θεμελιώδης αντίφαση που καθιστά το εγχείρημα καταδικασμένο πριν καν γεννηθεί. Ο κ. Τσίπρας δεν ηττήθηκε ποτέ ιδεολογικά, αυτό θα προϋπέθετε μια ιδεολογία που να την υπερασπίστηκε με συνέπεια, με λόγια και με πράξεις. Αυτό που κατέρρευσε ήταν η αξιοπιστία του ως φορέα οποιασδήποτε ιδεολογίας. Μπορείς να αλλάξεις όνομα, σήμα, μουσική και αφήγημα. Δεν μπορείς να αλλάξεις βιογραφικό. Η σημερινή εκδήλωση στο Θησείο δεν πρόκειται να αποτελέσει κάποια νέα αρχή, αλλά το πιο μελαγχολικό deja-vu της Μεταπολίτευσης.

Διαβάστε επίσης:

Ο Τσίπρας παρουσιάζει το νέο κόμμα του: Στο Θησείο η εκδήλωση

Τσίπρας, ο Μάικλ Τζάκσον 
της Ελλάδας

Τσίπρας για νέο κόμμα: «Φτιάχνουμε ομάδα για πρωτάθλημα» – Την Τρίτη η ανακοίνωση

Ο Αλέξης Τσίπρας τρολάρει το νέο του κόμμα – Νέα ανάρτηση λίγες μέρες πριν τις ανακοινώσεις

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr