Ο Καλικάντζαρος της κριτικής

Όσο για τη δολιοφθορά των θεσμών, καλέ μου παππού, μπορούμε απλά θα αρθρώσουμε μαζί ένα όνομα, Ευάγγελος Βενιζέλος, ο οποίος δεν είναι Σύριζα

Ευάγγελος Κωνσταντέλος 04/07/2019 | 10:17

Τρία πράγματα μπορούν πραγματικά να με βγάλουν από τα ρούχα μου (ή πιο γλαφυρά… μου τη δίνουν στα νεύρα). Αρχικά, οι καλοταϊσμένοι από το ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ «μαρξιστές», «κομμουνιστές» και «αριστεροί»… διανοούμενοι, δεύτερον οι κριτικοί της τέχνης και τέλος η έκφραση «άκου μικρέ για να μαθαίνεις».

Πριν λίγες μέρες μια ανάρτηση του νέο-ζηλωτή της νεοφιλελεύθερης δεξιάς, Σίλα Σεραφείμ, στο facebook μου τράβηξε την προσοχή και μου δημιούργησε έντονο εκνευρισμό. Ήταν μια πατερναλιστική συνέντευξη του Δημήτρη Ραυτόπουλου στην Καθημερινή και στον Ηλία Μαγκλίνη. Δεν με εκνεύρισε τόσο η κριτική στον Αλέξη Τσίπρα και τον Παύλο Πολάκη, αλλά κυρίως η απάντηση στην τελευταία ερώτηση. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή, κάνοντας μια δυσάρεστη για τον Δημήτρη Ραυτόπουλο «δογματική» κριτική, μιας και ο ίδιος «πολέμησε» τόσο πολύ τον δογματισμό.

Αρχικά, παππού, ο δογματισμός πέρα από όλα τα αρνητικά που έχει στην κοινωνία, τη θρησκεία, την επιστήμη κτλ. έχει και ένα θετικό. Στη φιλοσοφία, που λες παππού, ο δογματισμός θεωρεί δυνατή την απόλυτη γνώση και την απόλυτη αλήθεια. Αυτό επιτρέπει τους ανθρώπους και τις κοινωνίες μέσα στο χρόνο να δημιουργούν ιδέες και θεωρίες των οποίων η αιτιολόγηση ή η «λογική» απόδειξη είναι περιττή. Ο λόγος είναι διότι η απεριόριστη λογική ικανότητα του νου είναι δεδομένη, είναι δυνατή και φυσικά μπορεί να κατακτήσει την απόλυτη γνώση. Ο δογματισμός δεν είναι μόνο ο φανατισμός, η μισαλλοδοξία, και ο αυταρχισμός αλλά είναι και η πεποίθηση, ότι η λύση των μεταφυσικών αναζητήσεων των κοινωνιών είναι δυνατή, κυρίως λόγω του ότι η γνωστική ικανότητα του ανθρώπου είναι όντως απεριόριστη. Άλλωστε το έχει αποδείξει αυτό ο χρόνος και η εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει και τον εαυτό του και τον κόσμο. Αλλά και η Ιστορία και η Ιστορία της φιλοσοφίας το έχει αποδείξει. Όλα τα αρχαία φιλοσοφικά σχήματα βασίστηκαν κυρίως στο δογματισμό των φορέων που τα δίδασκαν και τα διακήρυτταν, τόσο στην Κινεζική και Ινδική φιλοσοφία όσο και στην Ελληνική φιλοσοφία των προσωκρατικών φιλοσόφων.

Δογματική είναι και η δική μου άποψη για τους κριτικούς της τέχνης (λογοτεχνία, ποίηση, ζωγραφική, μουσική, χορός, θέατρο κτλ.). Οι κριτικοί της τέχνης στην εποχή μας είναι dealers, μεσάζοντες της διανόησης και του πνεύματος. Ο άνθρωπος που δεν μπορεί να πιάσει πινέλο να ζωγραφίσει, κρίνει τη ζωγραφική. Ο άνθρωπος που δεν μπορεί να πιάσει μολύβι και να γράψει λογοτεχνία ή ποίηση, κρίνει τον ποιητή και τον λογοτέχνη. Ο ατάλαντος που δεν έχει την αίσθηση του ρυθμού, κρίνει τους μουσικούς, τους χορευτές και τους performers. Άκου παππού για να μαθαίνεις. Η τέχνη στην κοινωνία έχει τη δύναμη του μύθου. Τη φιλτράρει τόσο ο λαός όσο και ο χρόνος. Δεν την αναδεικνύει ο κριτικός με… τις δημόσιες σχέσεις του. Τη φιλτράρει η ιδεολογία και η κοσμοθεωρία του κάθε λαού και του κάθε πολιτισμού και όχι ο κάθε μεσάζοντας, ο οποίος αποσκοπεί στον εφήμερο χαρακτήρα της σύγχρονης δημόσιας προβολής. Η τέχνη για τους κριτικούς είναι ένα προϊόν, το οποίο κοστολογείται, ώστε να ξεπλύνει τις αμαρτίες και το χρήμα της η παρασιτική άρχουσα τάξη.

Πάμε λοιπόν στο θέμα μας, το οποίο είναι η συνέντευξη του Ραυτόπουλου και αναδημοσίευσε ο Σίλας για να την «πει» στους Συριζαίους. Πρώτο σχόλιο είναι οι ερωτήσεις του Μαγκλίνη, ο οποίος ακολουθεί ακριβώς την ίδια μέθοδο του αφεντικού του στη συνέντευξη του Τσίπρα στο ΣΚΑΙ. Η κάθε ερώτηση δεν ήταν ερώτηση, αλλά τοποθέτηση, γεγονός που αποδεικνύει, ότι τέτοιοι δημοσιογράφοι «μεγαλουργούν» μόνο όταν βρίσκονται και συνομιλούν με άτομα με τα οποία υπάρχει ταύτιση απόψεων. Έτσι ο ένας νιώθει τον άλλο ως συμπλήρωμα. Όταν όμως έχουν απέναντί τους άτομα όπως ο Τσίπρας, που δεν συμφωνούν, τότε η «ευπρέπεια» και ο «αστικός πολιτισμός» πάνε περίπατο.

Απρέπειες είπε και ο Δημήτρης Ραυτόπουλος όμως. Στην ερώτηση για τον πολιτικό πολιτισμό, ο «μαρξιστής διανοούμενος» μίλησε για πρωτοφανή αλαζονεία, για αρειμάνιο ήθος, για διχαστικό λόγο και για δολιοφθορά των θεσμών. Άκου λοιπόν, κύριε Ραυτόπουλε, για να θυμηθείς. Όλα αυτά δεν τα έκανε ο Τσίπρας και ο Σύριζα στα τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης αλλά όλα τα παράσιτα του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ που «αγόραζαν» κριτικές εδώ και σαράντα χρόνια. Όσο για τη δολιοφθορά των θεσμών, καλέ μου παππού, μπορούμε απλά θα αρθρώσουμε μαζί ένα όνομα, Ευάγγελος Βενιζέλος, ο οποίος δεν είναι Σύριζα. Όσο για την απορία σου γιατί οι δημοσιογράφοι, οι διανοούμενοι και κάποια ΜΜΕ είναι απέναντι στο Σύριζα, μπορώ με πολύ απλά λόγια να σε διαφωτίσω. Μα γιατί οι «δημοσιογράφοι» και οι «διανοούμενοι» που συναναστρέφεσαι βρίσκονται στο Athens Voice, την Καθημερινή και το ΣΚΑΙ.

Συνεχίζουμε λοιπόν με τις ιστορικές αναδρομές του Δημήτρη Ραυτόπουλου, ο οποίος θυμήθηκε πολλές αρνητικές στιγμές της πρόσφατης κοινοβουλευτικής ιστορίας. Από τον Κουλουμβάκη, τον Κουτσόγιωργα και τον Γιαννόπουλο μέχρι τον Αυριανισμό, τον Τόμπρα, τον Κοσκωτά και τον Τσοβόλα. Θυμήθηκε επίσης και τη διακυβέρνηση της χώρας από τον Σημίτη αλλά και αργότερα την σύμπραξη με την φιλελεύθερη παράταξη για την αντιμετώπιση της κρίσης. Τα είδε, τα έζησε και δεν τα ξέχασε ο Ραυτόπουλος. Αλλά όμως ο Πετσίτης, οι διακοπές στο κότερο της Παναγοπούλου και φυσικά ο αυθάδης Πολάκης είναι χειρότερα από όλα όσα θυμήθηκε ο κ. Ραυτόπουλος. Τι είδους κριτήριο είναι αυτό αγαπητέ μου κριτικέ; Πόσο κοστίζει ένας τέτοιος δογματισμός; Όσο για την αισθητική και την κουλτούρα της αριστεράς, εδώ οι μνήμες είναι βαθιές και μακρινές. Γιατί ο Δημήτρης Ραυτόπουλος την έννοια της κουλτούρας δεν μπορεί ούτε να την ταυτίσει ούτε να την συνδέσει με την μεταπολιτευτική αριστερά. Είναι μύθος λοιπόν. Ο προλετάριος πρέπει να πεθάνει προλετάριος, δούλος του συστήματος. Να μείνει αμόρφωτος και στο περιθώριο, για να μπορεί ο κάθε καλά ταϊσμένος διανοούμενος να συμπάσχει και να παλεύει να βρει τη λύση. Δεν πρέπει να πάει στο πανεπιστήμιο, δεν πρέπει να σπουδάσει, γιατί γίνεται μέτριος και ριζοσπαστικοποιείται. Και αυτό είναι κακό… έτσι κ. Ραυτόπουλε; Ίσως η γοητεία και η ποιότητα της διανόησης της Σώτης Τριανταφύλλου, του Μάνου Βουλαρίνου, του Πέτρου Τατσόπουλου, του Κωνσταντίνου Μπογδάνου και Γρηγόρη Ψαριανού να είναι για τον Δημήτρη Ραυτόπουλο το ελπιδοφόρο μέλλον της αισθητικής και της κουλτούρας στην ελληνική κοινωνία.

Πάμε τέλος στα πιο σημαντικά, τα οποία είναι άκρως πολιτικά και αφορούν κυρίως το όραμα του παππού Δημήτρη Ραυτόπουλου. Ο έμπειρος μαρξιστής εύχεται, να υπάρξει κανονική πολιτική αλλαγή στο μέλλον, με πρώτο και σημαντικό βήμα την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου, την επαναφορά δηλαδή του νόμου Διαμαντοπούλου για τα ΑΕΙ. Ο μαρξιστής, που άρθρα του φιλοξενούνται στο Athens Voice, περιμένει νομιμότητα, κανονικότητα σε μια πολιτισμένη χώρα, περιμένει καταχώρηση της ανεξαρτησίας των θεσμών, της διάκρισης των εξουσιών, της ελευθερίας του Τύπου. Ακόμη, περιμένει μέτρα κοινωνικής δικαιοσύνης και ανόρθωσης της μεσαίας τάξης (το οποίο είναι τόσο επίκαιρο μετά τις ευρωεκλογές) και τέλος την προώθηση μιας πληρέστερης συνταγματικής μεταρρύθμισης. Ο παππούς εύχεται να ξεπεραστούν τα εμπόδια, που δημιούργησε μια αντιδραστική αριστερά. Άρα ο σοφός παππούς περιμένει όλα τα παραπάνω να τα υλοποιήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, του οποίου το υπουργικό συμβούλιο, αν ο μη γένοιτο γίνει κυβέρνηση, θα έχει χουντικούς, νεοφιλελεύθερους, φρενοβλαβείς και την Μιράντα Ξαφά.

Τόσο κακή ήταν λοιπόν η πρώτη φορά αριστερά αυτά τα τέσσερα τελευταία χρόνια, παππού, ώστε να επιθυμείς να έρθει η πιο αντικοινωνική πολιτική ομάδα; Εσύ, κριτικέ μου αδογμάτιστε μαρξιστή βλέπεις τον Σύριζα σαν εχθρό του λαού; Πιστεύεις αλήθεια, ότι η περίοδος Σύριζα ήταν η χειρότερη περίοδος της μεταπολίτευσης, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης μαζί με το νεοχουντικό και νεοφιλελεύθερο ασκέρι θα φέρουν ήθος, ευπρέπεια, ευγένεια στην πολιτική αντιπαράθεση; Γι’ αυτό ο Μητσοτάκης αποφεύγει τον Τσίπρα σαν τον διάολο το λιβάνι… για να διδάξει ήθος; Αλήθεια πιστεύεις, ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα ορθώσει πολιτισμό και πολιτικό πολιτισμό απέναντι στη «βαρβαρότητα» του Σύριζα, που απειλεί την κοινωνία με τον αντιδιαφωτισμό και τον λαϊκισμό του;

Άκου παππού για να μαθαίνεις. Αυτά τα ακούω από καλά ταϊσμένους αριστερούς, ακίνδυνους, και πες με καχύποπτο, αλλά διακρίνω μια συναλλαγή. Όχι προσωπικά σε σένα αλλά για σένα. Αριστεροί και μαρξιστές της εποχής σου, δύστυχε παππού, προφανώς και διακρίνονταν από έναν αριβισμό, τον οποίο διευκόλυνε η μόδα του να δηλώνεις κομμουνιστής. Έκανες μαρξιστική καριέρα την εποχή του ΠΑΣΟΚ. Ήσουν ακίνδυνος για το σύστημα, γι’ αυτό σου επέτρεπε να δηλώνεις αυτά που δήλωνες. Ο Πασοκισμός της εποχής σου δεν σε έκανε ιδεολόγο επαναστάτη αλλά καλικάντζαρο, που έβγαινε μια φορά το χρόνο, για να ανακατέψει λίγο το πολιτικό και κοινωνικό παιχνίδι.

ΥΓ 1. Ο Αλέξης Παπαχελάς, ο οποίος έχει πάρει συνεντεύξεις από ισχυρούς ανθρώπους του πλανήτη και θεωρείται από πολλούς μεγάλος δημοσιογράφος, έδειξε ότι ξέχασε κάτι. Ξέχασε, να ρωτήσει τη Σταματίνα Τσιμτσιλή, πώς γίνονται οι life-style ερωτήσεις.

ΥΓ 2. Κάποια στιγμή πρέπει να γίνει μια προσπάθεια (όχι απλά συζήτηση) για εμβάθυνση των μεθόδων διδασκαλίας και πρακτικής εξάσκησης της Δημοσιογραφίας. Πρέπει να δούμε, πώς οι νέοι δημοσιογράφοι δεν θα καταντούν σαν τον Πρετεντέρη, την Τρέμη, τον Παπαδημητρίου, τον Πορτοσάλτε, το Μπογδάνο και τους όμοιούς τους.

ΥΓ 3. Αφού, παππού, σου αρέσουν οι λεκτικές τσαχπινιές του τύπου Πολάκης και Πολλάκις, άλλο οι κρητικοί και άλλο οι κριτικοί. Οι μεν έχουν μπέσα και αξιοπρέπεια, ενώ οι δε παρασιτούν ζητιανεύοντας από την εξουσία… την κάθε εξουσία.

To koutipandoras.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.