Ο δήμιος μέσα μας

Το αίτημα για επιστροφή της θανατικής ποινής επανέρχεται όλο και συχνότερα. Βομβαρδίστηκα πάλι αυτές τις μέρες, τριγυρίζοντας στο διαδίκτυο. Και, όπως κάθε φορά που με αρπάζει από τον λαιμό και μου κόβει την ανάσα, αναρωτιέμαι αν, πέρα από τις σκουπιδοφυλλάδες που πουλάνε θάνατο ανάμεσα στα άλλα ευπώλητα, όσοι ζητούν τη θανατική ποινή ξέρουν τι ακριβώς ζητούν.

Στο Τενεσί, η πενηντάχρονη Κρίστα Πάικ επέζησε από δύο δόσεις πεντοβαρβιτάλης που προορίζονταν να τη σκοτώσουν. Η καρδιά της εξακολουθούσε να χτυπά, ενώ οι δικηγόροι της κατέθεταν επείγον αίτημα να σταματήσει η διαδικασία. Η κουρτίνα που χώριζε τον θάλαμο από τους μάρτυρες έκλεισε και η γυναίκα μεταφέρθηκε τελικά στο νοσοκομείο, όπου της παρασχέθηκε φροντίδα για να κρατηθεί στη ζωή.

Η Πάικ καταδικάστηκε σε θάνατο το 1996 γιατί, σε ηλικία δεκαοκτώ χρόνων, δολοφόνησε με ειδεχθή τρόπο τη δεκαεννιάχρονη Κολίν Σλέμερ. Παιδί από κακοποιητική οικογένεια, με διάγνωση διπολικής διαταραχής που έγινε αργότερα, πέρασε τρεις δεκαετίες στην αναμονή της εκτέλεσης, ως η μοναδική γυναίκα στην πτέρυγα των θανατοποινιτών του Τενεσί. Στις 30 Σεπτεμβρίου οδηγήθηκε στον θάλαμο για ένα έγκλημα που είχε διαπράξει τριάντα ένα χρόνια πριν, αφού το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ανέτρεψε την προσωρινή αναστολή που είχε δοθεί νωρίτερα την ίδια ημέρα.

Οι μάρτυρες περιέγραφαν τη έντονη αναπνοή της, ενώ ούτε η δεύτερη δόση είχε σταματήσει την καρδιά της, και οι συνήγοροί της κατήγγειλαν μια βασανιστική διαδικασία. Προσπαθούσαν να σκοτώσουν έναν άνθρωπο και τον είχαν σε κατάσταση οδύνης για ώρα, ενώ προηγουμένως περίμενε να μάθει αν τελικά θα εκτελεστεί ή όχι. Ακόμη κι αν η Πάικ επιζήσει, την περιμένει ξανά η φυλακή, μαζί με όσα άφησε αυτή η απόπειρα θανάτωσής της στο κορμί και στην ψυχή της.

Αυτή η μακρόσυρτη αναμονή είναι μέρος της ποινής, όπως και ο γραφειοκρατικός μηχανισμός που κατανέμει την ευθύνη της θανάτωσης σε αρμοδιότητες, επιστημονικές γνωματεύσεις και υπογραφές. Μέσα σε αυτόν τον καταμερισμό, οι γιατροί που συμμετέχουν πού αφήνουν τη δέσμευση του ιπποκρατικού όρκου; «Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι συμβουλίην τοιήνδε» –  να μη χορηγούν σε κανέναν θανατηφόρο φάρμακο, ακόμη κι αν τους ζητηθεί, ούτε να δίνουν τέτοια συμβουλή.

Η ιστορία έχει δείξει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η συμμετοχή των γιατρών σε έναν κρατικό μηχανισμό θανάτωσης. Στη ναζιστική Γερμανία, γιατροί συμμετείχαν στην εξόντωση ανθρώπων με αναπηρίες και ψυχικές παθήσεις, επειδή το καθεστώς είχε αποφασίσει πως η ζωή τους δεν άξιζε να βιωθεί. Η δολοφονία ονομάστηκε «ευθανασία» και οργανώθηκε μέσα από ιατρικούς φακέλους, γνωματεύσεις και διοικητικές διαδικασίες, με την επιστημονική αυθεντία να υπηρετεί την απόφαση για το ποιος έπρεπε να πεθάνει. Σε διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο, η αναζήτηση μιας υποτίθεται πιο ανθρώπινης μεθόδου εκτέλεσης στις ΗΠΑ έφερε την ηλεκτρική καρέκλα ως εναλλακτική της αγχόνης και αργότερα τη θανατηφόρα ένεση. Η θανάτωση απέκτησε μια πιο αποστειρωμένη εικόνα, σαν να αρκούσε η εξαφάνιση του αίματος για να εξαφανιστεί η βία.

Στο «Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος», ο Πρίμο Λέβι αφηγείται πως, βασανισμένος από τη δίψα στο Άουσβιτς, προσπάθησε να πάρει έναν παγοκρύσταλλο, αλλά ένας φρουρός τού τον άρπαξε. Όταν ρώτησε γιατί, πήρε την απάντηση «Εδώ δεν υπάρχει γιατί». Στον θάλαμο εκτέλεσης, αντίθετα, όλα έχουν την εξήγησή τους, την απαιτούμενη υπογραφή, το προβλεπόμενο πρωτόκολλο. Μόνο που καμία διαδικασία, όσο σχολαστικά κι αν τηρείται, δεν απαντά στο ερώτημα τι δικαιολογεί την αφαίρεση μιας ζωής.

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, αν συνειδητοποιεί τι λέει όποιος ζητάει θανατική ποινή για τους δολοφόνους του Παύλου Φύσσα ή για τους δολοφόνους της Ελένης Τοπαλούδη. Αν αντιλαμβάνεται ότι, μέσα στην οργή του, δίνει πάσα στην ίδια τη Χρυσή Αυγή, που είχε ζητήσει στη Βουλή την επαναφορά της. Ότι μπορεί να καταγγέλλει τον φασισμό και την ίδια στιγμή να συντάσσεται μαζί του στην απαίτηση για κρατικές εκτελέσεις.

Και βέβαια, η θέση αυτή δεν περιοριζόταν στη Χρυσή Αυγή. Το 2013, ο Μάκης Βορίδης δήλωνε ότι παραμένει υπέρ της θανατικής ποινής σε «φιλοσοφικό και θεωρητικό επίπεδο», υποστηρίζοντας τη μεγάλη αποτρεπτική της δύναμη.

Σε καμία περίπτωση δεν υποτιμώ τον πόνο των ανθρώπων που έχασαν τους δικούς τους. Αναρωτιέμαι για εμάς τους υπόλοιπους, που τόσο εύκολα πληκτρολογούμε μια καταδίκη σε θάνατο και ύστερα συνεχίζουμε ξέγνοιαστα τη μέρα μας. Για την ευκολία με την οποία βαφτίζουμε δικαιοσύνη την εκδίκηση και παραχωρούμε στο κράτος το δικαίωμα να αποφασίζει ποιος δικαιούται να ζει και ποιος πρέπει να θανατωθεί, με τη συγκατάθεσή μας.

Με άλλα λόγια, σκότωσε τον φασίστα μέσα σου. Γιατί, σαν τον χαμαιλέοντα, εκδηλώνεται με πολλές μορφές.

Διαβάστε επίσης:

Για ποια ανεξαρτησία μιλάμε;

Η απομάκρυνση ενός Κασιδιάρη δεν θα φέρει την άνοιξη

In Trance 95: «Η εικόνα της ελληνικής κοινωνίας είναι απογοητευτική»

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr