Ο δεύτερος θάνατος του Βασίλη Μάγγου

Nα θυμόμαστε και να μιλάμε για τον Βασίλη  Μάγγο, να θυμώνουμε και να εξεγειρόμαστε για ό,τι του συνέβη.  Όχι μόνο για την ντροπή για τον εξευτελισμό και τη βία που υπέστη, από μια εξουσία που διεκδικεί απροκάλυπτα την κυριαρχία στις ζωές και τα σώματα των υπηκόων της, αλλά επίσης για τους πολλαπλούς θανάτους του.

Ηλίας Γκότσης 03/08/2020 | 19:25

Επειδή το θέμα του θανάτου του Βασίλη Μάγγου φαίνεται να κλείνει  πολύ γρήγορα και ο  ίδιος να πέφτει θύμα μιας συλλογικής αμνησίας, καθώς ο θάνατος του δεν ήρθε ως άμεσο αποτέλεσμα της αστυνομικής βίας, (τι κρίμα, θα λέγαμε ειρωνικά για όσους αναζητούν μάρτυρες!), θέλω να  σας προσκαλέσω να τον θυμηθούμε ξανά γιατί εκτιμώ πως δεν του αξίζει η λήθη αλλά και γιατί η ιστορία του μας αφορά όλους και όλες.

Αυτός ο άνθρωπος είχε παρελθόν με τη χρήση ουσιών και όπως όλα δείχνουν πέθανε από υποτροπή, αλλά δεν έχει αξία να μιλήσουμε για αυτό ως την αιτία θανάτου του, παρά μόνο στον βαθμό που αυτό το γεγονός, συνδέεται με τις προκαταλήψεις ή με τα στερεότυπα μας.

Αντίθετα, έχει μεγάλη αξία να συνδέσουμε την ψυχολογική κατάπτωση αυτού του νέου ανθρώπου με τα βασανιστήρια και την αστυνομική βία που υπέστη και να επιμείνουμε πως υπάρχει μια τεράστια ηθική ευθύνη της αστυνομίας για ότι του συνέβη.

Ας  μην αποτελέσει λοιπόν αυτή η πτυχή   της ζωής του λόγο να σταματήσουμε να ασχολούμαστε μαζί του, ας μην ντραπούμε να  υπερασπίσουμε τη μνήμη του. 

Θα ήθελα να σας προκαλέσω να  φανταστούμε την ιστορία του. Ο Βασίλης ζει σε μια πόλη της περιφέρειας, σίγουρα η αστυνομία τον γνωρίζει αφού  κάνει χρήση ουσιών, αλλά παράλληλα έχει κοινωνικές ευαισθησίες, είναι χειραφετημένος,  έχει  κοινωνικό λόγο και πολιτική ακτιβίστικη δράση. Διεκδικεί δηλαδή για τον εαυτό του μια ταυτότητα συλλογικότητας, αξιοπρέπειας και αυτονομίας, σε σχέση με την ετερονομία και την αλλοτρίωση στην οποία τον καταδικάζει η κοινωνική πραγματικότητα και η χρήση ουσιών.  

Να κάτι που χαλάει το στερεότυπο, που δεν συγχωρείται  εύκολα, που βάζει σε κίνδυνο το αφήγημα ότι η χρήση  ουσιών είναι ανίατη ασθένεια.  Ένας άνθρωπος που έχει χαρακτηριστεί στην τοπική κοινωνία ως χρήστης, γίνεται ενεργός ακτιβιστής, τολμάει «με θράσος» να διαμαρτύρεται και να διαδηλώνει ενάντια στην υποβάθμιση της ζωής, παλεύει να απεξαρτηθεί και να μείνει καθαρός. 

Ορίστε  λοιπόν που υπάρχουν περισσότεροι από ένας λόγος να είναι στο στόχαστρο της αστυνομίας. 

Ποιος αφελής πιστεύει ότι ο βασανισμός του και το λιντσάρισμά του, (γιατί οι κλωτσιές ποτέ δεν είναι τίποτα άλλο), θα πρόσθετα εγώ, ήταν τυχαίος; Ποιος αφελής πίστεψε ότι ο θάνατος και το λιντσάρισμα του Ζακ Κωστόπουλου ήταν τυχαίο γεγονός; Ποιος δεν φέρνει στο μυαλό του τον «τυχαίο ξυλοδαρμό  ενός αναρχικού», για να παραφράσω τον τίτλο του γνωστού έργου του Ντάριο Φο;

Το θύμα, μετά τον βασανισμό του  διαλύεται ψυχολογικά, όπως αναφέρουν οι γονείς του (αλήθεια ποιος δεν θα διαλυόταν; Ή μήπως δεν έχουμε ακούσει ξανά για το μετα-τραυματικό στρές;)

Μετά ακολουθεί ο θάνατος, αλλά αυτό  είναι πάντα μια πιθανότητα σε αυτές τις ιστορίες. 

Μόλις γίνεται γνωστός ο θάνατος του αλλά όχι οι λεπτομέρειες, πολλοί,   φαντάζονται πως θα βρουν ένα καινούργιο ήρωα αλλά το προφίλ  τελικά δεν ταιριάζει, έτσι γρήγορα τον εγκαταλείπουν ( τον εγκαταλείπουμε) στη λήθη, όπως η κοινωνία εγκαταλείπει ουσιαστικά αυτούς τους ανθρώπους όταν είναι ακόμα  ζωντανοί,  ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει  ακριβώς το αντίθετο. 

Εννοώ ότι το προφίλ και η πορεία αυτού του ανθρώπου θα επέβαλε να φωνάξουμε δυο φορές, να μην επικυρώσουμε ακόμα και στον θάνατό του την αορατότητα που βίωνε όταν ζούσε.

Έτσι αυτή η ιστορία αξίζει διπλά την προσοχή μας και την αγανάκτησή μας.  

Ίσως τελικά χρειάζεται πολύ περισσότερο, υπό αυτό το πρίσμα, να θυμόμαστε και να μιλάμε για τον  Βασίλη  Μάγγο, να θυμώνουμε και να εξεγειρόμαστε για ό,τι του συνέβη.

Όχι μόνο για την ντροπή για τον εξευτελισμό και τη βία που υπέστη, από μια εξουσία που διεκδικεί απροκάλυπτα την κυριαρχία στις ζωές και τα σώματα των υπηκόων της, αλλά επίσης για τους πολλαπλούς θανάτους του.

Αν η αστυνομία ευθύνεται, ηθικά  για τον φυσικό του θάνατο, αυτή τη φορά, στον θάνατο που καταδικάζει η λήθη,  οι θύτες είμαστε όλοι μας, όχι μόνο τα συστημικά Μ.Μ.Ε, ούτε το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, αλλά   μια κοινωνία που τρομάζει να υπερασπιστεί τα θύματα που δεν ανήκουν στο μέσο όρο  της κανονικότητα, που ξεφεύγουν από τη νόρμα. Μια κοινωνία που μέσα σε μια μικροαστική ηθική τρομάζει να θέσει τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων πάνω από οτιδήποτε άλλο.

Μήπως αντίστοιχα δεν είχε συμβεί το ίδιο, κάποια στιγμή με τον Ζακ Κωστόπουλο; Μήπως τότε πάλι πολλοί και πολλές  δεν «πάγωσαν» στην ιδέα ότι θα μπορούσε να μην είναι ο ομοφυλόφιλος ακτιβιστής αλλά ένας «φτωχοδιάβολος», ή ένας χρήστης που κλέβει από ανάγκη, λες και αυτό θα μείωνε στο ελάχιστο την αποτρόπαια βία που υπέστη;  

Αλλά τελικά ακόμα και εκείνος δεν υπέστη τελικά τον εξοβελισμό  και την καταδίκη στη λήθη, αν εξαιρέσουμε τις φωνές  που έρχονται από την κοινότητα  που ανήκε; Αρκεί να προσέξουμε τις χλιαρές ως ελάχιστες αντιδράσεις που υπάρχουν καθώς  ο καιρός περνά και κανείς δεν τιμωρείται για το θάνατό του.

Αυτό το κείμενο γράφεται περισσότερο σαν μια οφειλή σε ανθρώπους σαν τον Βασίλη Μάγγο, καθώς εργάζομαι σχεδόν 30 χρόνια στις εξαρτήσεις και θεωρώ ότι οφείλω να μιλήσω, να πω δημόσια πως το γεγονός ότι στην ιστορία του υπήρχε η χρήση ουσιών , δεν του αφαιρεί το δικαίωμα να μην ήταν μόνο αυτό.

Έτσι ο Βασίλης  πάλευε να μείνει καθαρός όσο ζούσε , ήταν ακτιβιστής και ναι δικαιούτο τον σεβασμό μας. 

Να πω ακόμα πως είναι άδικο να «πεθάνει δυο φορές», πως  ο θάνατός του, τελικά συνδέεται άμεσα με τη βία που υπέστη, πως αυτή δεν ήταν τυχαία, πως ήταν μια ακόμα στιγμή που ήρθε να προστεθεί, στις χιλιάδες στιγμές απόρριψης, ρατσισμού και βίας που είχε δεχτεί στη ζωή του, όπως χιλιάδες άλλοι /ες χρήστες και χρήστριες ουσιών.

Να πω τελικά  πως η ευκολία με την οποία τον εγκαταλείπουμε είναι ακόμα ένα δείγμα του υπόγειου ρατσισμού μας και της επιθυμίας να κρατήσουμε σφιχτά τον μικροαστισμό μας, όπως θα έλεγε ο  Όργουελ!

ΥΣ. 1. Το 2008, την περίοδο της δολοφονίας του Γρηγορόπουλου, ήμουν επιστημονικά υπεύθυνος στην ΑΤΡΑΠΟ ένα πρόγραμμα θεραπείας για εφήβους/ες και νέους/ες χρήστες/ριες ουσιών που ανήκει στον ΟΚΑΝΑ. Τριγυρνώντας τότε μέσα στις διαδηλώσεις που γινόντουσαν συναντούσα νεαρά αγόρια  και κορίτσια που διαδήλωναν, τα οποία τα γνώριζα από την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα και  κάθε φορά χαιρόμουν  γιατί αυτές οι εμπειρίες λειτουργούσαν ως αντίβαρο στη χρήση ουσιών. 
 
Υ.Σ Για μια ακόμα φορά αποδεικνύουμε ότι είμαστε αδύναμοι να σταθούμε απέναντι σε μια δεξιά που φασιστικοποιείται κάθε μέρα όλο και περισσότερο αν η αντίστασή μας χρειάζεται ήρωες. Για μια ακόμα φορά αποδεικνύεται ότι η κοινωνική ευαισθησία ποτέ δεν είναι αρκετή για να αποτελεί από μόνη της κοινωνική και πολιτική στάση. 
 
* Ευχαριστώ θερμά τον πατέρα του Βασίλη Μάγγου που διάβασε αυτό κείμενο πριν δημοσιευτεί, που μου έδωσε την άδεια  και  επιβεβαίωσε ότι πραγματικά η στόχευση και η βία που υπέστη ο Βασίλης δεν ήταν τυχαία.

* Ο Ηλίας Γκότσης είναι Κοινωνιολόγος - Ψυχοθεραπευτής - Συγγραφέας

To koutipandoras.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.