H τραγωδία με τους τέσσερις νεκρούς από χιονοστιβάδα στα Βαρδούσια είναι μόνο η μισή είδηση: το ήμισυ που θάβεται πίσω από των υποκριτικό χριστουγεννιάτικο θρήνο των καναλιών, από τις μακάβρια ρομαντικές διηγήσεις περί «αγκαλιασμένων πτωμάτων» και από τους αφορισμούς («κρίμα, νέα παιδιά!») των νοικοκυραίων.
Ένα τέτοιο δυστύχημα βολεύεται θαυμάσια μέσα στο αφήγημα της ατομικής ευθύνης των ίδιων των θυμάτων, οπότε αφήνει την Πολιτεία στο απυρόβλητο.
Η άλλη μισή είδηση, η άβολη αλήθεια την οποία δεν θα αγγίξουν ποτέ τα συστημικά μέσα ενημέρωσης είναι ότι οι άτυχοι του ελληνικού βουνού είναι εξ ορισμού καταδικασμένοι να πεθάνουν, εκτός αν κατορθώσουν να ξεθαφτούν μόνοι τους και να επιβιώσουν με τις ίδιες δυνάμεις ή με τη βοήθεια φίλων και συνοδοιπόρων.
Η χώρα που υποτίθεται ότι στοχεύει σε τουρισμό τεσσάρων εποχών, αλλά στην πραγματική ζωή ασχολείται (όσο ασχολείται) με την εξής μία, το καλοκαίρι, αρνείται επίμονα να εναρμονιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας στο βουνό.
Παράλληλα αδιαφορεί απόλυτα για τις υποδομές ασφαλείας και αρνείται να ασχοληθεί με τις επί μέρους ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής που αποτελεί προορισμό για ορειβάτες και πεζοπόρους.
Ο εθνικός μηχανισμός Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών με την ονομασία «Θεοφάνης Ερμής» δεν είναι ούτε Θεοφάνης ούτε Ερμής.
Ο νόμος που αφορά τη σύστασή του, υπ’ αριθμόν 4989/2022, ψηφίστηκε πριν από δύο χρόνια αλλά παραμένει νεκρό γράμμα, αφού –απ’ όσο γνωρίζω- , η κυβέρνηση μόλις προ διμήνου προχώρησε στην προκήρυξη του διαγωνισμού.
Το πρόγραμμα προβλέπει τη δημιουργία έξι βάσεων ελικοπτέρων σε καίρια σημεία της χώρας, με μίσθωση εναέριων μέσων και εξειδικευμένου προσωπικού.
Πριν από μερικές εβδομάδες, η 8η Πανελλήνια Συνάντηση Μονοπατιών στην Καστοριά εξέδωσε ψήφισμα διαμαρτυρίας για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση,
«Οι καθημερινές περιπτώσεις επειγόντων περιστατικών στη χώρα μας, σε συνδυασμό με τη στασιμότητα στην ενεργοποίηση του Εθνικού Μηχανισμού Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών “Θεοφάνης Ερμής”, προκαλούν έντονη ανησυχία στους πολίτες αλλά και στους/στις επισκέπτες/τριες, ιδιαίτερα εκείνους/ες που προέρχονται από χώρες με οργανωμένα και αποτελεσματικά συστήματα εναέριας διάσωσης», διαβάζω στο κείμενο.
Και πιο κάτω: «Η Ελλάδα, με τον κυρίως ορεινό της χαρακτήρα, αντιμετωπίζει σοβαρές υγειονομικές προκλήσεις, καθώς οι απαιτούμενοι χρόνοι ανταπόκρισης στα επείγοντα περιστατικά, συχνά ξεπερνούν τα όρια της επείγουσας ιατρικής.
Παράλληλα, η αυξανόμενη δημοφιλία της ορειβασίας, των υπαίθριων δραστηριοτήτων και των εναλλακτικών μορφών τουρισμού, καθιστά την ανάγκη για ένα λειτουργικό και άμεσα διαθέσιμο σύστημα εναέριας διάσωσης ακόμα πιο επιτακτική».
Αντί όμως να τα γράφω εγώ από τη ζεστή πολυθρόνα μου, διαβάστε τη χθεσινή ανάρτηση του Γιάννη Θεοχαρόπουλου, πατέρα του 21χρονου Θεοφάνη-Ερμή Θεοχαρόπουλου, ο οποίος έσβησε βαριά τραυματισμένος στα Τζουμέρκα στις αρχές του 2022, στα χέρια του ίδιου του πατέρα και έξι φίλων, μετά από αρκετές ώρες βασανιστικής αναμονής .
«Σε δέκα λεπτά θα έρθει ελικόπτερο», του έλεγαν. Ο χαροκαμένος πατέρας, οδηγός βουνού και ο ίδιος, άλλοτε εθνικός προπονητής αναρρίχησης, παρατηρεί τα εξής σχετικά με την πολύνεκρη τραγωδία στα Βαρδούσια:
«Το χιόνι πέρα από την ευχάριστη πλευρά του κρύβει και κίνδυνους ανάλογα με την ποιότητα του, την κλίση του εδάφους, την θερμοκρασία, την ποσότητα του, το προηγούμενο στρώμα χιονιού κλπ. Αυτά μεταβάλλονται διαρκώς στην διάρκεια της κάθε μέρας και μπορεί να υπάρξει ο ύπουλος αλλά αντικειμενικός κίνδυνος για την ανθρώπινη ζωή, της χιονοστιβάδας σε κάποια φάση της ημέρας. Έχουμε πολλαπλά θύματα από ατυχήματα χιονοστιβάδας και στην Ελλάδα.
Χιονοστιβάδα με πολλαπλά θύματα συνέβη το πρώτο Σαββατοκύριακο του Δεκεμβρίου του 1976, όταν ομάδα ορειβατών περνούσε κάτω από τα Ζωνάρια του Ολύμπου σε υψόμετρο περίπου 2.700 μέτρων και παρασύρθηκε από χιονοστιβάδα. Αποτέλεσε το μεγαλύτερο θανατηφόρο ορειβατικό ατύχημα που σημειώθηκε ποτέ στην Ελλάδα μέχρι τότε με έξι νεκρούς.
Η τραγωδία του Μαινάλου, την Κυριακή 13 Φεβρουαρίου 2005, είχε χαρακτηριστεί πρωτοφανής σε μέγεθος αφού μια χιονοστιβάδα είχε καταπλακώσει τους επτά από τους δέκα ορειβάτες, μέλη ομάδας του Ελληνικού Ορειβατικού Συλλόγου της Αθήνας που πραγματοποιούσαν ημερήσια εξόρμηση ορειβασίας.
Το Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2022 μια παρέα 3 φίλων, πολύ έμπειρων στην χειμερινή αναρρίχηση ανέβηκαν στο Χελμό για αναρρίχηση αλλά χτυπήθηκαν από χιονοστιβάδα κατά την πρόσβαση για την διαδρομή τους και βρέθηκαν νεκροί σε κοντινή απόσταση από το χιονοδρομικό στα Καλάβρυτα.
Έχουν ακόμα γίνει χιονοστιβάδες με 1-2 θύματα στην Ελλάδα κάποια από αυτά σε χιονοδρομικά κέντρα ή εκτός των ορίων τους. Επίσης χιονοστιβάδες μεγάλες έχουν γίνει σε κάποια χιονοδρομικά κέντρα της Ελλάδας στο παρελθόν με καταστροφές στις εγκαταστάσεις και ευτυχώς χωρίς θύματα.
Στην Ελλάδα μας σώζει το γεγονός ότι δεν έχουμε το συνδυασμό των καιρικών συνθηκών για να προκαλούνται χιονοστιβάδες όπως σε περιοχές των Άλπεων, οι οποίες πολλές φορές έχουν θύματα ακόμα και μέσα σε κατοικημένες περιοχές.
Η επιβίωση μετά από μία ώρα σε χιονοστιβάδα είναι εξαιρετικά δύσκολη, εξαρτάται από το κάθε περιστατικό, καθώς οι πιθανότητες επιβίωσης μειώνονται δραματικά με τον χρόνο.
Με κατάλληλη ταχύτατη διάσωση μπορεί να υπάρξει ελπίδα, γιατί η πραγματικότητα δείχνει ότι μετά τα πρώτα 15-20 λεπτά τα ποσοστά επιβίωσης πέφτουν κατακόρυφα.
Μπορεί κάποιος που είναι ζωντανός από χιονοστιβάδα, όπως έχουν υπάρξει τέτοιες περιπτώσεις στο εξωτερικό, να επιβιώσει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπάρχουν εξαιρέσεις που επιβίωσαν άνθρωποι για πολλές ώρες ή μέρες εγκλωβισμένοι σε χώρο με αέρα.
Στην Ελλάδα η αντίδραση των επίγειων δυνάμεων διάσωσης παραμένει εξαιρετικά αργή. Διαπιστώνουμε με πικρία σε αυτό το χρονικό διάστημα από το 1976 μέχρι σήμερα η διάσωση στην Ελλάδα δεν έχει εναρμονιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Δεν υπάρχει ακόμα εναέρια διάσωση. Δεν υπάρχει επίσης ενημέρωση για τους αντικειμενικούς κινδύνους τοπικά της κάθε περιοχής παρόλο που θέλουμε τουρισμό 4 εποχών.
Στο 90% των περιπτώσεων η χιονοστιβάδα προκαλείται από τα ίδια τα θύματα για αυτό η επιβίωση εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την πρόληψη, τον σωστό εξοπλισμό, την εκπαίδευση και τον μηχανισμό διάσωσης της περιοχής. Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους τους».
Άλλοι χρήστες θυμήθηκαν επίσης τους δύο γιατρούς από την Λάρισα που έχασαν τη ζωή τους κάνοντας σκι στο Ξερολάκκι στον Όλυμπο (το «σημείο μηδέν» για χιονοστιβάδες στην Ελλάδα) και έναν ακόμη χιονοδρόμο που σκοτώθηκε στη Βασιλίτσα. Προσθέτει κάποιος άλλος ορειβάτης, στον διάλογο που αξίζει να διαβάσετε ολόκληρο στο Facebook:
«Οι χιονοστιβάδες για να δημιουργηθούν θέλουν κάποια πυροδότηση (ένα trigger). Πολύ δύσκολα θα γίνει χιονοστιβάδα μόνη της.
Ο “πυροκροτητής” είναι ο ορειβάτης που περπατάει πάνω στη πλαγιά με το βάρος του, είναι ο σκιέρ που κάνει σκι, είναι ο τυπάς με το snowmobile.
Για αυτό σου λέει ότι το 90% των θυμάτων γίνονται από χιονοστιβάδες που θα πυροδοτήσουν οι ίδιοι.
Μια χιονοστιβάδα μπορεί να σε σκοτώσει με δυο τρόπους. Είτε σε παρασέρνει και σε πετάει σε κανένα γκέμι, που εκεί δεν μπορεί να κάνει κανένας τίποτα, είτε (και ο πιο συνηθισμένος), σε θάβει και πεθαίνεις σε περίπου 15 λεπτά από ασφυξία. Ότι έγινε και τώρα δηλαδή.
Εδώ είναι που έρχεται το κομμάτι της διάσωσης. Διότι όπως είπα το χρονικό περιθώριο είναι πολύ μικρό, η διάσωση πρέπει να γίνει από τα ίδια μέλη της ομάδας (αν δεν έχουν θαφτεί όλοι), γιατί δεν γίνεται μέσα σε 15 λεπτά να έρθουν διασώστες με ελικόπτερο και να σε ξεθάψουν πουθενά στον κόσμο.
Η διάσωση αποτελείται από 4 κομμάτια. ARVA, σόντα, φτυάρι, τύχη. Για να μην μπαίνω σε πολλά λόγια, το ARVA είναι ο ράδιο πομπός και δέκτης που θα σου πει περίπου που έχει θαφτεί ο άλλος. Η σόντα είναι το μπαστούνι που θα σου πει πόσο βαθιά έχει θαφτεί ο άλλος και ακριβώς που, το φτυάρι είναι αυτό που θα σκάψεις να τον βγάλεις. Η τύχη είναι τύχη, γιατί κάποιες φορές, και όλα σωστά να τα κάνεις, δεν θα τα καταφέρεις».
H κατακλείδα, τώρα. Η κυβέρνηση που με τη δική μας ανοχή συνήθισε να αποδίδει τις ευθύνες για κάθε συμφορά στα ίδια τα θύματά της, από πυρκαγιά σε πλημμύρα και από μαστροπείες σε πανδημίες έχει –και σε αυτό το θέμα- τα χέρια της λερωμένα με αίμα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και οι αυλικοί του δεν πυροδότησαν οι ίδιοι τη χιονοστιβάδα στα Βαρδούσια, ούτε όμως έκαναν κάτι για να αποτρέψουν την τραγωδία. Και ας είχαν δεσμευτεί σε όλους τους τόνους ότι «ως εδώ και μη παρέκει».
Η παρακάτω ανάρτηση, με ημερομηνία 4 Νοεμβρίου 2022, ανήκει στον απερίγραπτο τύπο που παριστάνει τον πρωθυπουργό της χώρας και συνοδεύεται από την προσωπογραφία του. Προσωπική, λέει, δέσμευση.
Προ τριετίας αυτό, με στόχο, τότε, να λειτουργήσει το πρόγραμμα εντός του 2023. Το οποίο 2023 ήρθε και απήλθε δίχως να αλλάξει το παραμικρό, τουλάχιστον όχι προς το καλύτερο:
«Από σήμερα, η Ελλάδα αποκτά πλαίσιο για την εναέρια έρευνα και διάσωση στα βουνά της, όπως συμβαίνει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες με αναπτυγμένο ορεινό τουρισμό.
Έναν μηχανισμό, με 6 βάσεις ετοιμότητας, που θα κινητοποιείται αμέσως στην περίπτωση κάποιου ατυχήματος, σε κάθε σημείο της επικράτειας. Στόχος μας είναι ο μηχανισμός να λειτουργήσει εντός του 2023.
Ήταν μία προσωπική μου δέσμευση όταν χάσαμε πρόωρα τον ορειβάτη μας Θεοφάνη Ερμή Θεοχαρόπουλο. Και από χθες έγινε νόμος του κράτους, δίνοντας και το όνομα του Θεοφάνη Ερμή στις εξειδικευμένες δυνάμεις που θα επιχειρούν στα βουνά μας, σώζοντας ζωές.
Υπερήφανος για την πρωτοβουλία μας. Αλλά και λυπημένος για τα κόμματα της αντιπολίτευσης που δεν βρήκαν τη δύναμη να στηρίξουν αυτό το μεγάλο βήμα εκσυγχρονισμού, ανθρωπιάς και προόδου».
Αλίμονο, όμως, «ανάπτυξη» στα βουνά δεν σημαίνει πεντάστερα ξενοδοχεία στις Αράχωβες, glamping και χασαποταβέρνες.
Ούτε η ιδιωτική πρωτοβουλία μετράει για «σύστημα διάσωσης». Αποκτήσαμε πλαίσιο, αποκτήσαμε και νόμο που το πλαισιώνει, αλλά τον αφήσαμε να σαπίζει στα κιτρινισμένα φύλλα της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Οι τέσσερις νέοι στα Βαρδούσια πέθαναν μέσα στα χιόνια χωρίς καμία πιθανότητα σωτηρίας.
Μπορεί το ελικόπτερο να τους προλάβαινε και να έσωζε κάποιον, μπορεί και όχι. Σημασία έχει ότι ελικόπτερο δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο ξεδιαντροπιά και η διάχυτη αίσθηση ότι όλοι μας ζούμε από τύχη. Και όχι χορεύουμε ξένοιαστοι πάνω στους ίδιους μας τους τάφους.
Η Πολιτεία που αδυνατεί να εγγυηθεί ακόμα και για τα στοιχειώδη –π.χ. την ασφάλεια των δημοσίων συγκοινωνιών- δεν πρόκειται δα να σκοτιστεί για τους παράξενους που ανεβαίνουν στα βουνά χειμωνιάτικα, αντί να κάθονται μπροστά στην τηλεόραση να βλέπουν τις συνεντεύξεις του σιμουλτανέ στην Αθηναΐδα Νέγκα.
*Φώτο αρχείου
Διαβάστε επίσης:
Τραγωδία στα Βαρδούσια Όρη: Ποιοι ήταν οι τέσσερις ορειβάτες που έχασαν τη ζωή τους
Νεκροί οι δύο ορειβάτες που καταπλακώθηκαν από χιονοστιβάδα στον Όλυμπο
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
