Νέο χωροταξικό τουρισμού: Touristland Über Alles μέχρι να σβήσει ο ήλιος

Το σχέδιο είναι πλέον επίσημο και φέρει τη σφραγίδα μιας κυβέρνησης που μοιάζει να μην υπολογίζει κανένα όριο, πέρα από εκείνο των επενδυτικών προσδοκιών. Η παρουσίαση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) από την ηγεσία των υπουργείων Περιβάλλοντος και Τουρισμού δεν ήρθε για να φρενάρει την άναρχη δόμηση, αλλά για να την «οργανώσει» σε ένα νέο, πιο πολυτελές περιτύλιγμα. Με τίτλους περί «βιωσιμότητας», «πυξίδας» και «ανθεκτικότητας», το νέο πλαίσιο προδιαγράφει μια χώρα απ’ άκρη σ’ άκρη ξενοδοχοποιημένη, όπου ακόμα και στα πιο επιβαρυμένα σημεία της επικράτειας, η λύση που προτείνεται είναι κι άλλος τουρισμός, αρκεί να έχει περισσότερα αστέρια και μεγαλύτερη αρτιότητα, γιατί ως γνωστών το πρόβλημα το δημιουργούν τα rooms to let.

Η σημειολογία της άρνησης 

Το νέο πλαίσιο χωρίζει τις 1.035 δημοτικές ενότητες της χώρας σε πέντε κατηγορίες, βασισμένο στη σχέση κλινών προς κατοίκους, αλλά με μια ειδοποιό παράλειψη: στον υπολογισμό αυτόν δεν συνυπολογίστηκαν οι κλίνες της βραχυχρόνιας μίσθωσης για τον αρχικό καθορισμό των ζωνών. Αυτή η μεθοδολογική επιλογή επιτρέπει σε περιοχές που βρίσκονται στα όριά τους να εμφανίζονται στα χαρτιά ως έχουσες περιθώρια, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες μεγάλες επενδύσεις. Ακόμα και στις «κόκκινες» περιοχές ελέγχου, όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Σκιάθος και τμήματα της Κέρκυρας και της Ρόδου, η δημιουργία νέων μονάδων παραμένει εφικτή. Η λύση που προκρίνεται είναι η αύξηση της αρτιότητας στα 16 στρέμματα και μια θεωρητική οροφή 100 κλινών για τα νησιά, μια προσέγγιση που εστιάζει στα γεωμετρικά χαρακτηριστικά των ακινήτων αντί για τη συνολική φέρουσα ικανότητα και την αντοχή των υποδομών των επίμαχων περιοχών, αλλά και στο πόσο μεγάλο πορτοφόλι έχει ο εκάστοτε επενδυτής.

Βραχυχρόνια μίσθωση: Θα είσαι ξενοδόχος αλλά και δεν θα είσαι

Αν υπάρχει ένα πεδίο όπου η κυβερνητική αναβλητικότητα θριαμβεύει, αυτό είναι η βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb. Το νέο χωροταξικό πλαίσιο περιορίζεται στο να «δίνει τη δυνατότητα» επιβολής περιορισμών, «προβλέπει» μελλοντικές αναστολές και «ανοίγει τον δρόμο» για γεωγραφικές ζώνες απαγόρευσης. Στην πράξη, ωστόσο, καμία από αυτές τις κρίσιμες ρυθμίσεις δεν έχει άμεση ισχύ. Όλα παραπέμπονται σε μελλοντικές νομοθετικές επεξεργασίες και στις καλένδες των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, την ώρα που το στεγαστικό πρόβλημα και η βίαιη αλλοίωση του κοινωνικού ιστού στις γειτονιές και τα νησιά εξελίσσονται σε κοινωνική κρίση.

Το επιχείρημα για την αναστολή νέων αριθμών μητρώου (ΑΜΑ) σε νεόδμητα σπίτια στα νησιά μοιάζει περισσότερο με αποσπασματική παρέμβαση παρά με δομική λύση. Εδώ ο παραλογισμός παραμένει ακλόνητος: ενώ οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αποτελούν de facto τουριστική δραστηριότητα, η νομοθεσία επιμένει να τις αντιμετωπίζει ως χρήση κατοικίας. Αυτή η νομική κατασκευή τις εξαιρεί από τους αυστηρούς περιορισμούς, τις λειτουργικές προδιαγραφές, τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και τη φορολογία που επωμίζονται οι κύριες ξενοδοχειακές μονάδες.

Είναι μια ιδιότυπη θεσμική ασυλία που η κυβέρνηση συντηρεί, την ώρα που ακόμα και ο Δήμος Αθηναίων –που αναγκάστηκε να εφαρμόσει τοπικούς περιορισμούς λόγω κορεσμού– κατατάσσεται από το νέο πλαίσιο στις «ανεπτυγμένες» και όχι στις «ελεγχόμενες» περιοχές. Έτσι, παρά τις διακηρύξεις για «συνολική ματιά», το Airbnb παραμένει ένας ρυθμιστικός «γκρίζος χώρος», με το υπουργείο Τουρισμού να δηλώνει αναρμόδιο για την αδειοδότησή τους και το υπουργείο Οικονομικών να τις αντιμετωπίζει απλώς ως φορολογητέα ύλη, αφήνοντας το χωροταξικό απογυμνωμένο από άμεσα εργαλεία αναχαίτισης της στεγαστικής κρίσης.

Επενδύσεις με το μέτρο του ισχυρού και η παράκτια «προστασία»

Το νέο πλαίσιο είναι κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των μεγάλων οργανωμένων επενδύσεων. Τα σύνθετα τουριστικά καταλύματα και οι αναπτύξεις τύπου ΕΣΧΑΣΕ επιτρέπονται πρακτικά παντού, ακόμα και εκεί που οι τοπικές κοινωνίες έχουν εκφράσει σοβαρές αντιρρήσεις. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των Κυκλάδων, όπου οι δήμαρχοι ζήτησαν ομόφωνα την απαγόρευση τέτοιων μονάδων, για να εισπράξουν την κυβερνητική άρνηση. Η μόνη ουσιαστική «υποχώρηση» αφορά τον παράκτιο χώρο, με την απαγόρευση δόμησης στα 25 μέτρα από τον αιγιαλό. Ωστόσο, η ρύθμιση αυτή έρχεται να «διορθώσει» προηγούμενα νομοθετήματα που επέτρεπαν κατασκευές στα 10 μέτρα, την ώρα που η ελάχιστη απόσταση για τα ξενοδοχεία παραμένει στα 50 μέτρα, αφήνοντας παράθυρα για «ειδικές προβλέψεις».

Επιπλέον, το σχέδιο πριμοδοτεί ξεκάθαρα τα ξενοδοχεία 4 και 5 αστέρων, επιβάλλοντας την ανέγερση μόνο μονάδων υψηλών προδιαγραφών στις αναπτυγμένες περιοχές. Αυτή η «ποιοτική αναβάθμιση» στην πραγματικότητα αποτελεί έναν αποκλεισμό της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας προς όφελος των μεγάλων επενδυτικών σχημάτων, τα οποία θα μπορούν να χτίζουν σε 12 ή 16 στρέμματα, την ώρα που οι περιοχές Natura και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα θα δέχονται την πίεση του «ποιοτικού» τους τσιμέντου.

Το μέλλον της Touristland και η φέρουσα ικανότητα

Η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος μιλά για «ιστορική μεταρρύθμιση» και «οργάνωση του χώρου». Αν όμως η πυξίδα δείχνει σταθερά προς την εξάντληση των φυσικών πόρων και την τουριστικοποίηση κάθε σπιθαμής γης, τότε το ναυάγιο είναι προδιαγεγραμμένο. Το ειδικό πράσινο τέλος που θεσπίζεται υπέρ του Πράσινου Ταμείου στις επιβαρυμένες περιοχές μοιάζει με τα συγχωροχάρτια των καθολικών πριν τη Μεταρρύθμιση: πληρώνεις ένα αντίτιμο για να μπορείς να συνεχίσεις να επιβαρύνεις το περιβάλλον.

Το νέο ΕΧΠ-Τ δεν έρχεται να βάλει τάξη, αλλά να νομιμοποιήσει την περαιτέρω επέκταση της, έωλης και απρόβλεπτης, τουριστικής μας μονοκαλλιέργειας. Με την αναθεώρηση των όρων να προβλέπεται ανά πενταετία βάσει μελετών φέρουσας ικανότητας που ακόμα εκπονούνται, το μήνυμα προς τους επενδυτές είναι σαφές: η touristland είναι εδώ, ισχυρή και απρόσβλητη. Υφιστάμενες άδειες και εγκεκριμένα σχέδια φαραωνικών συγκροτημάτων στα οποία αντιδρούν οι τοπικές κοινωνίες μένουν στο απυρόβλητο, διασφαλίζοντας ότι η τσιμεντοποίηση που ξεκίνησε θα ολοκληρωθεί απρόσκοπτα. Η χώρα έχει ανάγκη από κανόνες που προστατεύουν τη φύση και τους τόπους που κατοικούμε, όχι από κανόνες που απλώς τιμολογούν την καταστροφή τους.

Διαβάστε επίσης:

Η Ελλάδα ως «luxury καταφύγιο» και το Real Estate της υποτέλειας

Τουρισμός: Τι προβλέπει το νέο χωροταξικό – Οι 5 κατηγορίες περιοχών και το πλαίσιο για τα Airbnb

Γιατί οι άνθρωποι εξαντλήθηκαν από το αφήγημα της προόδου

Η Αριστερά και η πραγματικότητα

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.grτουρισμ