Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες τα τηλέφωνα χτυπάνε και το newsfeed γεμίζει από κόσμο που έφυγε αναπληρωτής σε κάποια βουνοκορφή ή από κάποιους που ψάχνουν φοιτητικό σπίτι.
Παλιά είχε έναν ενθουσιασμό, μια χαρά, ήταν ευχάριστο. Πλέον δεν είναι. Καθόλου… Αν το σπίτι έγινε άπιαστο όνειρο, τότε η κοινωνία μας κοιμάται βαριά. Χωρίς λύσεις, ισορροπία, προοπτική.
Στους αριθμούς κρύβονται ιστορίες. Ένας μισθός που τελειώνει στην τρίτη εβδομάδα. Ένα παιδικό δωμάτιο που έγινε γραφείο, φιλοξενώντας τριαντάρηδες και τριανταπεντάρηδες “προσωρινά”.
Μια χώρα που υποκλίνεται στο τουριστικό της θαύμα, ενώ οι μόνιμοι κάτοικοι κοιτούν αγγελίες και βλέπουν «διαθέσιμο μέχρι Μάιο».
Τα ενοίκια αυξάνονται ξανά και ξανά. Μόνο το β’ τρίμηνο του 2025, οι ζητούμενες τιμές για μισθώσεις ανέβηκαν κατά 7,2% σε σχέση με πέρσι· στα φοιτητικά, ακόμη περισσότερο.
Την ίδια στιγμή, οι κάτοικοι της χώρας διαθέτουν το μεγαλύτερο ποσοστό εισοδήματος στην ΕΕ για στέγαση: 35,5% κατά μέσο όρο το 2024.
Στις πόλεις, ένας στους τρεις υπέρ-επιβαρύνεται (πάνω από 40% του εισοδήματος στη στέγη). Όταν η στέγη καταβροχθίζει σχεδόν τα πάντα, δεν μιλάμε πια για επιλογές ζωής – μιλάμε για επιβίωση.
Η στέγαση, κάποτε αυτονόητο δικαίωμα, σήμερα έχει μετατραπεί σε προνόμιο κι αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα. Είναι:
- δημογραφικό (ποιος μένει, ποιος φεύγει, ποιος γεννά),
- κοινωνικό (ποιος χωρά και ποιος περισσεύει),
- γεωγραφικό (πού επιτρέπεται να ζεις).
Αν μια ολόκληρη γενιά δεν μπορεί να ανοίξει δικό της σπίτι, τότε τι μέλλον χτίζουμε; Κι αν το σπίτι γίνεται όνειρο, μήπως το ξυπνητήρι έχει σπάσει εδώ και χρόνια;
Όταν το σπίτι γίνεται όνειρο
Οι τιμές έχουν πάρει την ανηφόρα σε όλη τη χώρα, με σταθερή δυναμική από το 2020 και μετά, ενώ το 2025 τα ενοίκια “τρέχουν” με ρυθμούς που ξεπερνούν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Σε επίπεδο φοιτητικής στέγης, η αύξηση στο β’ τρίμηνο φτάνει 7,4% σε ένα χρόνο. Σε νησιωτικές τουριστικές περιοχές, τα €/τ.μ. σκαρφαλώνουν στα 14,2 – τιμές απαγορευτικές ακόμα και για τους μόνιμους.
Το αποτέλεσμα είναι η στέγαση να απορροφά από το 1/3 έως και το μισό του διαθέσιμου εισοδήματος για ολοένα και περισσότερους.
Στις πόλεις η πίεση είναι ασφυκτική, μιας και η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό υπέρ-επιβάρυνσης στην ΕΕ στις αστικές περιοχές (31%). Αυτό δεν είναι στατιστική ιδιοτροπία· είναι καθημερινότητα: μισθός–ενοίκιο–λογαριασμοί, και μετά σιωπή.
Η γεωγραφία της απόγνωσης αποτυπώνεται σε έναν φανταστικό χάρτη της πόλης, οι “προσιτές” γειτονιές συρρικνώνονται σαν λεκέδες που στεγνώνουν. Περιοχές όπου πριν 5 χρόνια έβρισκες σπίτι με αξιοπρέπεια, σήμερα είναι απαγορευμένες ζώνες για νέους επαγγελματίες, φοιτητές και αναπληρωτές.
Οι ευκαιρίες συγκεντρώνονται στην Αθήνα, αλλά η κατοικία απομακρύνεται. Μια διπλή μέγγενη. Και πίσω από τα νούμερα κρύβονται άνθρωποι όπως δάσκαλοι που τοποθετούνται σε νησιά και κοιμούνται σε καναπέδες, γιατί το ενοίκιο ισοδυναμεί με μισθό ή τους προσφέρεται φθηνή διαμονή σε camping, αρκεί να έχουν τον ανάλογο εξοπλισμό.
Στη ΔΕΘ, όπως κάθε Σεπτέμβρη, οι λύσεις εμφανίζονται λουστραρισμένες με μακέτες κοινωνικής στέγης με κορδέλες, προγράμματα με φρέσκα ακρωνύμια, υποσχέσεις που ξεκινούν πάντα «από μεθαύριο».
Κουπόνια σαν παυσίπονα, εξαγγελίες για φοιτητικές εστίες που θα υψωθούν όταν κατέβει η ομίχλη, ρυθμίσεις που θα βάλουν τάχα τάξη στα σπίτια-φαντάσματα και στις βαλίτσες του τουρισμού.
Όλα ειπωμένα με την αισιοδοξία του Σεπτέμβρη, τότε που δεν στάζει ακόμη το ταβάνι. Κι ως τότε; Οι αγγελίες ανεβαίνουν, τα παιδιά ψάχνουν καναπέ κι εμείς χειροκροτούμε την πρεμιέρα του ίδιου έργου, νέα σεζόν, ίδιο φινάλε.
Εκτός αν είσαι ο ίδιος ιδιοκτήτης με αρκετά οικήματα. Ή κάτω των 25 χρονών, βγάζεις 1.600€ και ζεις σε χωριό με λιγότερους από 1.500 κατοίκους.
Πώς το Airbnb άλλαξε τον χάρτη των πόλεων
Ο τουρισμός που έφαγε τις πόλεις και η βραχυχρόνια μίσθωση γέννησε ένα παράλληλο real estate μέσα στις γειτονιές. Χιλιάδες κατοικίες βγήκαν από τη μακροχρόνια αγορά, μετατράπηκαν σε τουριστικές και ξαναβγήκαν με ημερήσια τιμή.
Η Πολιτεία μοιάζει να επιχειρεί να βάλει κάποιο φρένο αυξάνοντας φόρους στις βραχυχρόνιες, βάζοντας κανόνες ασφαλείας και παγώνοντας νέες άδειες σε πυκνά τουριστικά τετράγωνα στο κέντρο της Αθήνας.
Όμως η βαρύτητα έχει ήδη αλλάξει και οι γειτονιές λειτουργούν πια εποχικά, με τους μόνιμους να γίνονται “φιλοξενούμενοι” στην ίδια τους την πόλη.
Ναι, εκδίδονται άδειες. Η οικοδομική στασιμότητα και το αργό ρολόι της προσφορά, η απόσταση από το χαρτί ως το κλειδί είναι μεγάλη.
Τα στοιχεία για την ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα δείχνουν κίνηση, αλλά ο ρυθμός με τον οποίο μπαίνουν νέα σπίτια στην αγορά δεν προλαβαίνει τη ζήτηση.
Η προσφορά αργεί και η αγορά δεν συγχωρεί.
Στην άλλη άκρη, χιλιάδες κατοικίες μένουν κενές, θέλοντας να αποφύγουν τις φορολογικές παγίδες και προτιμούν να έχουν “κλειστά” διαμερίσματα.
Στην Αττική υπολογίζεται ότι 1 στα 4 σπίτια είναι κλειστό, πανελλαδικά, αναλύσεις πάνω στην απογραφή δείχνουν εντυπωσιακά υψηλά ποσοστά κενού αποθέματος.
Άλλοτε γιατί οι ιδιοκτήτες κρατούν “αναμμένα” δικαιώματα, άλλοτε γιατί το κόστος ανακαίνισης/φορολογίας ακυρώνει τη μίσθωση, άλλοτε γιατί αναμένουν καλύτερες τιμές. Για τον ενοικιαστή, το αποτέλεσμα είναι ίδιο: ένα σπίτι λιγότερο.
Η γενιά που δεν μπορεί να φύγει από το πατρικό
Η ενηλικίωση αναβάλλεται. Τα παιδικά δωμάτια γεμίζουν ξανά κουτιά μετακόμισης που δεν ξεσφραγίζονται ποτέ.
Όχι από “μαμάκιες -Έλληνες” μύθους, αλλά από αριθμητική. Μισθός, πρόσβαση σε δάνειο, ενοίκιο, κόστος ζωής. Στις πόλεις, 31% των νοικοκυριών δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματος στη στέγη.
Πώς να αντέξεις την ανεξαρτησία με τα ρέστα;
Στη δική μας πρωτεύουσα, όσα κερδίζεις τα ξοδεύεις στο κλειδί του σπιτιού. Δεν είναι μόνο ο μισθός της Γερμανίας ή το εργασιακό πλαίσιο. Είναι ότι εκεί μπορείς να στεγαστείς.
Στη βόρεια Ευρώπη, το σπίτι είναι βάθρο, εδώ, εμπόδιο. Έτσι, οι νέοι επαγγελματίες φεύγουν – και μαζί τους φεύγει η μνήμη, το βλέμμα, η δημιουργικότητα.
Στις φοιτητικές πόλεις, το ίδιο μοτίβο, ενοίκια που τρώνε μισό μισθό, συγκατοικήσεις με αγνώστους, «μέχρι να τελειώσει η σεζόν».
Η στέγαση γίνεται κοινωνικός διαχωριστής και αναπαράγει την ανισότητα. Όσοι έχουν σπίτι από τους γονείς κι όσοι ξεκινούν από το μηδέν.
Ο πρώτος νοικιάζει “κάτι καλύτερο” ή δεν νοικιάζει καθόλου, ο δεύτερος στριμώχνεται. Η ανισότητα δεν μετριέται μόνο στον μισθό αλλά στο πού μπορείς να ζεις.
Και όσο η επιβάρυνση αυξάνεται, τόσο η “νέα φτώχεια” παγιώνεται, ακόμη και με πλήρη απασχόληση.
Φαίνεται και κάθε Σεπτέμβρη στα νησιά που οι εκπαιδευτικοί που διορίζονται και δεν βρίσκουν σπίτι ή βρίσκουν κάτι που καταπίνει τον μισό μισθό.
Μισθώσεις “ως τον Μάιο”, αρνήσεις συμβολαίων, εποχικότητα που εκδιώκει τους δημόσιους λειτουργούς.
Μια χώρα που θέλει καλή εκπαίδευση και τουρισμό, αλλά δεν βρίσκει χώρο και για τα δύο. Αλλά ας μην τα σκεφτόμαστε αυτά, παίζει η εθνική απόψε.
Διαβάστε επίσης:
Δικαιούται η κυβέρνηση να πανηγυρίζει για τον Αντετοκούνμπο;
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
