Μεγάλη Πέμπτη: Τα παραδοσιακά έθιμα της ημέρας

Στην κωμόπολη της Αγιάσου της Λέσβου, με το τέλος της ανάγνωσης κάθε Ευαγγελίου, οι γυναίκες έφτιαχναν με κερί έναν σταυρό

Newsroom

09/04/2026 | 07:20

Σύμφωνα με την ορθόδοξη εκκλησία, τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ τελείται η Ακολουθία των Αγίων Παθών, όπου αναγιγνώσκονται τα Δώδεκα Μαθήματα του Ευαγγελίου. Μετά το Πέμπτο Ευαγγέλιο αρχίζει μια επίσημη λιτανεία. Τότε, πραγματοποιείται η τελετή της Σταύρωσης του Χριστού, με έναν μεγάλο σταυρό να μεταφέρεται σε μορφή πομπής και επικεφαλής τον κλήρο, ενώ ψάλλεται ο πένθιμος ύμνος της Σταύρωσης.

Μεγάλη Πέμπτη: τα έθιμα της ημέρας

Η Μεγάλη Πέμπτη, εκτός της Ακολουθίας των Αγίων Παθών, αποτελεί ημέρα όπου ετοιμάζονται τα χαρακτηριστικά κόκκινα αυγά της Ανάστασης και παρασκευάζονται τα πασχαλινά κουλούρια και τσουρέκια. Εκτός αυτών των παραδοσιακών εθίμων, υπάρχουν κι άλλα που συναντάμε στην Ελλάδα, όπως το κόκκινο πανί και η κατασκευή και η περιφορά του ομοιώματος του Ιούδα.

Τα κόκκινα αυγά

Τα κόκκινα αυγά αποτελούν χαρακτηριστικό έθιμο, τόσο της Μεγάλης Πέμπτης, όσο και της Μεγάλης Εβδομάδας ευρύτερα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, το κόκκινο χρώμα συμβολίζει το αίμα του Χριστού που σταυρώθηκε, χωρίς όμως να είναι απολύτως τεκμηριωμένη η ερμηνεία αυτή.

Το αυγό, γενικότερα, συμβολίζει από την αρχαιότητα την ανανέωση της ζωής, με το γνωστό σε όλους τσούγκρισμα να συμβολίζει για τους χριστιανούς τη νίκη της ζωής έναντι του θανάτου.

Τα αρτοσκευάσματα της ημέρας

Εκτός των κόκκινων αυγών, βασικό έθιμο της ημέρας είναι και το ζύμωμα. Σύμφωνα με την παράδοση, τη Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές ζυμώνουν τις κουλούρες της Λαμπρής με λάδι, αμύγδαλα και γλυκάνισο, τις οποίες εμπλουτίζουν με μυρωδικά και κοσμούν με ξηρούς καρπούς και στολίδια από ζυμάρι. Οι κουλούρες πλάθονται είτε στρογγυλές είτε μακρουλές, ενώ στη μέση μπαίνει ένα κόκκινο αυγό. Οι στολισμοί ποικίλλουν, με ορισμένα παραδείγματα να περιλαμβάνουν μικρές αγκινάρες, αμύγδαλα και σουσάμι.

Επίσης, ζυμώνουν κουλουράκια, τα οποία φέρουν διαφορετικές ονομασίες, όπως κουζουνάκια, κοφίνια, δοξάρια, αυγούλες και κουτσούνες.

Ξεχωριστά έθιμα της Μεγάλης Πέμπτης ανά την Ελλάδα

Εκτός των παραπάνω εθίμων, σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας εντοπίζονται έθιμα τα οποία σχετίζονται με τη Μεγάλη Πέμπτη. Όπως θα δούμε και στη συνέχει, υπάρχει η τάση των πιστών να πραγματοποιούν έθιμα τα οποία μιμούνται τα θεία Πάθη.

Θράκη

Στη Θράκη, κατά τη Μεγάλη Πέμπτη αλλά και τις δύο επόμενες, δεν πλένονται και απλώνονται ρούχα, καθώς θεωρείται ότι καταστρέφονται οι άμπελοι και τα σπαρτά.

Εκτός του κοινού εθίμου, έχει καταγραφεί και ένα ξεχωριστό στις Μέτρες της Ανατολικής Θράκης. Εκεί, η παράδοση λέει ότι τα παιδιά φτιάχνουν το ομοίωμα του Ιούδα και το περιφέρουν σπίτι – σπίτι, ζητώντας υλικά προς καύση. Οι γυναίκες τους προσφέρουν κλάδους αμπελιού, παλιές λινάτσες ή περιχύνουν στο ομοίωμα πετρέλαιο.

Στη συνέχεια, τα παιδιά σηκώνουν το ομοίωμα, τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια της ημέρας και την επομένη, το ομοίωμα καίγεται στον Επιτάφιο. Με την αυγή, κρεμάται ένα κόκκινο ύφασμα στο παράθυρο, για να το «δει» ο ήλιος.

Σίφνος

Στο κυκλαδίτικο νησί, οι νοικοκυρές παρασκευάζουν παραδοσιακές κουλούρες, που ονομάζονται «πουλιά της Λαμπρής». Η ονομασία οφείλεται στο γεγονός ότι έχουν σχήμα ζώων και πουλιών.

Στον ναό, το βράδυ, κατά την ανάγνωση του έκτου Ευαγγελίου, τα νεαρά άτομα φεύγουν από την εκκλησία για να ανάψουν τα καντήλια στα ξωκλήσια. Στη συνέχεια, επιστρέφουν και στολίζουν τον Επιτάφιο.

Λιτόχωρο Πιερίας

Ένα κοινό έθιμο πραγματοποιείται στο Λιτόχωρο Πιερίας, όπου, μετά την ολοκλήρωση των Δώδεκα Ευαγγελίων, συγκεντρώνονται οι ανύπαντρες γυναίκες και στολίζουν τον Επιτάφιο. Παράλληλα, καθόλη τη διάρκεια της Σαρακοστής, φτιάχνουν λουλούδια από ύφασμα.

Σκιάθος

Τα παιδιά του νησιού των Σποράδων, πάνε σπίτι-σπίτι, κρατώντας σταυρούς από καλαμιά, οι οποίοι είναι στολισμένοι με λουλούδια της άνοιξης, και τραγουδούν τα κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής.

Πάτμος

Κατά τις πρωινές ώρες, στη Μονή της Πάτμου, πραγματοποιείται αναπαράσταση του ιερού νιπτήρα και της προσευχής του Κυρίου στο Όρος των Ελαιών. Ο ηγούμενος της Ι.Μ. του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου καθαρίζει τα πόδια 12 μοναχών, σε συμβολισμό της αντίστοιχης πράξης του Χριστού προς τους μαθητές του.

Το βράδυ, με την ανάγνωση των Δώδεκα Ευαγγελίων, ανάβονται φωτιές, παραπέμποντας στη φωτιά της αυλής του Καϊάφα, όπου ήταν παρών ο Απόστολος Πέτρος.

Λέσβος

Στην κωμόπολη της Αγιάσου της Λέσβου, με το τέλος της ανάγνωσης κάθε Ευαγγελίου, οι γυναίκες έφτιαχναν με κερί έναν σταυρό. Μετέπειτα, τους δώδεκα σταυρούς που είχαν φτιάξει, τους τοποθετούσαν στις γωνίες του σπιτιού, ώστε να θανατωθούν ψύλλοι και κοριοί.

Ρόδος

Στο νησί των ιπποτών, κατά την ανάγνωση των δώδεκα Ευαγγελίων, ανάβονταν φωτιές με ογκώδεις κορμούς πεύκων, στις οποίες τα παιδιά πηδούν και καίνε το βραχιόλι του Μάρτη που φορούν.

Λαμία

Στη Λαμία, οι γυναίκες βάφουν κόκκινα αυγά στην αυλή του σπιτιού, ενώ παράλληλα κρεμούν ένα κόκκινο ρούχο το οποίο συμβολίζει τη χλαμύδα του Χριστού. Χλαμύδα είναι η ονομασία για παραδοσιακό ένδυμα της αρχαιότητας, που μοιάζει με πανωφόρι.

Διαβάστε επίσης: