Λες ίσα ίσα να προλάβαμε με την Συμφωνία;

Η διαφωνία Σέρβων και Βοσνίων μουσουλμάνων για την ονομασία, όχι της ΠΓΔΜ βέβαια αλλά της Σερβικής κρατικής οντότητας στην Βοσνία – Ερζεγοβίνη (Β-Ε) απειλεί με διάσπαση την Β-Ε. Αλβανοί εθνικιστές θεωρούν ένα τέτοιο ενδεχόμενο ευνοϊκό για να κηρύξουν αυτόνομο το Πρέσεβο από την Σερβία. Το Βαλκανικό φρενοκομείο ξανανοίγει και εμείς ευτυχώς, μόλις χθες, θωρακιστήκαμε.

Γιώργος Βεργόπουλος 26/01/2019 | 09:00

Ευχής έργο θα ήταν οι Βόσνιοι να εγκαταλείψουν το ξαφνικά αναγγελθέν σχέδιο τους να προσφύγουν στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Β-Ε ζητώντας την επιβολή άλλου ονόματος στην Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας. Έτσι ώστε στην de facto διαιρεμένη Β-Ε να διατηρηθεί η οριακή, τυπική συνύπαρξη Σέρβων, Βοσνιομουσουλμάνων και  Κροατών με την οποία σταμάτησε ο αιματηρός εμφύλιος.

Αλλά στην πρώην Γιουγκοσλαβία δεν έχουν γίνει πάντα οι λογικές επιλογές. Αν οι Βοσνιομουσουλμάνοι επιμείνουν, η ηγεσία της Σερβικής Δημοκρατίας της Β-Ε απειλεί με αποχώρηση από την Β-Ε πριν την απόφαση του Δικαστηρίου. Ειρηνικά ή βίαια. Η Σερβία (το ανεξάρτητο κράτος «μεγάλος αδελφός» της Σερβικής Δημοκρατίας της Β-Ε) είναι δύσκολο να μην τους στηρίξει και από πίσω βέβαια βρίσκεται ο Πούτιν.

Μια νέα διαμάχη της Σερβίας με την Δύση (που μάλλον θα έπαιρνε το μέρος των Βοσνιομουσουλμάνων) θεωρείται ευκαιρία για τους Αλβανούς εθνικιστές της κοιλάδας του Πρέσεβο (στα σύνορα Σερβίας – ΠΓΔΜ) για να κηρύξουν αυτονομία της περιοχής. Στην οποία οι Σέρβοι του βόρειου Κοσσόβου απειλούν να απαντήσουν με την ανακήρυξη της δικής τους ανεξαρτησίας από το Κόσσοβο.

Μπερδευτήκατε κιόλας; Είναι ακόμη περισσότερο περίπλοκο καθώς τμήμα του πολιτικού κόσμου της Σερβίας δεν συμφωνεί με την ανυποχώρητη στάση των Σερβοβόσνιων «αδελφών» και δεν θα ήθελε να διακινδυνεύσει την εύθραυστη προσέγγιση της Σερβίας με την ΕΕ και την σταδιακή απομάκρυνση της από τη Ρωσία. Όμως οι άνεμοι του εθνικισμού είναι πάντα ικανοί να ανατρέψουν το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό στη Σερβία.

Στο κακό σενάριο μιας γενικευμένης αναταραχής και σταδιακής ανάφλεξης, με ενδογενείς αλλά και εξωγενείς παράγοντες να βάζουν φυτιλιές για τα δικά τους συμφέροντα, η ΠΓΔΜ με τις αντιθέσεις Σλαβομακεδόνων και Αλβανών είναι εξ ορισμού ευάλωτη. Αν λοιπόν υποθέσουμε ότι η ηγεσία της ΠΓΔΜ γνώριζε για τις εξελίξεις περισσότερα και κυρίως νωρίτερα από εμένα τον απλό αρθρογράφο, δεν μου μένει καμιά απορία για την σπουδή της να ολοκληρώσει μια Συμφωνία με την Ελλάδα η οποία σταθεροποιεί την χώρα τους.

Επίσης καμιά απορία δεν πιστεύω ότι μπορεί να μείνει για το αν η Συμφωνία των Πρεσπών είναι όχι απλώς ωφέλιμη αλλά απαραίτητη για την Ελληνική πλευρά. Ώστε να λειτουργήσει η ΠΓΔΜ ως διαχωριστικό μαξιλάρι ανάμεσα στην Ελλάδα και στο ένοπλο φρενοκομείο «η πρώην Γιουγκοσλαβία».

Ακόμη καλύτερα αν η τοπική αυξημένη σταθεροποίηση που προκαλεί η Συμφωνία αποθαρρύνει τους αυτονομιστές στο Πρέσεβο και τους εκατέρωθεν αδιάλλακτους στο Κόσσοβο και συνολικά συμβάλλει σε όλη την περιοχή στο να μην ξεφύγουν τα πράγματα πέραν των φραστικών υπερβολών. Αυτό είναι το καλό σενάριο στο οποίο αναφέρεται και η ελληνική κυβέρνηση, η σταθεροποίηση των Δυτικών Βαλκανίων, η σύνδεση τους με την ΕΕ, η οικονομική συνεργασία με σημαντικό ρόλο της Ελλάδας κλπ.

Αλλά αν εξελιχθεί το κακό σενάριο, που δεν είναι και στο χέρι μας να επιλέξουμε, η Συμφωνία των Πρεσπών είναι ακόμη πιο αναγκαία.