Την πρώτη της ομιλία από το βήμα της Βουλής έκανε κατά την συζήτηση για την Συνταγματική Αναθεώρηση η Μυρτώ Κοροβέση, η οποία ορκίστηκε πρόσφατα βουλευτής μετά την παραίτηση του Γιώργου Καραμέρου.
Η ίδια που πλέον είναι ανεξάρτητη έκανε λόγο για «εργαλειοποίηση της κορυφαίας κοινοβουλευτικής διαδικασίας που αφορά τη συνταγματική αναθεώρηση» από την μεριά της κυβέρνησης, ενώ τόνισε μίλησε και για «έλλειμμα αξιοπιστίας ως παρεπόμενο της συστηματικής παραβίασης του κράτους δικαίου».
«Η κυβέρνηση ζητά σήμερα μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς, ενώ τα τελευταία χρόνια η ίδια συνέβαλε στην απαξίωσή τους.
Με τις υποκλοπές, με τις συνεχείς συγκρούσεις με τις ανεξάρτητες αρχές, με την εργαλειοποίηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας σε κρίσιμες υποθέσεις και με μια αντίληψη ότι ό,τι είναι νόμιμο είναι και θεσμικά ορθό. Αυτή όμως δεν είναι η ουσία του συνταγματισμού.
Το Σύνταγμα υπάρχει ακριβώς για να θέτει όρια στην εξουσία, ιδιαίτερα όταν αυτή διαθέτει την πλειοψηφία», ανέφερε χαρακτηριστικά η κα Κοροβέση.
Σχετικά με το άρθρο 86 σημείωσε πως «η κοινωνία δεν ζητά ένα άρθρο 86 με καλύτερο επικοινωνιακό περιτύλιγμα. Ζητά να τελειώσει οριστικά η αίσθηση ότι υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά: ένα για τον απλό πολίτη και ένα για τους υπουργούς.
Εσείς, όμως, επιλέγετε για άλλη μια φορά να εμπιστευθείτε την κομματική πλειοψηφία αντί για τη φυσική Δικαιοσύνη. Και αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι διατήρηση του ίδιου προβλήματος με διαφορετικό τίτλο».
Η Μυρτώ Κοροβέση έκανε ειδική αναφορά και στο άρθρο 16 τονίζοντας πως το Σύνταγμα δεν είναι χώρος δημιουργικής ασάφειας, καθώς οφείλει να είναι σαφές, ακριβές και να μην αφήνει καμία κερκόπορτα για μελλοντικές ερμηνείες που αλλοιώνουν τον πυρήνα των συνταγματικών εγγυήσεων.
«Εσείς, όμως, επιλέγετε να λέτε στην κοινωνία “μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια”, ενώ στο ίδιο το συνταγματικό σας κείμενο χρησιμοποιείτε τον πολύ ευρύτερο όρο “ιδιωτικά” πανεπιστήμια. Αυτό δεν είναι μια απλή γλωσσική επιλογή. Φοβάμαι ότι είναι μια συνειδητή επιλογή», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Αναλυτικά η ομιλία της κα Κοροβέση
Στέκομαι σήμερα σε αυτό το βήμα με πλήρη συνείδηση της ευθύνης που μου αναλογεί.
H συνταγματική αναθεώρηση θα έπρεπε να είναι η κορυφαία στιγμή πολιτικής συνεννόησης. Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνηση την αντιμετωπίζει ως μια ακόμη κοινοβουλευτική διαδικασία που πρέπει απλώς να ολοκληρωθεί.
Με βιασύνη, χωρίς ουσιαστικό δημόσιο διάλογο και χωρίς τη διάθεση να αναζητηθούν οι ευρύτερες συναινέσεις που απαιτεί το ίδιο το Σύνταγμα. Όμως, όταν αλλάζεις τους κανόνες του πολιτεύματος, δεν αρκεί να έχεις την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Χρειάζεται να έχεις και τη δημοκρατική γενναιοδωρία να ακούσεις όσους διαφωνούν.
Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση ζητά σήμερα μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς, ενώ τα τελευταία χρόνια η ίδια συνέβαλε στην απαξίωσή τους. Με τις υποκλοπές, με τις συνεχείς συγκρούσεις με τις ανεξάρτητες αρχές, με την εργαλειοποίηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας σε κρίσιμες υποθέσεις και με μια αντίληψη ότι ό,τι είναι νόμιμο είναι και θεσμικά ορθό. Αυτή όμως δεν είναι η ουσία του συνταγματισμού. Το Σύνταγμα υπάρχει ακριβώς για να θέτει όρια στην εξουσία, ιδιαίτερα όταν αυτή διαθέτει την πλειοψηφία.
Ένα, λοιπόν, πεδίο στο οποίο αυτή η αναθεώρηση όφειλε να αποδείξει την αξία της, αυτό είναι η ψηφιακή εποχή. Εκεί όμως που η κυβέρνηση μιλά για ιστορική τομή, στην πραγματικότητα δεν κατοχυρώνει κανένα νέο ουσιαστικό δικαίωμα και καμία πραγματική εγγύηση για τον πολίτη.
Η ψηφιακή εποχή δεν χρειάζεται περισσότερο ψηφιακό πατερναλισμό. Χρειάζεται περισσότερα δικαιώματα. Χρειάζεται συνταγματικές εγγυήσεις απέναντι τόσο στην κρατική όσο και στην ιδιωτική ψηφιακή εξουσία.
Ζούμε σε μια εποχή όπου οι αλγόριθμοι καθορίζουν τι βλέπουμε, τι αγοράζουμε, τι πιστεύουμε, ακόμα και το πώς αισθανόμαστε. Κι όμως, απέναντι σε αυτή τη βίαιη τεχνολογική και κοινωνική μεταλλαγή, τι μας παρουσιάζει η κυβερνητική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας; Μια πρόταση Συνταγματικής Αναθεώρησης αμήχανη, επιφανειακή, φοβική και, σε ορισμένα σημεία, επικίνδυνα συντηρητική.
Ξεκινώ από την πρόταση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στα Άρθρα 5, 5Α και 5Β.
Παρουσιάζεται με τυμπανοκρουσίες μια γενικόλογη διακήρυξη ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας».
Ποιος θα διαφωνούσε με μια τέτοια έκθεση ιδεών; Όμως, το Σύνταγμα δεν είναι λεύκωμα ευσεβών πόθων. Είναι ο ανώτατος θεμελιώδης νόμος που θέτει όρια στην εξουσία και προστατεύει τους αδύναμους!
Από την σκοπιά του μέσου Έλληνα πολίτη, η κυβερνητική προσέγγιση είναι αδικαιολόγητα επιφανειακή:
- Δεν εισάγει καμία ουσιαστική εγγύηση ενάντια στον αλγοριθμικό έλεγχο και τη διακριτική μεταχείριση.
- Δεν παρέχει καμία προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών από την ανεξέλεγκτη εμπορική αφαίμαξη και εκμετάλλευση των Big Tech (Άρθρο 9Α).
- Παραλείπει παντελώς να θεσμοθετήσει την υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία (Άρθρο 20) σε κάθε αλγοριθμική ή αυτοματοποιημένη απόφαση της δημόσιας διοίκησης που επηρεάζει τις ζωές, τα επιδόματα, τις συντάξεις ή τα δικαιώματα των πολιτών.
Με αφορμή το άρθρο 20 για τη δικαστική προστασία, προτείνω από αυτό εδώ το βήμα να κατοχυρωθεί συνταγματικά μια αυτονόητη αλλά κρίσιμη αρχή: ότι η ψηφιακή διοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς θεσμικές εγγυήσεις προστασίας του πολίτη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να υποστηρίζει τη δημόσια διοίκηση, δεν μπορεί όμως να υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση όταν διακυβεύονται δικαιώματα. Γι’ αυτό, κάθε δυσμενής διοικητική απόφαση που λαμβάνεται ή υποστηρίζεται από αυτοματοποιημένο ή ημιαυτοματοποιημένο αλγοριθμικό σύστημα πρέπει να συνοδεύεται από ανθρώπινη εποπτεία, πλήρη ενημέρωση του πολίτη, σαφή αιτιολόγηση, δικαίωμα ανθρώπινης επανεξέτασης και αποτελεσματική δικαστική προσφυγή. Έτσι διασφαλίζεται ότι η τεχνολογία υπηρετεί το κράτος δικαίου και όχι το αντίστροφο.
Το Σύνταγμα δεν είναι ο Ποινικός Κώδικας. Είναι όμως η πυξίδα του. Και αν σήμερα αναγνωρίσουμε συνταγματικά ότι τα ψηφιακά δικαιώματα αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα, τότε η Πολιτεία θα έχει και την υποχρέωση να προσαρμόσει το σύνολο της νομοθεσίας της: από την προστασία απέναντι στον διαδικτυακό εκφοβισμό, την εκδικητική πορνογραφία και τα deepfakes έως τη λογοδοσία των ψηφιακών πλατφορμών και την αποτελεσματική προστασία της ιδιωτικότητας.
Δυστυχώς, η κυβερνητική πρόταση δεν ανοίγει καν αυτή τη συζήτηση. Αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες απειλές της ψηφιακής εποχής σαν να μην υπάρχουν. Αφήνει ανέγγιχτα τα θύματα του διαδικτυακού εκφοβισμού, τη χειραγώγηση από αδιαφανείς αλγορίθμους, την ανεξέλεγκτη ισχύ των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών και την ανάγκη ουσιαστικής προστασίας της ιδιωτικότητας.
Η νέα γενιά δεν ζητά από εσάς να γίνετε οι τοποτηρητές του διαδικτύου, ούτε να μοιράζετε ευχολόγια για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ζητά δικαιοσύνη, διαφάνεια, προστασία από τη βία και την αυθαιρεσία, είτε αυτή προέρχεται από το κράτος είτε από τις πολυεθνικές της τεχνολογίας.
Και δύο ακόμα σημεία :
Πρώτον, άρθρο 16: Το Σύνταγμα δεν είναι χώρος δημιουργικής ασάφειας. Οφείλει να είναι σαφές, ακριβές και να μην αφήνει καμία κερκόπορτα για μελλοντικές ερμηνείες που αλλοιώνουν τον πυρήνα των συνταγματικών εγγυήσεων.
Εσείς, όμως, επιλέγετε να λέτε στην κοινωνία «μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια», ενώ στο ίδιο το συνταγματικό σας κείμενο χρησιμοποιείτε τον πολύ ευρύτερο όρο «ιδιωτικά» πανεπιστήμια. Αυτό δεν είναι μια απλή γλωσσική επιλογή. Φοβάμαι ότι είναι μια συνειδητή θεσμική επιλογή.
Δεύτερον, άρθρο 86 Σ. Το άρθρο 86 δεν είναι μια οποιαδήποτε διάταξη. Είναι η διάταξη πάνω στην οποία οικοδομήθηκε, για χρόνια, η δυσπιστία των πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Η κοινωνία δεν ζητά ένα άρθρο 86 με καλύτερο επικοινωνιακό περιτύλιγμα. Ζητά να τελειώσει οριστικά η αίσθηση ότι υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά: ένα για τον απλό πολίτη και ένα για τους υπουργούς. Εσείς, όμως, επιλέγετε για άλλη μια φορά να εμπιστευθείτε την κομματική πλειοψηφία αντί για τη φυσική Δικαιοσύνη. Και αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι διατήρηση του ίδιου προβλήματος με διαφορετικό τίτλο.
Κυρίες και κύριοι, θέλω να σας θυμίσω κάτι : Η Δημοκρατία δεν απειλείται όταν ελέγχονται οι υπουργοί. Απειλείται όταν οι υπουργοί επιλέγουν ποιος θα τους ελέγξει.
Κυρίες και κύριοι της κυβέρνησης,
Η συνταγματική αναθεώρηση είναι η στιγμή που μια χώρα αποφασίζει πώς θέλει να είναι για τις επόμενες δεκαετίες. Εσείς επιλέξατε μια αναθεώρηση χωρίς τόλμη, χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις και χωρίς εμπιστοσύνη στους πολίτες.
Μια αναθεώρηση που διατηρεί ανέγγιχτες τις ανισότητες ισχύος και αρκείται σε επικοινωνιακούς συμβολισμούς εκεί όπου απαιτούνται πραγματικές θεσμικές τομές.
Το Σύνταγμα δεν είναι εργαλείο της εκάστοτε πλειοψηφίας. Είναι η ασπίδα της κοινωνίας απέναντι στην εκάστοτε εξουσία. Και γι’ αυτό μια πραγματική συνταγματική αναθεώρηση δεν αρκεί να αλλάζει διατυπώσεις.
Οφείλει να αλλάζει τους συσχετισμούς ισχύος. Να ενισχύει τη λογοδοσία. Να προστατεύει τα δικαιώματα. Να θωρακίζει τους θεσμούς. Να κάνει τον πολίτη ισχυρότερο απέναντι στο κράτος, στην αγορά και σε κάθε μορφή αυθαίρετης εξουσίας.
Αυτό είναι το Σύνταγμα που έχουμε ανάγκη. Ένα Σύνταγμα που δεν θα αφήνει κερκόπορτες στην εξουσία, αλλά θα ανοίγει δρόμους στη Δημοκρατία. Ένα Σύνταγμα που δεν θα υπηρετεί τις ανάγκες της σημερινής κυβέρνησης, αλλά τις ανάγκες της αυριανής κοινωνίας.
Γιατί, τελικά, η ποιότητα μιας Δημοκρατίας δεν κρίνεται από το πόση δύναμη δίνει σε αυτούς που κυβερνούν. Κρίνεται από το πόσα όρια θέτει στην εξουσία τους.
Σας ευχαριστώ.
Διαβάστε επίσης:
Αναθεώρηση Συντάγματος: Σήμερα η πρώτη ψηφοφορία – Οι αλλαγές που επιδιώκει η ΝΔ
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
