Ένα νέο πλαίσιο κανόνων για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους τίθεται σε τροχιά εφαρμογής στην Ελλάδα με ορίζοντα την 1η Ιανουαρίου 2027. Οι βασικοί άξονες του νομοθετικού εγχειρήματος παρουσιάστηκαν σε κοινή παρέμβαση των υπουργών Επικρατείας Άκη Σκέρτσου, Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, σηματοδοτώντας μια συλλογική προσπάθεια για τον περιορισμό της πρόωρης και αλόγιστης έκθεσης των παιδιών στους ψηφιακούς κινδύνους.
Ο ειδικός αλγόριθμος υπολογισμού της ηλικίας
Η ρύθμιση εστιάζει αποκλειστικά στην πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn, χωρίς να συνιστά γενική απαγόρευση χρήσης του διαδικτύου ή κατοχής κινητού τηλεφώνου. Για την ομαλή μετάβαση καθιερώνεται ένας ειδικός κανόνας, σύμφωνα με τον οποίο από την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός θα αφορά τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 και μεταγενέστερα.
Αντίστοιχα, όσοι γεννήθηκαν το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι καλύπτουν το όριο των 15 ετών από την πρώτη ημέρα του έτους, χωρίς να απαιτείται η αναμονή της ακριβούς ημέρας των γενεθλίων τους. Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει παράκαμψη του ορίου μέσω γονικής συναίνεσης, ενώ η απαγόρευση καταλαμβάνει οριζόντια και τους λογαριασμούς που είχαν δημιουργηθεί πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Οι κίνδυνοι του αλγοριθμικού σχεδιασμού
Η απόφαση για θεσμική παρέμβαση βασίζεται σε πληθώρα επιστημονικών ευρημάτων που συνδέουν την αλόγιστη χρήση των πλατφορμών με διαταραχές ύπνου, εθιστικές συμπεριφορές και έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο. Τα στοιχεία της ευρωπαϊκής έρευνας EU Kids Online αποκαλύπτουν ότι μόλις το 48% των παιδιών ηλικίας 10 έως 16 ετών δηλώνει ότι αισθάνεται ασφαλές στο διαδίκτυο, ενώ εγχώριες μετρήσεις του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου δείχνουν ότι ένας στους τέσσερις μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αναφέρει υπερβολική χρήση.

Οι κίνδυνοι αυτοί ενισχύονται από τον ίδιο τον σχεδιασμό των παρόχων, όπως το ασταμάτητο σκρολάρισμα και τα συστήματα συστάσεων που επιδιώκουν την παρατεταμένη εμπλοκή των χρηστών. Για το λόγο αυτό, η ψηφιακή παιδεία και τα γονικά εργαλεία κρίνονται απαραίτητα αλλά όχι επαρκή, καθιστώντας αναγκαία τη ρύθμιση της λειτουργίας των ίδιων των τεχνολογικών υπηρεσιών.
Επαλήθευση ηλικίας με σεβασμό στην ιδιωτικότητα
Κομβικό σημείο της νομοθετικής πρωτοβουλίας αποτελεί η διασφάλιση της ηλικίας των χρηστών χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ιδιωτικότητά τους. Η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης καταργείται ως αναξιόπιστη, ωστόσο δεν επιβάλλεται γενικευμένη ταυτοποίηση ούτε αποστολή εγγράφων ταυτότητας στις πλατφόρμες.
Η επιβεβαίωση θα πραγματοποιείται μέσω της τεχνολογίας απόδειξης μηδενικής γνώσης (zero-knowledge proof), η οποία επιτρέπει τη δημιουργία ενός ψηφιακού διακριτικού που πιστοποιεί ότι ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο, χωρίς να μεταφέρει όνομα, ακριβή ημερομηνία γέννησης ή αριθμό ταυτότητας.
Εφαρμογές όπως το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet προσφέρονται ως ενδεδειγμένες και συμβατές με τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές λύσεις.
Εποπτικοί φορείς, ευθύνες και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η εφαρμογή της διάταξης εντάσσεται στον νόμο 5099/2024, ο οποίος αποτελεί το εθνικό εφαρμοστικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα αναλαμβάνουν την εποπτεία για τους παρόχους με έδρα στην Ελλάδα, ενώ η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων λειτουργεί ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών για τη διαβίβαση καταγγελιών στο εξωτερικό.
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν προβλέπονται πρόστιμα για παιδιά ή γονείς, καθώς η ευθύνη συμμόρφωσης βαρύνει αποκλειστικά τις εταιρείες τεχνολογίας. Παράλληλα, η υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act αναμένεται να διευρύνει το πεδίο προστασίας σε παιχνίδια, υπηρεσίες βίντεο και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, προβλέποντας διοικητικές κυρώσεις που αγγίζουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών των παρόχων.
Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα τελεί υπό συστηματική αξιολόγηση από την Πολιτεία, προκειμένου να διασφαλίζεται η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των ανηλίκων και τα δικαιώματά τους στην ψηφιακή έκφραση.
Διαβάστε επίσης:
Η κομισιόν κόβει τα social media σε παιδιά κάτω των 13: Οι περιορισμοί στην χρήση του AI
Αυστραλία: Φιάσκο η απαγόρευση των social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών
Ιερά Σύνοδος: Οι δέκα κανόνες για τους ιερείς στα social media – Τι απαγορεύει και τι επιτρέπει
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια