Κλιματική κρίση: Επιστήμονες εξηγούν στο Κουτί της Πανδώρας γιατί οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι – Κίνδυνος πυρκαγιών στη Βόρεια Ευρώπη

Θερμοκρασίες που κανονικά συναντιούνται μόνο στις πιο ερημικές εκτάσεις του πλανήτη να σαρώνουν τις πολιτείες του Βορρά, εκτεταμένες φυσικές καταστροφές του ανθρώπινου και φυσικού περιβάλλοντος, εξαφάνιση σπάνιων ειδών, εκτοπισμός δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων κάθε χρόνο, πόνος, απώλειες. Σχηματικός πλην ακριβής απολογισμός του τι συμβαίνει, εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, σε αυτή τη μικρή και όμορφη γωνιά του σύμπαντος που μας έλαχε να περάσουμε το σύντομο διάστημα της ζωής μας και της συμπεριφερόμαστε σαν παρείσακτοι κατακτητές. Με αφορμή τον ακραίο καύσωνα που διαπερνά μέρος της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης, συζητήσαμε με τον Κώστα Λαγουβάρδο, Διευθυντή Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, και τον Μιχάλη Διακάκη, Επίκουρο καθηγητή Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ.

Η στατιστική πίσω από το θερμικό σοκ

Η εικόνα ενός πλανήτη μοιρασμένου ανάμεσα σε αφύσικα υψηλές και αφύσικα χαμηλές θερμοκρασίες, όπως αποτυπώθηκε πρόσφατα σε διαδραστικό χάρτη του Reuters, θα μπορούσε να εκληφθεί ως πρόσκαιρη ανωμαλία. Ο Μιχάλης Διακάκης, όμως, εξηγεί ότι πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο από μια στιγμιαία αποτύπωση. «Αυτός ο χάρτης είναι κατά κάποιο τρόπο μια αποτύπωση της στιγμής. Δεν σημαίνει κατά ανάγκη ότι βλέποντας, ας πούμε, ότι η μισή Σιβηρία είναι χαμηλότερα από τα κανονικά επίπεδα της εποχής ή η άλλη μισή είναι πιο ζεστά, ότι πάντοτε θα έχει μια τέτοια εικόνα». Το πραγματικό ζητούμενο εντοπίζεται στη συχνότητα και την επιμονή των ακραίων φαινομένων, καθώς τα καυσωνικά επεισόδια επανέρχονται με ρυθμό που ακυρώνει την παραδοσιακή στατιστική αντίληψη περί εξαιρέσεων. Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη, τόσο στην ατμόσφαιρα όσο και στην επιφάνεια της θάλασσας, καταγράφει διαδοχικά ρεκόρ που υπερβαίνουν κατά πολύ τα προηγούμενα έτη.

Η Ευρώπη ως επιταχυνόμενο θερμικό μέτωπο

Ο Κώστας Λαγουβάρδος προσθέτει μία κρίσιμη γεωγραφική παράμετρο που συχνά διαφεύγει του δημόσιου διαλόγου –η Ευρώπη δεν είναι ένα ακόμα θύμα της κλιματικής αλλαγής αλλά η ήπειρος που υφίσταται την ταχύτερη θέρμανση σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο πρόσφατος καύσωνας στη δυτική Ευρώπη, με τα εκτεταμένα φαινόμενα που κάλυψαν τεράστιες περιοχές, αποτελεί απλώς την εκδοχή μιας τάσης που εξελίσσεται αδιάκοπα. «Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι αποκλίσεις σπάνε τα ρεκόρ, η ΕΜΥ της Γαλλίας ανακοίνωσε ότι στις 24/06/2026 ήταν η πιο θερμή μέρα που έχει καταγραφεί εδώ και πάνω από 100 χρόνια», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η σημασία αυτού του δεδομένου είναι ότι ο «μηχανισμός» του κλίματος δεν παρουσιάζει πλέον ομαλές διακυμάνσεις αλλά άλματα που καθιστούν τις προβλέψεις όλο και πιο δύσκολες. Ο ίδιος ο κ. Λαγουβάρδος περιγράφει μία κατάσταση που δεν μπορεί να αναστραφεί: «Δυστυχώς οι καύσωνες γίνονται πιο συχνοί και με μεγαλύτερη διάρκεια, στη χώρα μας για παράδειγμα τα τέσσερα από τα πέντε τελευταία καλοκαίρια είχαμε καύσωνες πολύ μεγάλης διάρκειας, 16 με 17 μέρες καύσωνα ειδικά στις πόλεις, με μεγάλες θερμοκρασίες και τη νύχτα που δεν βοηθάνε στο να ανακουφιστείς έστω και λίγο από τα μεγάλα επίπεδα θερμοκρασιών. Αυτό καταπονεί τον οργανισμό αυξάνοντας τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα».

Η φωτιά αλλάζει γεωγραφικό μήκος

Η Μεσόγειος διδάχθηκε με οδυνηρό τρόπο ότι τα έντονα καυσωνικά επεισόδια προετοιμάζουν το έδαφος για ανεξέλεγκτες δασικές πυρκαγιές, όπως συνέβη το 2007, όταν οι επιστήμονες αναρωτιόνταν αν τέτοια καλοκαίρια ανήκαν στο μακρινό μέλλον του 2050 ή του 2070. Σήμερα, ο Μιχάλης Διακάκης διαπιστώνει ότι, «τέτοια καλοκαίρια ήδη έχουν αρχίσει και προκύπτουν πάρα πολύ συχνά, σχεδόν κάθε χρόνο. Αυτό δημιουργεί μεγάλη ανησυχία. Δεν είναι δηλαδή η εξαίρεση το ένα καλοκαίρι». Το καινοφανές στοιχείο στο φαινόμενα  αφορά τη Βόρεια Ευρώπη. Εκεί όπου τα μεγάλα δάση παρέμεναν επί αιώνες προστατευμένα χάρη στις καλοκαιρινές βροχές και την υψηλή υγρασία, η εμφάνιση παρατεταμένων καυσώνων δημιουργεί ένα σκηνικό εντελώς διαφορετικό από εκείνο που γνώριζε η ευρωπαϊκή ήπειρος. «Με τέτοιου είδους θερμοκρασίες στην κεντρική Ευρώπη, τι θα έχουμε από πλευράς δασικών πυρκαγιών και εκεί; Είναι ένα ερώτημα. Υπάρχει μία ανασφάλεια ότι ενδεχομένως οι πυρκαγιές να «μετακινηθούν» κάπως και προς το Βορρά», τονίζει ο κ. Διακάκης. Η κλιματική αλλαγή αναδιανέμει γεωγραφικά τις καταστροφές και οι κοινωνίες του Βορρά οφείλουν να προετοιμαστούν για σενάρια που μέχρι πρότινος θεωρούσαν μεσογειακή ιδιαιτερότητα.

Πολιτική ασυνέχεια και ορυκτά καύσιμα

Ο κ. Διακάκης, ερωτώμενος για τη δυνατότητα ανάσχεσης της κλιματικής επιδείνωσης, υπενθυμίζει ότι η απάντηση βρίσκεται στις τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας και στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου, όμως ο χρονικός ορίζοντας που απαιτείται είναι ασύμβατος με τη λογική των πολιτικών κύκλων. «Δεν είναι θέμα ενός εκλογικού κύκλου ούτε μιας ή δύο κυβερνήσεων, χρειάζεται μία παρατεταμένη προσπάθεια από όλη την ανθρωπότητα», τονίζει, για να προσθέσει πώς «αμέσως μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, όλες οι χώρες στράφηκαν και πάλι στα ορυκτά καύσιμα, γιατί είναι μια φθηνή λύση». Η φράση αυτή δείχνει τον πυρήνα του προβλήματος καθώς ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας γνωρίζει τι πρέπει να κάνει, διαθέτει τα τεχνολογικά εργαλεία, αλλά σε κάθε γεωπολιτική αναταραχή «υποκύπτει» στην ευκολία του άνθρακα ή μερικές φορές προβάλει καθαρά πολιτικές του «drill, baby, drill», όπως η κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Το διοξείδιο και η ιστορική ευθύνη

Ο Κώστας Λαγουβάρδος αναφέρει ότι «η αλλαγή που έχουμε τα τελευταία 30 χρόνια οφείλεται σε ανθρωπογενείς παράγοντες. Είναι ουσιαστικά ότι προσθέτουμε όλο και περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα». Αυτή η πρόταση περικλείει, κατά κάποιο τρόπο, όλη την ιστορία του σύγχρονου πολιτισμού από τη βιομηχανική επανάσταση έως τις μέρες μας, με τον άνθρωπο να λειτουργεί ως γεωλογική δύναμη ικανή να αλλάξει τη θερμική ταυτότητα ενός ολόκληρου πλανήτη. «Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ, δεν είναι κάποιο μελλοντικό σενάριο. είναι πραγματικότητα. Το βλέπουμε και στις θερμοκρασίες και στα έντονα καιρικά φαινόμενα, κι εγώ και άλλοι κλιματικοί επιστήμονες πιστεύουμε ότι πλέον έχουμε μπει σε φάση επιτάχυνσης της κλιματικής αλλαγής» σημειώνει χαρακτηριστικά.

Διαβάστε επίσης:

Ο καύσωνας φέρνει την κλιματική αλλαγή στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στη Γαλλία – Σε άβολη θέση η Λεπέν

Καύσωνας στην Ευρώπη: Πώς κάποια μουσεία έγιναν καταφύγια δροσιάς, ενώ άλλα περιόρισαν την λειτουργία τους

Σε συναγερμό η Ευρώπη λόγω καύσωνα – Δεκάδες νεκροί και πρωτοφανείς θερμοκρασίες σε Βρετανία και Ελβετία

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr