Κάποια συμπεράσματα μετά τον α' γύρο

Λίγες μέρες μετά το τέλος του πρώτου γύρου των Δημοτικών και Περιφερειακών εκλογών, ο Χριστόφορος Βερναρδάκης, ιδρυτής και Επιστημονικός Σύμβουλος της VPRC, με δημοσίευσή του στο Facebook, ανέλυσε τα στατιστικά και παρουσίασε τα συμπεράσματά του για το τι συνέβη στον πρώτο γύρο αλλά και το τι μέλλει γενέσθαι στον δεύτερο. Ο κ. Βερναρδάκης αναφέρθηκε στο ποσοστό αποχής, που είναι μικρότερο από τις εκλογές του 2010 αλλά παραμένει κατά πολύ μεγαλύτερο από αυτό παλαιότερων εκλογών, ενώ τόνισε πως ασφαλή συμπεράσματα για την εκλογική προτίμηση δεν δύναται να βγουν, καθώς η απόκλιση μεταξύ “περιφερειακού” και “κεντρικού” κομματικού συστήματος είναι αυξημένη. Τέλος, ο κ. Βερναρδάκης αναφέρθηκε στα μονοπάτια της αυτοδιοίκησης, πάνω στα οποία θα πρέπει να βαδίσει η αριστερά, προκειμένου η κρίσιμη κοινωνική μάζα που αυτή τη στιγμή είναι καθόλα ρευστή, να κινηθεί “δημοκρατικά”, όπως χαρακτηριστικά τονίζει.

Διαβάστε αναλυτικά το κείμενο του Χ. Βερναρδάκη

Τρεις ημέρες μετά τον α’ γύρο των Δημοτικών και Περιφερειακών εκλογών του 2014 και ύστερα από μια όσο το δυνατόν προσεκτικότερη συγκριτική μελέτη μπορούν να κωδικοποιηθούν τα παρακάτω συμπεράσματα:
 
1. Συμμετοχή / Αποχή

– Το εκλογικό σώμα ανήλθε συνολικά σε 6.088.121 άτομα.
– Είναι μικρότερο τόσο σε σχέση με τον Ιούνιο του ’12 (Βουλευτικές Εκλογές: 6.216.798) όσο και με τον Μάιο του ’12 (Βουλευτικές: 6.476.818).
– Είναι όμως μεγαλύτερο κατά 100.000 ψηφοφόρους σε σχέση με τον αντίστοιχο α’γύρο των Περιφερειακών του 2010, όταν το εκλογικό σώμα καταγράφηκε σε 5.988.678 ψηφοφόρους.
– Πάντως, σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία η μείωση της εκλογικής συμμετοχής είναι πολύ σημαντική.
[Δείτε σχετικά: Βουλευτικές 2000: 7.026.527, Νομαρχιακές 2002: 7.267.049, Βουλευτικές 2004: 7.573.368, Ευρωεκλογές 2004: 6.283.637, Νομαρχιακές 2006: 7.110.538, Βουλευτικές 2007: 7.355.026, Βουλευτικές 2009: 7.044.479. Το μικρότερο εκλογικό σώμα την τελευταία εικοσαετία καταγράφηκε στις Ευρωεκλογές του 2009 με 5.261.355 ψηφοφόρους].
– Η πραγματική αποχή την προηγούμενη Κυριακή εκτιμάται σε 26.6% του δυνητικού εκλογικού σώματος (το πραγματικό εκλογικό σώμα ανέρχεται περίπου σε 8.300.000 άτομα).
 
2. Το εκλογικό αποτέλεσμα στις Περιφέρειες. Ορισμένες καίριες επισημάνσεις:

– Από τις εκλογές της Κυριακής προέκυψε μια νέα “τοπική” γεωγραφία πολιτικών δυνάμεων, αρκετά διαφορετική από την αντίστοιχη γεωγραφία του 2010.
– Η δύναμη της ΝΔ περιορίστηκε στο 26.2% από 32.6% (μείωση έξι μονάδων),
– Η δύναμη του ΣΥΡΙΖΑ από 4.5% ανέβηκε στο 17.8%,
– Η δύναμη της Χρυσής Αυγής εκτινάχτηκε από το 0.2% στο 8.1%,
– Το ΚΚΕ υποχώρησε από το 11% στο 8.8%,
– Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ ανέβηκε από το 1.8% στο 2.3%,
– Η δύναμη του ΠΑΣΟΚ συρρικνώθηκε και “κρύφτηκε” και, τέλος,
– Η δύναμη των Οικολόγων-Πράσινων περιορίστηκε στο 2.1% από 2.8%.
– Η “περιφερειακή-τοπική” αυτή επιρροή έχει προφανώς αναλογίες με την κεντρική πολιτική επιρροή. Το “μικροσκόπιο” δείχνει την εξελισσόμενη μείωση της δύναμης της ΝΔ, την αλματώδη πολιτική τοπική διείσδυση της ΧΑ, τη σταθερή άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ στις δομές των τοπικών κρατών, τη μείωση του ΚΚΕ, τη διάλυση και τη ρευστότητα του χώρου της “κεντροαριστεράς”, κοκ.

Όμως, δεν είναι σε καμία περίπτωση συγκρίσιμη ως πολιτική τάση με την κεντρική εκλογική προτίμηση.

Π.χ., και το λέω γιατί το είδα να αναφέρεται, αν κανείς θελήσει να συγκρίνει την κοινωνική δομή της ψήφου στον ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν λάθος να το κάνει συγκρίνοντας εθνικές με τοπικές εκλογές. Η σύγκριση επιβάλλεται να γίνει σε ομοειδείς εκλογές, ακριβώς γιατί φαίνεται ότι αρχίζει να διαμορφώνεται απόκλιση μεταξύ “περιφερειακού” και “κεντρικού” κομματικού συστήματος. Μια καλύτερη ένδειξη γι’ αυτή την υπόθεση εργασίας που κάνω, θα έχουμε την επόμενη Κυριακή βάσει των Ευρωεκλογών.
Ωστόσο, το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι βρισκόμαστε καθ’οδόν προς τη συγκρότηση ενός “περιφερειακού κομματικού συστήματος” σε απόκλιση, ή τουλάχιστον σε όχι υποχρεωτική αρμονία, με το “κεντρικό κομματικό σύστημα”. Το 35% της ψήφου προχθές στις περιφερειακές εκλογές κατευθύνθηκε σε συνδυασμούς “τοπικής ιδιαιτερότητας”. Εκεί μπορεί να βρει κανείς τους αντιμνημονιακούς ψηφοφόρους της λαϊκής δεξιάς (ΑΝΕΛ, κλπ), τους ψηφοφόρους της ΔΗΜΑΡ , αριστερόστροφους ψηφοφόρους του παλαιού ΠΑΣΟΚ που κινούνται κεντρικά προς τον ΣΥΡΙΖΑ, και δεξιόστροφους ψηφοφόρους του παλαιού ΠΑΣΟΚ που αναζητούν έκφραση, κλπ. Το ποσοστό αυτό ποικίλει από Περιφέρεια σε Περιφέρεια ή και από Δήμο σε Δήμο, ακριβώς γιατί οι συνδυασμοί αυτοί έχουν τη δική τους τοπική ορθολογικότητα.

Συγκροτούνται από ένα μείγμα παλιών και νέων προσώπων, σε πολλές περιπτώσεις εκπροσωπούν ιδιαίτερες κοινωνικο-οικονομικές τοπικές συμμαχίες, δεν θέλουν να αντιστοιχηθούν με ένα πολιτικό κόμμα ή με μια παράταξη (εξ’ ου και η ξαφνική ανακάλυψη των “ανεξάρτητων”).

Το σίγουρο είναι ότι τόσο εξαιτίας της κατάρρευσης του δικομματικού συστήματος όσο και λόγω του συγκεντρωτικού “Καλλικράτη”, φαίνεται ότι έχει προχωρήσει η αυτονόμηση τοπικών πολιτικών ομάδων, οι οποίες ακριβώς λόγω της σχετικής μικρο-κλίμακας του τοπικού κράτους έχουν περισσότερες πιθανότητες πολιτικής επιβίωσης διαμέσου της αυτοδιοίκησης παρά διαμέσου της κεντρικής πολιτικής σκηνής.
Πώς θα εκφραστεί αυτό το 35% στην κεντρική πολιτική του προτίμηση τα επόμενα χρόνια; Ωραίο ερώτημα, που ακόμα δεν έχει απάντηση. Υπάρχει όμως κάτι που πρέπει να υπογραμμιστεί.
 
3. Ο ρόλος της αριστεράς τα επόμενα χρόνια στην αυτοδιοίκηση

Για να κινηθεί σε “δημοκρατική” κατεύθυνση αυτή η κρίσιμη μάζα της κοινωνίας, τα κόμματα της αριστεράς και οι άνθρωποι της αριστεράς πρέπει να σκύψουν πολύ σοβαρά στο θέμα της αυτοδιοίκησης. Πρέπει να αντιληφθούν ότι ο τοπικός χώρος δεν είναι πλέον απλώς ένας χώρος αναπαραγωγής της κεντρικής πολιτικής σκηνής ή της κεντρικής οικονομίας.
Όσοι/ες π.χ. πίστευαν ότι αρκεί το γενικό ρεύμα του ΣΥΡΙΖΑ για να μετασχηματιστεί σε ικανή τοπική δύναμη είναι απλώς εκτός πραγματικότητας. Το τοπικό κράτος είναι πλέον “εργαλείο” συγκρότησης και αναπαραγωγής διευρυμένων καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων. Εκεί συγκροτούνται πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες, οργανώνονται ή αποδιοργανώνονται αρθρώσεις συμφερόντων.
Στο χώρο της πόλης ενοποιούνται οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές στρατηγικές. Απαιτείται επομένως συστηματική καθημερινή παρέμβαση, συλλογή “βαριάς γνώσης”, σοβαρά πολιτικά σχέδια και προγράμματα υπέρ της κοινωνίας και των λαϊκών τάξεων, παραγωγή στελεχών και προσώπων που μπορούν να συμβολοποιήσουν αυτή τη διαδικασία, τοπικές κοινωνικές συμμαχίες, μαζικά και διευρυμένα ενωτικά σχήματα, κοκ. Η παρέμβαση των αριστερών σχημάτων δεν μπορεί να γίνεται με όρους δεκαετίας του ’60 (τυπικός εφαρμοστής τέτοιων λογικών το ΚΚΕ) ούτε μπορεί να είναι η αναπαραγωγή της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Όσο περισσότερο κατανοηθεί αυτή η διάσταση τόσο καλύτερα θα πάνε τα αυτοδιοικητικά σχήματα στις επόμενες εκλογές.

Παρεπιπτόντως, οι αντίπαλοί μας την ξέρουν πολύ καλά τη δουλειά της αυτοδιοίκησης και του τοπικού κράτους.
 

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr