Ιράν: Κερδίζει έδαφος στον πόλεμο των social media έναντι των ΗΠΑ

Το Ιράν εμφανίζεται να αποκτά προβάδισμα στον λεγόμενο «πόλεμο των social media» απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τον ψηφιακό επικοινωνιακό ανταγωνισμό μεταξύ των δύο χωρών να εντείνεται παράλληλα με τις γεωπολιτικές εντάσεις.

Σύμφωνα με ανάλυση, την οποία παρουσιάζει η Guardian, που εξετάζει τη διαδικτυακή επικοινωνιακή στρατηγική των δύο πλευρών, το Ιράν, παρά τη δημόσια εικόνα του ως χώρα με αυστηρό θρησκευτικό και πολιτικό καθεστώς και επιφυλακτική στάση απέναντι στον δυτικό πολιτισμό, αξιοποιεί έντονα τα social media, χρησιμοποιώντας νεαρούς δημιουργούς περιεχομένου της Gen Ζ για την παραγωγή σατιρικού και ειρωνικού υλικού προς δυτικά ακροατήρια και την κυβέρνηση Τραμπ.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσιάζεται στις δημοσκοπήσεις, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της περιόδου της πολιτικής κρίσης του Ρίτσαρντ Νίξον, ενώ αναφέρεται ότι έχει προχωρήσει σε διαγραφή αναρτήσεων στην πλατφόρμα Truth Social, μεταξύ των οποίων και ανάρτηση στην οποία παρομοίαζε τον εαυτό του με «Μεσσία». Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι έχει βρεθεί σε θέση όπου αποδίδεται σε αυτόν ευθύνη για την επιβράδυνση ή δυσλειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου.

Η διαδικτυακή δραστηριότητα του Ιράν, η οποία εκτείνεται από επίσημους λογαριασμούς πρεσβειών έως αναρτήσεις του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Καλιμπάφ, καταγράφεται ως ιδιαίτερα ενεργή, παρότι στο εσωτερικό της χώρας βρίσκεται σε εξέλιξη πολύμηνη διακοπή πρόσβασης στο διαδίκτυο, η οποία χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη κυβερνητική διακοπή διαδικτύου παγκοσμίως και διαρκεί πάνω από τέσσερις εβδομάδες.

Παράλληλα, το εσωτερικό ιρανικό μιντιακό περιβάλλον περιγράφεται ως έντονα περιορισμένο, με τον ιστορικό Τύπο της χώρας να έχει υποβαθμιστεί σε αναπαραγωγή στρατιωτικών ανακοινώσεων ή δυτικών δημοσιευμάτων που υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ υφίσταται στρατηγική ήττα. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, αρκετές εφημερίδες έχουν κλείσει, ενώ η κρατική τηλεόραση χαρακτηρίζεται από μέρος του κοινού ως προπαγανδιστική.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται ότι έχει αναπτυχθεί μια νέα μορφή ψηφιακής δημιουργικότητας με στόχο τη διεθνή απήχηση. Περιλαμβάνει περιεχόμενο όπως βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη και κινούμενα σχέδια τύπου Lego, τα οποία συνδέουν υποθέσεις όπως αυτή του Τζέφρι Έπσταϊν με την πολιτική του Τραμπ, καθώς και σατιρικές παραγωγές που στοχεύουν στη γελοιοποίηση δυτικών πολιτικών αφηγημάτων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ανάρτηση της ιρανικής πρεσβείας στη Νότια Αφρική, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, συγκαταλέγεται στις πιο δραστήριες διπλωματικές παρουσίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ανάρτηση παρουσιάζει τον Ντόναλντ Τραμπ ως ροκ σταρ της δεκαετίας του 1980 με έντονη κόμμωση, να ερμηνεύει παρωδία του τραγουδιού «Voyage Voyage», με τίτλο «Blockade», ενώ παράλληλα εμφανίζεται να παίζει πλήκτρα. Η συγκεκριμένη ανάρτηση συγκέντρωσε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, περισσότερα από 45.000 likes σε 24 ώρες.

Την ίδια περίοδο, μετά από δήλωση του Τραμπ περί «τερματισμού του περσικού πολιτισμού», η ίδια πρεσβεία ανάρτησε βίντεο με σκύλο που κοιτάζει απορημένος την κάμερα, χωρίς να ακολουθεί κάποια εξέλιξη στο στιγμιότυπο.

Η ακαδημαϊκός Narges Bajoghli, καθηγήτρια στο School of Advanced International Studies του Johns Hopkins University, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως πολιτισμική ανθρωπολόγος, αναφέρει ότι ο μηχανισμός επικοινωνίας του Ιράν έχει κινηθεί ταχύτερα από τον αντίστοιχο των ΗΠΑ στον ψηφιακό χώρο.

Όπως επισημαίνει, «oι πόλεμοι διεξάγονται σε δύο επίπεδα. Στο πεδίο της μάχης και στο πεδίο της επικοινωνίας. Το Ιράν έχει καταφέρει να μονοπωλήσει το πεδίο της επικοινωνίας, ιδιαίτερα στα social media παγκοσμίως».

Η ίδια υποστηρίζει ότι το Ιράν, λόγω της μακροχρόνιας αρνητικής εικόνας του στα δυτικά μέσα ως «κράτος τρομοκράτης», δεν επιχειρεί να επηρεάσει τα κυρίαρχα δυτικά ΜΜΕ, αλλά επικεντρώνεται στην «κατάληψη της αφήγησης» στα social media.

«Υπάρχει μια γενιά νεαρών δημιουργών περιεχομένου της γενιάς millennials και Gen Z στο Ιράν, οι οποίοι έχουν λάβει την έγκριση να μεταδώσουν το αφήγημα του πολέμου στο παγκόσμιο κοινό, ιδιαίτερα σε χρήστες που επηρεάζονται από τις εξελίξεις μετά τη Γάζα», αναφέρει.

Σύμφωνα με την ίδια, παρατηρείται πρωτοφανής σύγκλιση διαφορετικών πολιτικών ομάδων στις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς την κατανάλωση ιρανικού περιεχομένου, καθώς, όπως υποστηρίζει, «δεν έχει υπάρξει άλλο ζήτημα στο οποίο όλα τα διαφορετικά πολιτικά “αλγόριθμα” να συγκλίνουν σε τόσο μεγάλο βαθμό, από τη δεξιά και το κίνημα MAGA έως τους μετριοπαθείς Ρεπουμπλικάνους, τους φιλελεύθερους και την αριστερά».

Η Bajoghli σημειώνει ότι δεν έχει καταγραφεί αντίστοιχη διασπορά περιεχομένου επί 15 χρόνια επαγγελματικής παρακολούθησης ψηφιακών αφηγήσεων.

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται ότι η επικοινωνιακή αδυναμία των ΗΠΑ αποδίδεται εν μέρει σε περικοπές στη λειτουργία του State Department, ενώ η στρατιωτική επικοινωνία του Πενταγώνου επικεντρώνεται στο εγχώριο ακροατήριο. Παράλληλα, ο Τραμπ περιγράφεται ως πολιτικός που χρησιμοποιεί έντονη τυπογραφία και κεφαλαία γράμματα στην ψηφιακή του παρουσία.

Η ίδια ακαδημαϊκός υποστηρίζει επίσης ότι το Ιράν επιχειρεί να επηρεάσει τον αραβικό κόσμο, προωθώντας συζήτηση για την έννοια της κυριαρχίας στην περιοχή και τον ρόλο του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι τίθεται το ερώτημα τι σημαίνει κυριαρχία όταν κράτη αντιμετωπίζουν στρατιωτική υπεροχή άλλων δυνάμεων με στήριξη των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με την ανάλυση, το ζήτημα αυτό αποτελεί βασικό «ρήγμα» στο οποίο το Ιράν επιχειρεί να παρέμβει ενεργά στον αραβικό δημόσιο διάλογο.

Παράλληλα αναφέρεται ότι τα κράτη του Κόλπου ενδέχεται να αντιδράσουν αρνητικά, αλλά δεν μπορούν να αγνοήσουν τη γεωγραφική και γεωπολιτική πραγματικότητα της περιοχής.

Στο δημοσίευμα σημειώνεται επίσης ότι η απώλεια στελεχών των Φρουρών της Επανάστασης ενδέχεται να έχει περιορίσει τις θεσμικές αναστολές και να έχει ενισχύσει την ελευθερία δράσης των δημιουργών ψηφιακού περιεχομένου, οι οποίοι διαθέτουν βαθιά γνώση της αμερικανικής κουλτούρας και παράγουν υλικό σχεδιασμένο για διεθνή απήχηση.

Μεταξύ των πιο διαδεδομένων αφηγημάτων περιλαμβάνεται η σύνδεση του Τραμπ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου με την υπόθεση Έπσταϊν, καθώς και η προβολή της ιδέας ότι ο πόλεμος χρησιμοποιείται ως αντιπερισπασμός από εσωτερικά πολιτικά σκάνδαλα στις ΗΠΑ, μια άποψη που, σύμφωνα με το κείμενο, ήδη κυκλοφορεί σε τμήματα της αμερικανικής κοινής γνώμης.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η αλλαγή διεθνών αντιλήψεων αποτελεί μακροχρόνια διαδικασία και ότι η ψηφιακή απήχηση δεν συνεπάγεται απαραίτητα πολιτική αποδοχή ή βελτίωση της εικόνας του Ιράν διεθνώς, δεδομένου και του ιστορικού καταστολής εσωτερικής διαφωνίας.

Τέλος, παρατίθεται δήλωση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, από το 2024, σύμφωνα με την οποία «τα μέσα ενημέρωσης είναι πιο αποτελεσματικά από πυραύλους, αεροπλάνα και drones στην αναγκαστική υποχώρηση του αντιπάλου» και ότι «κάθε πόλεμος είναι στην πραγματικότητα πόλεμος πληροφορίας και όποιος διαθέτει μεγαλύτερη επιρροή στα μέσα επιτυγχάνει τους στόχους του».

Το κείμενο καταλήγει ότι, προς το παρόν, στον ψηφιακό αυτό ανταγωνισμό, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η «χώρα των tech bros», φαίνεται να υπολείπονται στον πόλεμο των εντυπώσεων.